ادەبيەت • 07 قازان, 2021

ونەگەلى ءسوز ورنەگى

851 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

شىن اقىندىق – جاراتىلىستىڭ سىيى دەگەنمەن, ونىڭ بىرنەشە قۇرامداس بو­لى­گى بولادى. وي, سەزىم, پوەتيكا دەگەندەي. ءۇش بىرلىك تەڭدەي ءتۇسىپ جاتسا عانا, شىن ماعىناسىنداعى كوركەم ونەر دۇنيەسى ومىرگە كەلەدى. بالكىم, پوەزياداعى ويدىڭ ءوزىن جىكتەۋگە بولار. دۇنيەتانىم كەڭىستىگى, ازاماتتىق ۇستانىم, فيلوسوفيالىق تەرەڭدىك, ءومىر قۇبىلىستارىن وزگەشە قابىلداۋ, تاعى باسقالار. ال سەزىم – ۇشقىننان جالىن تۋىنداتۋ.

ونەگەلى ءسوز ورنەگى

ساعىنىش پەن وكىنىش, قۋانىش پەن قايعى, ارمان مەن ءۇمىت, ءومىر مەن ءولىم, تاعى باسقالار ءومىردىڭ قاراما-قار­سى قاس بەتتەرى بولسا, پوەزيانىڭ دا بەرىك ۇستىنى. وي مەن سەزىم پوەزيادا كوركەم تىلمەن, تاماشا وبرازدارمەن ءورىلىپ جاتۋى شارت. ونسىز وي دا, سەزىم دە وقىرمانعا تولىق جەتپەي, قاناتى سىنعان قۇستاي جەر باۋىرلاپ, كوتەرىلىپ بيىكتەي المايدى.

جامبىلدىڭ ءبىر قۇدىرەتى دە وسىندا. وي مەن سەزىمدى قايتالانباس وبرازعا اينالدىرىپ, كوز الدىڭا سوزبەن سالىنعان سۋرەتتەر اكەلۋىندە. وقۋشىسىن دا, تىڭ­داۋشىسىن دا ءسوزدىڭ سيقىرىنا بولەپ, تۇتقىنداپ الادى. پوەتيكالىق قۋات ەرىكسىز وزىنە باعىندىرىپ, جامبىلدىڭ ءسوز ورنەگىن, ەكپىنىن الدىڭا توسادى. مىنە, اقىندىق دەيسىڭ. جامبىل وسىلاي جىر توكپەسە, جامبىل بولا ما دەيسىڭ.

بۇل قاسيەت بالا جامبىلدىڭ ولەڭگە العاش قادام باسۋىنان-اق كورىنەدى. ءسوزدىڭ قۇدىرەتىن ۇعىنۋدا اۋىز ادەبيە­تىن, حالىق اقىندارى تۋىندىلارىن تەرەڭ ءتۇيسىنىپ, قابىلداۋىنىڭ ورنى ەرەكشە بولدى. حالىق اقىندارى­نىڭ ولەڭنەن داۋىل تۋعىزعان شىعار­ماشىلىعى جامبىل ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ­كە اينالدى. سوندىقتان دا ونىڭ شىعار­ماشىلىعىنداعى سۋرەتكەرلىك حالىق اقىندارىنىڭ تۋىندىلارىنداعى وكتەم سارىن-ينتوناتسيامەن, ءسوز ورنەكتەرىمەن تىكەلەي ساباقتاسىپ جاتۋى ءبىر جاعى زاڭدىلىق ەدى.

جىگىت-جەلەڭ كەزىندە قىزعا قىرىنداپ ايتقان «كامشات قىز» ولەڭىندە:

ايدىننىڭ اق شورتانىن

جىبەرمەيتىن,

جاسىمنان جازا باسپاس

قارماق ەدىم, –

دەيدى وكتەمدەنىپ. اسقاقتاپ سويلەپ, ءوزىن كوتەرمەلەپ ايتۋ ءبىر جاعى جاس جامبىلدىڭ قىز الدىنداعى ءور مىنەزىن تانىتسا, ەكىنشىدەن شارشى توپتىڭ الدىندا ءوزىن بيىكتەتىپ سويلەيتىن حالىق اقىندارى ءداستۇرىنىڭ كورىنىسى. وسى ولەڭىندە تاكاپپارسىنعان قىزعا تاعى ءبىر جاعى قالجىڭداپ:

