“باۋكەڭ جۇلدىزدى بولعان كۇن – قازاقتىڭ جۇلدىزى جانعان كۇن”

كەشە ءبىر عاجايىپ كەش ءوتتى. استانادا. پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىندا. باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالدى. ەلدىكتىڭ وزىنشە ءبىر ونەگەلى كورىنىسى بولدى ول كەش. الدىمەن ساحنا تورىنە ەلىمىزدىڭ مادەنيەت ءمينيسترى م.قۇل-مۇحاممەد كوتەرىلدى. وزىنە ءتان شەشەندىكپەن توگىلدىرە سويلەگەن مۇحتار ابرار ۇلى از ۋاقىتتىڭ اياسىندا اتى اڭىزعا اينالعان حالىق باتىرىنىڭ بيىك بەينەسىن كوركەم سوزبەن سومداپ, تەرەڭ ويمەن سارالاپ شىقتى. ساۋلەبەك اسىل­­حان­ ۇلىنىڭ رەجيسسەرلىعىمەن ورىلگەن بۇل كەشتە ە.شۇكىمانوۆ, د.اركەنوۆ, ا.يساتاەۆا, م.باينەشوۆ, گ.بوكەيحانقىزى, ا.ەلشىباەۆا, ا.ۇلكەنباەۆا, ج.شىبىقباەۆ, ت.اسار سياقتى انشىلەر مەن كۇيشىلەر ونەر كورسەتسە, ب.ءابدىل­مانوۆ, س.ابىكەەۆا, ج.شوقپانوۆا, ج.مۇساەۆ سىندى اكتەرلەر باۋىر­جان مومىش­ ۇلى شىعارمالارىنان ۇزىندىلەردى جان-جۇرەكتى ۇزىلدىرە وقىدى. ەكراننان باۋكەڭنىڭ قىران كەلبەتى كورىنىپ, دۇرىلدەي شىعاتىن دارا داۋىسى ەستىلدى. كەشتە حالقىمىزدىڭ قادىرمەندى پەرزەنتى, پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ ەلدىڭ ەسىندە قالاتىنداي, ەسكىرمەيتىن ءسوز سويلەدى. مىرزەكەڭنىڭ كەشەگى سول ءسوزى زالعا لىق تولى جينالعان استانا جۇرتشىلىعىنىڭ عانا يگىلىگىنە قيا سالاتىن اڭگىمە ەمەس. سولاي ەكەندىگىنە بارشا وقىرمان قاۋىمنىڭ دا كوزى جەتەدى دەپ ويلايمىز. ازاماتتى وسىلاي ارداقتاۋ كەرەك. “قادىرىن بىلمەپپىز عوي ءتىرى كەزدە, دەپ جىلار سورلى قازاق مەن ولگەندە” دەگەن ەكەن باۋىرجان اتامىز. قازاق باۋكەڭنىڭ قادىرىن قاي كەزدە دە بىلگەن. قازىر ءتىپتى ەرەكشە بىلەدى. كەشەگى كەش سونىڭ كۋاسى. سونىمەن, باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ عاسىرلىق تويىنىڭ ءساندى دە ءماندى شەرۋى ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعى قار­ساڭىندا ەلوردادا جالعاستى. جاراسىمدى جالعاستى. باۋكەڭنىڭ تويى – بۇكىل قازاقتىڭ تويى. ۇزاق تاريحىمىزدىڭ قاي بەلەسىندە دە حال­قى­مىزدىڭ ابىرويىن ءوسىرىپ, ۇلتتىڭ ماقتانى­شىنا اينالعان دانالار از بولماعان. ەلىم دەپ ەڭىرەگەن تۇكتى جۇرەك, مىقتى بىلەك ۇلدار­دىڭ دا; ەلدىڭ, جەردىڭ اماندىعىن, باۋىر­دىڭ بۇتىندىگىن كوكسەگەن باسالقالى بيلەردىڭ دە; جالىن اتقان جىرىمەن, جۇرەكجاردى سىرىمەن باۋراعان وت اۋىزدى, وراق ءتىلدى ابىز اقىنداردىڭ دا تالايى­نىڭ اتىن اتاي الامىز. ۇلتتىڭ مەرەيىن اسقاق­تا­تىپ وسىرگەن, كەلەر ۇرپاقتى كۇنەس بيىك, مۇزارت شىڭدارعا شاقىرىپ تۇراتىن حالىقتىڭ جاقسىسى مەن جايساڭىن ءبىز قاشاندا ماقتانىش تۇتامىز. سونداي ءبىر ماقتانىشىمىز – باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ونەگەلى, وتتى ءومىرى. مىناداي ءبىر تاريحي وقيعا ەسىمە ءتۇسىپ وتىر. 1990 جىل ەدى. باۋكەڭنىڭ 80 جىلدىعى. اعامىز دۇنيەدەن وتكەن كەز. كولبين قىزمەتتەن كەتىپ جات­تى. قۇداي تىلەۋىمىزدى بەرىپ, ورتالىق پارتيا كومي­تەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولىپ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ سايلاندى. وزبەكالى ءجانى­بەكوۆ – ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ يدەو­لو­گيا جونىندەگى حاتشىسى, ال مەن يدەولو­گيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسىمىن. وزاعاڭ ەكەۋمىز, بيىل باۋكەڭنىڭ 80 جىلدىعى, مۇمكىن ارما­نىمىز وسى جولى ورىندالار ما ەكەن, باۋىر­جان اعا تاقپا­عان جۇلدىزدى حالقى تاعار ما ەكەن دەپ اقىل­داسىپ, ۇسىنىسپەن ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى نازار­باەۆ­قا كىردىك. بۇل ۇسىنىسىمىزدى نۇرەكەڭ قابىل الدى. جەر-جەردەن قۇجاتتار ىزدەستىردىك. باۋكەڭدى بۇرىن دا ورىس قولباسشىلارى تالاي رەت باتىر اتاعىنا ۇسىنعان ەكەن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ماسكەۋگە بارعان سايىن, گورباچەۆقا كىرىپ وسى ءما­سە­لەنى كوتەرۋمەن بولدى. اقىرى باۋكەڭە كەڭەس­تەر وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلدى. قۋانىشىمىزدا شەك بولعان جوق. باۋكەڭە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلگەن كۇنى باتىر­دىڭ وتباسىنا جولداعان جەدەلحاتىندا ەلباسى­مىز: “باۋكەڭ جۇلدىزدى بولعان كۇن – قازاقتىڭ جۇلدىزى جانعان كۇن”, دەپ ايشىقتى ايتقان ەدى. تاريحىمىزدىڭ تاپ سونداي جۇلدىزدى ساتىندە جۇرەگىمىز جارىلا قۋانعان ەدىك. ويتكەنى قازاق سول كۇندى, سول ساعاتتى جارتى عاسىر بويىنا ساعىنا كۇتكەن بولاتىن. ەكىتالاي كەزەڭدە ەرلىگىمەن داڭقى اسقان جاس قازاق وفيتسەرىنىڭ اتىن جەڭىستەر شەجىرە­سىنىڭ العاشقى بەتى جازىلماي جاتىپ-اق, جالپاق دالاعا جاريا قىلعان ەدى. ءسويتىپ ونىڭ باتىر­لىعىنا الەم تاڭداي قاققان ەدى. قاتار­داعى باتالون كومان­ديرىنىڭ قاھارماندى­عىنىڭ تەڭ­دەسى جوق ەدى. قان مايداندا جۇلدىزدى ساعاتى تۋعان باۋىرجاننىڭ كەيىن دە ابىروي بيىگى ءبىر ءسات تە الاسارىپ كورگەن