جيىن باسىندا جاڭا جيناقتىڭ ادەبي-رۋحاني ماڭىزىنا توقتالعان مەملەكەتتىك حاتشى: « ۇلى جىراۋدىڭ سوڭىندا قالعان سوقتالى شىعارمالارىن ۇلتتىڭ يگىلىگىنە جاراتىپ, كەلەر ۇرپاققا جەتكىزۋ – ءبىز ءۇشىن ۇلاعاتتى پارىز, اسىل امانات. مەرەيتويلىق جىلى اقىن شىعارمالارىن ناسيحاتتاپ, حالىققا جەتكىزۋدە رەسپۋبليكا كولەمىندە كوپتەگەن مادەني ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. سولاردىڭ ءبىرى مەملەكەتتىك كوميسسيا قابىلداعان شەشىمنىڭ اياسىندا جارىق كورگەن وسى كوپتومدىقتار دەر ەدىم», دەدى.
10 تومدىققا جامبىل جاباەۆتىڭ وتكەن عاسىردىڭ باسىنان باستاپ دۇنيە سالعانعا دەيىنگى ولەڭدەرى مەن ايتىستارى, جىرلارى توپتاستىرىلدى. سونداي-اق اقىن شىعارماشىلىعىنا قاتىستى عالىمداردىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرى, كورنەكتى اقىن-جازۋشىلاردىڭ ەستەلىكتەرى ەنگەن. ايتا كەتەيىك, ون تومدىقتى قۇراستىرعان – جامبىلتانۋشى ناعاشىبەك قاپالبەك ۇلى.
«بۇل جيناق جامبىلتانۋعا قوسىلعان ۇلكەن ۇلەس, حالقىمىزدىڭ رۋحاني قازىناسىن مولايتقان ىرگەلى ەڭبەك دەپ ەسەپتەيمىز. جىر الىبى جامبىلدىڭ بۇكىل مۇراسى, ونىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى ەستەلىكتەر مەن عىلىمي زەرتتەۋلەر, جامبىل بيبليوگرافياسى تۇڭعىش رەت تولىمدى باسىلىم رەتىندە جارىققا شىقتى», دەگەن قىرىمبەك كوشەرباەۆ تۋىندىنىڭ قازاق رۋحانياتىنا قوسىلعان ولجا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن 30 مىڭ دانامەن شىققان بۇل جيناق رەسپۋبليكانىڭ كىتاپحانالارىنا تاراتىلادى. بۇل تۋرالى ايتقان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا اقىن مەرەيتويى قارساڭىنداعى جوبالاردى اتاپ ءوتتى.
«بيىل مامىر ايىندا بەلارۋس, ازەربايجان ەلدەرىندە «جامبىل» كوركەم ءفيلمىنىڭ كورسەتىلىمى ءوتتى. ماۋسىم ايىندا كانادادا «جامبىل تويى – جىر تويى» اتتى دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى. سونداي-اق ەلىمىزدە جامبىل جىلى جاريالانۋىنا بايلانىستى حالىقارالىق قازاق-قىرعىز ايتىسى ءوتىپ, ەل اتىنان قاتىسقان 8 اقىننىڭ ىشىندە ايبەك قاليەۆ باس جۇلدەگە يە بولدى», دەگەن مينيستر اقىننىڭ تاڭدامالى شىعارمالارى قىرعىز تىلىنە اۋدارىلعانىن, اقىن شىعارماشىلىعىن عىلىمي زەرتتەۋ باعىتىندا «جىر الىبى» جانە «اقىن جامبىل جاباەۆتىڭ شىعارماشىلىعى تاريح ايناسىندا» اتتى عىلىمي-پراكتيكالىق دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلىپ, «جامبىلعا جاڭاشا كوزقاراس» اتتى ماقالالار جيناعى شىعارىلعانىن ايتتى.
