وسىلايشا, مەملەكەتتىك اپپاراتقا بەلگى جىبەرىلدى. ارتىق پىكىرتالاستار توقتاتىلىپ, 10 باسىمدىقتىڭ شەگىنەن شىقپاۋ كەرەگى ءتۇسىندىرىلدى.
ەندى 10 باسىمدىقتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 10 ۇلتتىق جوبا بەكىتىلدى. مەملەكەتتىك ساياسات بولجانادى جانە ول تۇسىنىكتى بولماق. ەڭ باستىسى, ازاماتتارعا باعىتتالعان.
ەكىنشىدەن, پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىندا ايتىلعان ءىس-قيمىلداردىڭ ۋاقىتى كەلدى. بۇرىن دا, البەتتە, مەملەكەتتىك باعدارلامالار بولدى. ولار كوبىنە بيۋروكراتيالىق قۇرالعا اينالعان اۋقىمدى قۇجاتتار, ستاتيستيكالىق دەرەكتەردىڭ ءتيىمسىز جيناعى, مەيىرىم تانىتىلعان كەيىپتەگى رەسميلەنگەن شەشىمدەر. ءار ابزاتستى ماعىناسىن جوعالتپايتىنداي ەتىپ بىرنەشە سوزگە دەيىن قىسقارتۋعا بولاتىن ەدى.
مەملەكەتتىك اپپارات ناقتى ساياسات باعدارلامالاردىڭ وزىندە ەمەس, ءىس-شارالار جوسپارلارىندا ەكەنىن ءتۇسىندى. وندا ناقتى ءىس-ارەكەتتەر, جاۋاپتىلار, مەرزىمدەر جانە ەڭ باستىسى بيۋدجەتتەر كورسەتىلگەن. كوبىنەسە ءىس-شارالار جوسپارلارى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ وزىمەن ناشار بايلانىساتىن. بىراق ەگەر سوڭعىسى كەڭىنەن قامتىلسا, وندا جوسپار مينيسترلەر كابينەتىندە ءۇنسىز جاسالاتىن.
ەندى بىزدە شىن مانىندە ءىس-شارالار جوسپارى بار. تالداۋ ءبولىمى ەشقايدا كەتپەدى, مينيسترلىكتەر مەن اگەنتتىكتەردە بۇل جۇمىستى جىلدار بويى جۇرگىزىپ كەلە جاتقان تۇتاس ينستيتۋتتار بار. ەندى ازاماتتار 2025 جىلعا دەيىن مەملەكەت ناقتى نە ىستەيتىنى تۋرالى ءبىلىپ, كورە الادى.
قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ۇلتتىق جوبالاردى ولاردىڭ قاراپايىمدىلىعىنا بايلانىستى كوپ ادامدار وقىماق. بۇل دەگەنىمىز – مەملەكەتتىك ورگاندارعا كوبىرەك سۇراق قويۋ, ياعني ساپالى ورىنداۋدى تالاپ ەتۋ. بۇعان دەيىن, «مەملەكەتتىك باعدارلامانى كىم وقىدى؟» دەگەن سۇراققا ازاماتتار بىلاي تۇرسىن, ءتىپتى شەنەۋنىكتەر اراسىندا 2-3 ادام عانا قول كوتەرەتىن.
ۇشىنشىدەن, قاراستىرۋ مەن قابىلداۋدىڭ ءبىر مەزگىلدە بولۋىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇرىن ءار مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ءوز مەرزىمى بولعان, سول كەزدە تەك 1 نەمەسە 2 باعدارلاما قاراستىرىلعان. ءبىر جاعىنان, بۇل ولاردى ساپالى تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەردى. بىراق ەكىنشى جاعىنان, مەملەكەتتىك جوسپارلاۋدىڭ جالپى كورىنىسى جوعالدى. وعان دەيىن قابىلدانعان باعدارلاما ازداپ ۇمىتىلىپ ۇلگەرەتىن. ەڭ ماڭىزدىسى – بيۋدجەتتىك شەكتەۋلەر ەسكەرىلمەدى, «كىم ۇلگەردى – سونىڭ» قاعيداسى قولدانىلدى.
ۇكىمەت ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ يدەياسىن قولدادى جانە بارلىق ۇلتتىق جوبانى ءبىر ۋاقىتتا قاراۋدىڭ بىرنەشە راۋندىن وتكىزدى. بۇل, مىسالى, كەيبىر جەكە بيزنەس-جوبالاردى مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار مەن جولداردىڭ قاجەتتىلىگىمەن سالىستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى نەمەسە ەكونوميكا ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبى, ساۋدا, كولىگى بار اگروونەركاسىپتىك كەشەن سياقتى سالالاردى ەسكەرۋگە جول اشتى.
بىرگە تەڭدەستىرىلگەن قۇجاتتار پايدا بولدى. اۋىز سۋ, كارىز, جىلۋ, جولدار, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سياقتى ادامدار وزگەرىستى سەزە الاتىن سالالارعا ۇلكەن بيۋدجەتتەر بولىنگەن. الەۋمەتتىك بلوك ءداستۇرلى تۇردە ەكونوميكالىق دايىندىقتان تومەن بولسا دا, مۇنداي فورماتتان كوپ پايدا كوردى.
جاعداي الدەقايدا جاقساردى. قاراپايىم مىسال كەلتىرەيىك, بۇرىن ءسىز ينتەرنەتتەن بارلىق مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ءتىزىمىن تابا المايتىنسىز. ال ەندى ۇلتتىق جوبالار تۇسىنىكتى. تالقىلاۋ ۋاقىتى كەلدى, ونىڭ ىشىندە جاعىمسىز پىكىر دە بولۋى مۇمكىن. بۇل مەملەكەتتىك اپپاراتقا پايدالى بولادى دەپ ويلايمىن.
قۋانىش جايىقوۆ,
زەرتتەۋ جانە كونسالتينگ
ورتالىعىنىڭ (CRC) سەرىكتەسى