جوق. باۋكەڭنىڭ جۇل­دىز­دى ساعاتى ناعىز جۇلدىزدى عۇمىرعا, جۇلدىزدى داۋرەنگە, تەك ءبىر كىسى ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل ۇلت ءۇشىن جۇلدىزدى ءداۋىر, جۇلدىزدى عاسىرعا ۇلاستى. سودان بەرى قازاق دەگەن ءسوز باۋىر­جان اتىمەن قوساقتاسا ايتىلىپ, باۋىرجان دەگەن ءسوز قازاق دەگەن ءسوزدىڭ ەڭ ۇلى, ەڭ تەرەڭ, ەڭ اسقاق بالاماسىنا اينالدى. سول جىلدارى جاس قازاق اقىنىنىڭ جان جۇرەكتى جارىپ شىققان: جاتسا دا الىس الابۇرتىپ قان مايدان, ەسىمىڭدى ەسىتەمىز شالعايدان. سەن سۇيەتىن سارىارقادان سامالدى, جەتىسۋدان سەنى توسىپ سارعايعان. قۇلدىق! – دەيمىز  باتىر دەگەن داڭقىڭا, سەنى تۋعان قالىڭ قازاق حالقىنا. قۋانامىز ەرلىگىڭە, اعاجان, داق سالماعان دانا بابا داڭقىنا, – دەگەن جالىندى شۋماقتارى ەرلىك داستانىنا جالعاستى. دۇنيەنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى وقىر­ماندار الەكساندر بەكتىڭ الەم تىلدەرىنە اۋدارى­لىپ, ميلليونداعان تيراجبەن باسىلىپ شىققان “ارپا­لىس” كىتابىن وقۋ ارقىلى ءبىر باۋىرجاندى تانىپ قانا قويماي, بۇكىل قازاق حالقىنىڭ ەرلىك سيپاتىن, دارحان مىنەزىن تاني ءتۇستى. وقىپ قانا قويعان جوق, ەكى كوزى وتتاي جانعان, الماس قىلىشتاي جارقىل­داعان جاس قۇدىرەتتىڭ – جاس قازاق وفيتسەرىنىڭ سىمباتىنا دا قىزىعا قارادى. سونداي كۇللى الەم تۇگەل بىلگەن, تۇگەل سۇيسىنگەن اسىل ازاماتتىڭ ەڭبەگى مەن ەرلىگى ەلەنبەگەنى, ەسكەرىلمەگەنى ءاربىر جۇرەك­تى جارالاعانى, ءاربىر سانانى شايقاعانى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى ەدى. باۋىرجان ارعى-بەرگىدە تالاي مەرەيلەنگەن حالقىمىزدىڭ بيىك مەرەيى, نۇرلى شىراعى ەدى. سونىمەن قوسا ونىڭ تاكاپ­پار باسىن ءبىر ءسات تە يگىزبەگەنمەن, ەت جۇرەگىن تالاي سىزداتقان كوپە-كورىنەۋ ادىلەت­سىز­دىك – تالاي جەردە ۋ جۇتقان قاسىرەتى مول حالقىمىز­دىڭ جۇرەگىنە مىقتاپ بايلانعان شەر-شەمەن بولاتىن. بۇلاي ويلايتىن تەك ءبىز عانا ەمەس ەدىك. “دا ي كتو موگ پودۋمات, چتو لەگەندارنىي كومبات-پانفيلوۆەتس, دەرجاۆشي وبورونۋ ۋ ستەن موسكۆى, نا ۆولوكولامسكوم شوسسە, باۋىرجان مومىش-ۋلى, چەي كولوريتنىي وبراز تاك ياركو ۆىپيسان الەكساندروم بەكوم, ۋنيچتوجيۆشي ۆمەستە سو سۆويم باتالونوم ۆ بوياح ۋ دەرەۆني گوريۋنى ي جەلەزنودوروجنوي ستانتسي ماترە­ني­نو وكولو 600 فاشيستوۆ, - نيكوگدا نە نوسيل تاكوگو ۆىسوكوگو زۆانيا. ۆ نارودنوي مولۆە – ي نە تولكو ۋ كازاحوۆ – ۋ رۋسسكيح, ۋكراينتسەۆ, درۋگيح – ون