قازاق كەستەلى ءسوز ورنەگىن ەڭكەيگەن قارياسىنان, ەس كىرگەن بالاسىنا دەيىن قۇرمەت تۇتادى. سول ءسوزدى ءپىر تۇتىپ كەلە جاتقان اقىن نۇرلان قالقانىڭ «ميزام شۋاق» دەپ اتالاتىن جاڭا جيناعى «جازۋشى» باسپاسىنان جارىق كورىپتى.
اقىن – حالىقتىڭ قۇرمەت تۇتاتىن اسىل ادامى. قازاق پوەزياسىندا ءوز قولتاڭباسىن قالىپتاستىرىپ كەلە جاتقان نۇرلان قالقانىڭ ولەڭدەرى وقىرمان جۇرەگىنە جول تابۋدا. قارا ولەڭ ۇيقاسىنداعى تۇيدەك-تۇيدەك جىر شۋماقتارى وتانشىلدىق رۋحقا باستايدى. اقىن تابيعات تىلسىمىنا تەك تاڭدانا كوز تىگىپ, كوركەم سوزبەن كومكەرە سالمايدى. جاندى سۋرەتپەن سويلەتەدى. كىندىك قانى تامعان قاسيەتتى مەكەنىن جۇماقتان كەم كورمەيدى. قۇرعاق قيالدىڭ جەتەگىندە كەتپەي, وي تۇيىندەۋگە تالپىنادى. «تۋعان جەردەن نە بار ەكەن قاستەرلى», دەپ جىرلايدى نۇرلان.
كىتاپتىڭ «سىرىمدى ايتام» دەگەن ءبولىمى تۇتاس جۇرەكجاردى تولعانىسقا تولى. قۇرىلىمى مەن ءپىشىنى ءار الۋان, مازمۇنى مەن يدەياسى سارىنداس ولەڭ جولدارى وقىرمانعا قوعامنىڭ بۇگىنگى كورىنىسىن ايشىقتاپ بەرەدى. اقىن مۇندا قىزىلدى-جاسىل دۇنيەگە بايلانعان جۇمىر باستى پەندەلەرگە ناز ايتادى. «بايانسىز بايلىقتان باق ىزدەگەن» توعىشار جاندارعا ناليدى. بەس كۇندىك جالعاننىڭ وپاسىز ۋاقىتىن ولەڭگە قوسقان اۆتور ىشتەگى بار قۇپياسىن وقىرمانعا جايىپ سالادى.
«بۇرىن قانداي ەدىم مەن, بۇگىن قانداي, اۋىر تارتىپ بارا ما جۇگىم سونداي» دەپ تولعانادى.
اقىن ازعىندىق ءجيى ورىن الاتىن ورتانى سىن ساداعىنا ىلەدى. بەيكۇنا جاستىق شاعىن ساعىنادى. «شايتان ويلار قاۋمالاپ, ازعىرا باستاعان» قازىرگى كەزەڭىن حالىقتان جاسىرمايدى. تۇنىق شىعارماشىلىقتىڭ قاينارىنان قانىپ ىشكەن اقىن ادەمى ولەڭ جولدارىن قوعامنىڭ ايناسىنا اينالدىرادى. وكىنىشتى ءومىر مەن قاتىگەزدىككە قۇرىلعان قوعامنىڭ كولەڭكەلى تۇستارىن ءوزىنىڭ ىشكى داۋىسى ارقىلى اشۋعا تالپىنىس جاسايدى.
اقىن حالىقتى سولقىلداق ۇران سوزبەن الدارقاتىپ, جىلتىراق جىرمەن الداۋعا ۇمتىلمايدى. قازاقتىڭ تاريحىنان وي قوزعاپ, ونەگەلى ومىرىنەن دايەك ىزدەيدى.
«كىندىگىمدى شىر ەتكەندە كەسكەن جەرىم, كەڭ دالادا الاڭسىز وسكەن ەدىم. ءحانتاڭىرى مۇزارت شىڭ – اپپاق ارىم, ەر رايىمبەك ۇرپاعى دەسكەن ەلمىن», دەپ ءبىر ءتۇيىن تاستايدى.
ادامگەرشىلىك پەن اردىڭ ءىسىن ورنەكتى سوزىمەن الپەشتەگەن اقىن ءتول شىعارماشىلىعىنىڭ شىڭىن تاۋبەمەن ءتامامدايدى.
وقىرمانىنا جۇرەك تۇبىندەگى سىرىن اقتارعان اقىن توعىز اي, توعىز كۇن كوتەرىپ ومىرگە اكەلگەن اسىل اناسىن ىستىق ماحابباتپەن جىرلايدى:
«ءومىردىڭ ءمانىن جاستاي ۇعىنعانىم اناشىم, ءوزىڭسىڭ عوي جىرىم, باعىم. تاعدىردىڭ تاۋقىمەتىن تارتىپ ءجۇرىپ, ءوسىردىڭ, داۋىلدار دا جىعىلمادىڭ». ادەمى, اسەرلى شۋماق. ايەل زاتى قاشاندا – اياۋلى انا, ادەمى قارىنداس, اسىل اپكە, دەپ قىزدار قاۋىمىن ازعىنداتىپ المايىق دەيدى. سوقىر سەزىم جىگىتتەرگە جيىركەنە قارايدى.
«ايەل دەگەن – اللا بەرگەن قىزدارىڭ, قامىن ويلاپ, جۇرەك تالاي سىزدادى. ەركەلەپ كەپ اسىلعاندا موينىڭا, ەرىپ كەتەر كوڭىلدەگى مۇزدارىڭ», – جانى جايساڭ جانداردىڭ جۇرەك ءسوزىن جەتكىزەدى.
باقىت تۋرالى بىلاي دەيدى:
«باقىت دەگەن – تۋعان جەردە ءجۇرگەنىڭ, باقىت دەگەن – قۋانعانىڭ, كۇلگەنىڭ. باقىت دەگەن – جوق ىزدەگەن ءار كۇنىڭ, باقىت دەگەن – تاۋبە دەپ ءومىر سۇرگەنىڭ».
كىتاپتىڭ باستى قۇندىلىعى – جىر جولدارىنداعى ادامگەرشىلىك پەن ماحاببات, تاعىلىم مەن ءتالىم, مەيىرىم مەن ىزگىلىك ىزدەرى. بۇلاردىڭ ءبارى دە ماڭگىلىك تاقىرىپ. بۇعان اركىم ءوز توپشىلاۋىمەن كەلەدى. نۇرلان قالقادا سول ءداستۇردى جالعاستىرعان. تەك جالعاستىرىپ قويماي, ادەمى تۇيىندەر جاساعان. جىر جيناعى وسىنىسىمەن قۇندى, قۇنارلى.
قۋانىش تۇنعاتار.