جامبىلدى زەرتتەگەن عالىم, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مىرزاتاي جولداسبەكوۆ اقىننىڭ الەمدىك ارەناداعى ورنىنا توقتالدى. «تەلەگەي-تەڭىز جامبىلدىڭ جىرلاعان ەپوستارى مەن داستاندارىن قوساتىن بولساق, جۇزدەن اسا تومعا جۇك بولۋى مۇمكىن. سونشاما ەڭبەكتى ىقشامداپ, 10 تومدىققا جيناقتاپ, 30 مىڭ دانامەن باسىپ شىعارۋ – ۇلكەن ەڭبەك. اسىرەسە, قازىرگىدەي كىتاپ تارالىمىنىڭ ازايعان ۋاقىتىندا وسىنشا تيراجبەن شىققانىنا ەرەكشە قۋانىپ وتىرمىز. جامبىلدى زەرتتەگەن سايىن تەرەڭىنە باتا بەرەسىڭ. ول تابيعاتىنان جەتىم-جەسىردىڭ, كوپتىڭ, جوقتىڭ ءسوزىن سويلەگەن ادام. جامبىلعا باعا بەرگەن ادامدار كوپ, بىراق سونىڭ ىشىندە ەرەكشە ەكى اسىلدى اتاۋىمىز كەرەك. ونىڭ ءبىرى – عابيت مۇسىرەپوۆ. 1972 جىلى جامبىلدىڭ 125 جىلدىعىندا ول «فەنومەن – فەنيكس» دەگەن ماقالا جازدى. ودان كەيىن ەرەكشە باعا بەرگەن – مۇحتار اۋەزوۆ», دەدى عالىم.
سونداي-اق جامبىلدىڭ ۇلت تاريحىنداعى اتقارعان ەڭبەكتەرىنە توقتالعان ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ رەكتورى, ۇعا اكادەميگى ەرلان سىدىقوۆ اقىن مۇرالارىن بۇگىنگى قوعامدا قولدانۋدىڭ جولدارىنا توقتالدى. «جامبىل جاي اقىن ەمەس, ەلدىڭ گەنەتيكالىق كودىن جاڭعىرتقان, تاريحي تۇلعالاردىڭ ەسىمى مەن ەرلىگىن, تاريحي وقيعالاردىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن قالپىنا كەلتىرگەن ەپيك اقىن. ونىڭ شىعارماشىلىعى ۇلى دالانىڭ سان عاسىرلىق شەجىرەسى مەن تراگەدياسىن سيپاتتايدى. اقىننىڭ بيىلعى مەرەيتويىنا كەلسەك, ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ايتقانداي, ۇلىلىقتىڭ تويى ۇلت الدىنداعى ۇلى مىندەتتىڭ ۇدەسىنەن شىعۋدىڭ جولىن ىزدەۋگە ۇمتىلدىرۋعا ءتيىس. وسى ورايدا ءبىلىم سالاسىنداعى وقۋ باعدارلامالارىنا جامبىل شىعارمالارىن ەنگىزۋدىڭ ساباقتاسقان جۇيەسىن جاساۋدى ۇسىنامىن. ودان كەيىن جىر الىبىنىڭ مۇراسىن تەك ادەبيەتتانۋدىڭ نىسانى قىلماي, الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق عىلىم سالاسىنىڭ ورتاق نىسانىنا اينالدىرۋىمىز كەرەك», دەدى ول.
جامبىل شىعارماشىلىعىن تۇركى حالىقتارى اراسىندا ناسيحاتتاۋدا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى بىرقاتار جوبالار اتقارۋدا. وسى ورايدا ءسوز العان تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى اقىن شىعارماشىلىعىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن اتاپ ايتتى.
«كەشە عانا مەملەكەت باسشىسى «ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ۇلتتىق جوبا رەتىندە بەكىتتى. جامبىل سول ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ وزەگى –ۇلتتىق كودتى بۇگىنگە جەتكىزۋشى, كۇللى تۇركى الەمىنە ورتاق تۇلعا. ول ەستە جوق ىقىلىم زاماننان بەرى سوناۋ يوللىعتەگىن, تونىكوكتەن باستاۋ الاتىن ءداستۇردىڭ سارىن-سارقىتى, ەلدىكتى, ەرلىكتى جىرلاعان ابىز جىراۋ. حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى دا پرەزيدەنت جارلىعىنان كەيىن وسى جىلدى – جامبىل جىلى دەپ جاريالادى. قىرعىزستاندا جامبىلعا ارناپ ەڭ ۇلكەن ايتىس وتكىزدىك, شىعارمالارىن قىرعىز تىلىندە شىعاردىق», دەدى.
ايتا كەتەيىك, جيناق قۇراستىرۋشىسى ناعاشىبەك قاپالبەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, جامبىلدىڭ العاشقى حاتقا تۇسكەن شىعارمالارىنان باستاپ بۇگىنگە دەيىنگى ءۇش تىلدە 4 تومدىق بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشى دايىندالعان. ون تومدىققا قازاقشاسى بەرىلىپ وتىر. بۇدان بولەك الماتى وبلىسى اكىمدىگى مەن جازۋشىلار وداعىنىڭ بىرلەسكەن «جامبىل الەمى» اتتى 30 تومدىق جوباسى دايىندالىپ بولعان. ول وسى ايدىڭ سوڭىندا جارىق كورمەك.