ۆسەگدا بىل ي وستاۆالسيا گەروەم. جيل, ۆوەۆال, ۋمەر گەروەم. نەپريزناننىم پري جيزني, نو ناستوياششيم”, - دەپ جازىلدى “يزۆەس­تيا” گازەتىندەگى “نەتوروپليۆوە پريزنانيە” اتتى ماقالادا. ايتسا ايتقانداي ەمەس پە, بۇلاي دەپ كىم ويلاعان... زادى, كورمەگەنى جوق كونبىس حالقىمىزدىڭ ۇزىنا-ۇزاق تاريحي جولىندا “بۇلاي بولادى دەپ كىم ويلاعان” دەگىزبەي قويمايتىن وكىنىشتى نارسەلەر كوپ-اق. جاڭا زامانعا ەندى جەتىپ, ەل قاتارلى ەڭسە كوتەرەمىز, گۇلدەنەمىز, كوركەيەمىز دەپ وتىرعان بەيبىت كۇندە, ايدىڭ-كۇننىڭ امانىن­دا الاپات اشارشىلىققا ۇرىنىپ, حالىق­تىڭ جارتىسىنا جۋىعى قىرىلىپ قالادى دەپ كىم ويلاعان... حالقىم دەپ زار يلەگەن اسىل اعالارىمىز ءوز حالقىنىڭ جاۋى اتالادى دەپ كىم ويلاعان... قيىن قىستاۋ كەزەڭدە قيىر-قيىردان كوشىپ كەلگەندەردىڭ قايسىبىرىنىڭ ەس جيىپ, ەتەك جاپقان سوڭ “جەر دە مەنىكى, ءتور دە مەنىكى” دەپ شىعا كەلەتىنىن كىم بولجاعان... سول سياقتى ەرلىگى بۇكىل ەلگە ءمالىم بولىپ, اتى اڭىزعا اينال­­عان باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ باتىرلى­عى رەسمي تۇردە مويىندالماۋى مۇمكىن-اۋ دەپ تە كەزىندە كىم ويلاعان؟! سەبەبى دە كوپ شىعار, تۋرالىعى, تىكتىلىگى, تەكتىلىگى قاسيەتىمەن قاتار قاسىرەتى دە بولعان باۋكەڭنىڭ ءبىرتۋار ءبىتىمى, ءمارت تە مورت مىنەزى وزىنە كەدەرگى بولمادى دەپ تە ايتا المايمىز. قالاي دەگەندە دە مۇنىڭ ءوزى كۇنى كەشەگە دەيىن قازاق حالقىنىڭ اسىل پەرزەنت­تەرىنە جاسالعان سان قيلى ادىلەتسىزدىك­تەردىڭ ءبىرى ەدى. ەرلىكتى جاساۋ دا, ەر بولىپ ءولۋ دە تالاي ازاماتتىڭ قولىنان كەلگەن. ال ەر بولىپ ءومىر سۇرە ءبىلۋ, ۇزاق عۇمىردىڭ ءبىر ءسات, ءبىر ساعاتىندا ەرلىك عۇرپىنان اينىماي ءومىر سۇرە ءبىلۋ تەك باۋكەڭنىڭ عانا قولىنان كەلدى. بۇل كەز كەلگەن ۇلتتىق تاريحتان تابىلا بەرمەس قۇبىلىس ەدى. ءبىز باۋكەڭنىڭ ومىراۋىنا ءبارىبىر قادالمايتىن التىن جۇلدىزدى ادىلەتتىڭ ءبارىبىر جەڭبەي قويمايتىندىعىنىڭ داۋسىز دالەلىندەي كورىپ قۋانعان بولاتىنبىز. تاعدىردان دا, الىس-جاقىن, دوس-جاراننان دا كول-كوسىر جاقسىلىقتى كوپ كورە بەرمەگەن ءبىزدىڭ جۇرتىمىز باسىنا ءىس تۇسكەن قاي تۇستا دا مەدەتتى ءوز قارىمىنان, كوسەمدى ءوز باۋىرىنان تاپقان. حالقىنىڭ باسىنا تۇسكەن قارلى قاراتاۋ تاۋقىمەتتى قايىسپاي كوتەرىپ اكەتە بارار نار تۇلعالى ازاماتتاردان ەشقاشان قۇر الاقان قالىپ كورگەن ەمەس. ويتكەنى ەل مۇددەسىن جاقتاي بىلمەي, ەر تانىلمايدى. ەر تانىلماي تۇرىپ, ەلى تانىلمايدى. ەلىنىڭ مەرەيى وسپەي تۇرىپ, ەرىنىڭ مەيماناسى تاسىعان ەمەس. ناعىز ازامات حالقى قايعىدان قان جۇتىپ وتىرعاندا قاعاناعى قارق, ساعاناعى سارق بولىپ جۇرە المايدى. كۇنى كەشە عانا كوز الدىمىزدان كەتكەنى­مەن, كوڭىلىمىزدەن ەشقاشان كەتپەيتىن اسىل باۋكەڭنىڭ ىڭگالاپ دۇنيەگە كەلگەن ساتىنەن ءۋھى­لەپ دۇنيەدەن وتكەن ساتىنە دەيىنگى بار عۇمىرى – وسى ايتقاندارىمىزدىڭ ايقىن دالەلى. ءبىر عانا باۋىرجان ەمەس, سول سۇراپىل سوعىس­تا تالاي ازامات جانكەشتى ەرلىك كورسەتتى, قازاق حالقى ءوزىنىڭ قاھارماندىعىن تانىتتى. تالاي بوزداق قان مايداندا قالدى. وتان ءۇشىن وت كەشىپ, قان مايداندا ەرلىكپەن قازا بولعان بوزداقتارىمىز از بولعان جوق. ءبارى دە شەتىنەن دارىندى ەدى. دانالاردى تاريح تولعاتىپ, انالار تۋادى; باۋىرجاندى باۋىرجان ەتكەن دە – ءوزىنىڭ ەلى, التىن بەسىگى, ەلدىك پەن كەڭدىكتى ۇرپاقتان ۇرپاققا, عاسىردان عاسىرعا جەتكىزە بىلگەن اسىل سۇيەك, ابزال رۋحتى قازاق حالقى. سول حالىقتىڭ بويىنداعى بار مىنەز, بار ق ۇلىق, بار قاسيەتى, بار كورىك قاپىسىز توعىسىپ قانعا سىڭگەن ءبىر تۇلعا بولسا ول – باۋىرجان. باۋىرجان – تەك ءبىر ۇلىستىڭ, ءبىر شاڭىراقتىڭ ساعىنا كۇتكەن پەرزەنتى, قۋانىپ كورگەن قىزىعى ەمەس, بۇكىل ءبىر حالىقتىڭ جەتەر مەرەيى, تابار ابىرويى بولدى. ول تاريحتىڭ ادام ايتقىسىز قياناتىن كورگەن, توردەگى باسى ەسىككە شىعىپ قالا جازداعان حالقىنىڭ ەسىككە جەتكەن باسىن قايتادان تورگە شىعارعان پەرزەنتى. كوماندير مومىش ۇلى كوشپەلى جۇرتتىڭ وراشولاقتىعى جايىنداعى, كوشپەلى سانانىڭ تايىزدىعى مەن پاتۋاسىزدىعى جايىنداعى كولدەنەڭ ۇعىمداردى جوققا شىعاردى. اسكەري قىزمەتتەن مەزگىلسىز بوساعان وفي­تسەرگە قالام ۇستاتقان دا سول تاريحي جاۋاپ­كەرشىلىك ەدى. كەشە ءوزى كورگەن, ءوزى باستان كەشكەن, ءوزىن تەبىرەنتكەن, ۇرپاق بىلۋگە ءتيىستى اششى شىندىقتى, ايبىندى شىندىقتى ءدال ءوزى سەكىلدى قاز-قالپىندا جەتكىزە الاتىن قاپىسىز كۋانىڭ جوقتىعىن سەزىنگەن شىنايى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك ەدى. ونىڭ كىتاپتارى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ قازاق ادەبيەتىندەگى كوركەم شەجىرەسىنىڭ ارلى دا ءنارلى بەتتەرىنە, ونەگە مەكتەبىنە اينالدى. حالىمىزدىڭ باعزىدان اقىنى – باتىر, باتىرى – اقىن بولىپ كەلەتىن ءداستۇرىنىڭ ۇزدىك ۇلگىسى – باۋىرجان مومىش­ ۇلى. باۋكەڭنىڭ كوركەم تۋىندىلارىن وقىپ, ماقال-ماتەلگە اينالىپ كەتكەن قاناتتى ءسوز­دەرىن ەستىگەن ادام ونىڭ قان مايداندا قول باستاعان ەرلىگىنىڭ دە, بەيبىت كۇندە حالقىنا ەركەلەپ وتكەن سەرىلىگىنىڭ دە, مىناۋ نوقتالى زاماندا ەشتەڭەگە مويىن ىلدىرمەي كەتكەن ەرلىگىنىڭ دە باستاۋ-بۇلاعى حالىقتىق تاربيەدە, ءوزى جاسىنان جاتتاپ وسكەن باتىرلىق داستانداردا, بابالاردان قالعان باتا-تىلەكتەردە جاتقانىنا كوز جەتكىزەدى. باۋىرجان مومىش ۇلى رۋحاني جاۋاپكەرشى­لىكتەن تايعان ەمەس. ارتىق داۋلەت تە, دارەجە دە جيعان جوق. ەل جولىندا باسىن, شىندىق جولىندا بارىن تىكتى. ونى اكىم دە الداي المادى, جاعىمپاز دا ارباي المادى. قاشان دا ساياق ءجۇرىپ, سارا سويلەدى. باۋىرجانداي دارا تۇلعالاردى تابيعات سيرەك سىيلايدى. باۋكەڭ ءومىر بويى ەل ماحابباتىنا بولەنىپ, حالقىنىڭ قادىرلىسى, اياۋلىسى, ەركەسى بولىپ ءوتتى. حالقى باۋكەڭدى الاقانىندا ايالاپ, ول جونىندە نەشە ءتۇرلى اڭىز-اڭگىمەلەر دە شىعاردى, ابزال اتىن ارداقتاپ, ەسىمىن ىرىمداپ مىڭ-مىڭداعان نارەستەلەرگە قويدى. باۋكەڭ, ءسويتىپ, اڭىز ادامىنا, بۇكىل ءبىر ۇلتتىڭ مۇرات تۇتار ارمان-بەينەسىنە اينالدى. قادىرىن بىلمەپپىز عوي ءتىرى كەزدە, – دەپ جىلار سورلى قازاق مەن ولگەندە. ۇرپاق اتار سەكسەن مەن جۇزدىگىمدى, – تاريحتىڭ تۇكپىرىنەن ءسوز كەلگەندە, – دەگەن شۋماقتى باۋىرجان مومىش ۇلى 1947 جىلى جەلتوقساننىڭ 6-سى كۇنى جازعان ەكەن. سوندا عوي باۋكەڭ وتىزدىڭ جەتىسىندە عانا. بۇل ءوز باعاسىن بىلگەن ازاماتتىڭ ءسوزى ەكەنىن ۋاقىت كورسەتىپ بەردى. ءبىز بۇگىن, مىنە, سول ءجۇز جىلدى­عىن اتاپ وتىرمىز. الدا قانشاما جىلدار, قانشاما عاسىرلار وتسە دە, وتانى باردا, تۋعان حالقى باردا باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ اتى ۇمىتىلماي, داڭقى عاسىرلاردان عاسىرلارعا جەتەتىنىنە, ەرلىگى ەلگە اڭىز بولعان كۇيى ۇرپاقتان ۇرپاققا كەتەتىنىنە ەش كۇمان جوق. تاڭىردەن دە, تاعدىردان دا كول-كوسىر راحىم كورە قويماعان, الىس-جاقىنعا بىردەي اڭقىلداپ, بىردەي قۇشاق اشقان پەيىلىنە ساي پەيىل تابا بەرمەگەن حالقىمىز تاريحتىڭ قاي كەزدە دە ەل جۇگىن قايىسپاي كوتەرىپ اكەتە بەرەتىن قاتەپتى قارا نارداي ازاماتتارعا ەشقاشان كەندە بولىپ كورگەن جوق. شۇكىر, قازىر دە كەندە ەمەس, وسىنداي اسىل ازاماتتار, ەل پەرزەنتتەرى مەن كوسەمدەرى كوش باستاپ الدىمىزدا دا ءجۇر, بىلەك قوسىسىپ, تىلەك قوسىسىپ قاتارىمىزدا دا ءجۇر, لەك-لەگىمەن سوڭىمىزدان دا ىلەسىپ كەلەدى. جۇرە بەرسىن, ىلەسە بەرسىن! جالعاسا بەرسىن تىرشىلىك.