سولماي ما كوكتەمدەگى ادەمى گۇل؟

وڭباي ما ارۋداعى ال قىزىل ءتۇر؟

ەڭكەيىپ ەكىندىگە كۇن قۇلاسا

كورىكسىز كورىنبەي مە دۇنيە ءبىر؟ –

دەپ ويىن ءارى قاراي وتكىرلەي تۇسەدى. مۇنداعى يشارا-بازىنا دا ولەڭدى كورىك­تەندىرىپ ءار بەرگەن. تابيعاتتىڭ قۇبى­لىسىمەن بايلانىستىرىپ ادەمى وبراز جاسايدى. دۇنيە قانشا سۇلۋ بولعانمەن, ەكىندىدە جاراتىلىستىڭ كوركەمدىگىن قاراڭعىلىقتىڭ تۇمشالاي تۇسەتىنى بار. ارينە, اقىن تابيعاتتىڭ وسى ءساتىن ايتۋمەن شەكتەلىپ وتىرعان جوق, ىشكى بازىنا-ويىن يشارامەن استارلاعان. بۇگىن سۇلۋمىن, كورىكتىمىن دەپ تاكاپ­پارسىنعانمەن, ءسان-سالتاناتىڭ ماڭگىلىك ەمەس, ۋاقىت تا سەنىڭ بۇل اجارىڭدى تايدىرادى, جاستىق شاقتا وينا دا كۇل دەگەندى استارلاپ جەتكىزەدى.

جالپى, بۇل ولەڭ ادەمى قىزدىڭ پورت­رەتىن, ءسان-سالتاناتىن سۋرەتتەۋگە قۇ­رىلادى. سوندىقتان دا وبرازعا باي, اقىن سوزبەن سۋرەت جاسايدى. ءبىر قاراعاندا كوپ ولەڭنىڭ ءبىرى ءتارىزدى كورىنگەنمەن, شىن مانىندە جاس جامبىلدىڭ اقىندىق قىرىن اشا تۇسەتىن تۋىندى.

جامبىلدىڭ توڭكەرىسكە دەيىنگى ولەڭ­دە­رىنىڭ باستى ءبىر سالاسى – ساتيرالىق تۋىن­دىلار. ساتيرالىق تۋىندىنىڭ شار­تى – اقىننىڭ تىلەمىس اقىنعا باعا بەر­گەنىندەي – ء«تىلى ءمىردىڭ وعىنداي, ءتيىپ كەت­سە كۇيدىرگەن, سەكسەۋىلدىڭ شو­عىن­داي» – بولۋ كەرەك. اقىننىڭ مۇن­داي تۋىن­دىلارىنىڭ ادرەسى انىق. «ابىشقا», «موڭكە تۋرالى», «شال­تابايعا», «قاليعا», «كوكىمگە», «كادىربايدىڭ توبەتى», «ەسەنالى مەشكەيگە» بولىپ ناقتىلانىپ كەلەدى. ءسوز جوق, اقىننىڭ ولەڭدەرى مۇنان كوپ بول­عان. كەزىندە حاتقا تۇسپەگەندىكتەن ۇمىتىلعان. ال ءبىر-جار ولەڭدەرىنىڭ ۇمىتىلماي ەستە قالۋى وسىنداي ساتي­رالىق وتكىرلىگىمەن بايلانىستى بولسا كەرەك. ەلگە بەلگىلى ادامداردىڭ اقىن تاراپىنان سىنالۋى حالىقتىڭ جادىندا ساقتالىپ قالسا كەرەك. قياناتشىل, ساراڭ, بيلىكقۇمار, ەلدىڭ اقىسىن جەگەن پىسىقاي, استامشىل ادامداردى وتكىر سىناۋ جامبىلدىڭ اقىندىق تۇلعاسىن ايشىقتاي تۇسەدى. ونىڭ ادىلەتسىزدىككە كونبەۋى, بەتىڭ بار, ءجۇزىڭ بار دەمەي قياناتشىلداردى وت­كىر شەنەۋى اقىن­نىڭ مىنەزىن, حالىقتىڭ مۇڭىن مۇڭداپ, جوعىن جوقتاۋىن بىل­دىرەدى. اقىننىڭ بۇل قاسيەتى ونى حالىققا جاقىنداتا تۇسكەنى ءسوزسىز.

«موڭكە تۋرالى» ولەڭىندە:

جانعويلىق بولىسى پىسىق كەلەدى,

مۇرىندارى پۇشىق كەلەدى.

ەكى ارادان ەپتەپ جەرىندە

كوزدەرىن قىسىپ كەلەدى.

 

سوزدەرىن ۇزارتا كەلەدى,

وڭەشىن قىزارتا كەلەدى.

ءونىمى ازىراق جەردە

ۇستىنە تۇز ارتا كەلەدى.

ىڭىرانىپ وتىرىپ الادى,

ءار الۋان قىرعا سالادى.

اقىرى قۇدايى جارىلقاپ,

قالتالارىن تولتىرىپ الادى, –

دەپ پورترەت جاساۋمەن شەكتەلمەي, مى­نەز-قىلىعىن, ايلا-قۋلىعىن, قۇلقىن قۇمارلىعىن ءدال سيپاتتايدى. جەڭىل وقىلاتىن ولەڭ تىڭداۋشىسىنىڭ جادىنا وڭاي جاتتالىپ قالاتىنداي ويناقى بەرىلگەن. تۋىندى «پىسىق كەلەدى», «پۇشىق كەلەدى», «قىسىپ كەلەدى», «ۇزار­تا كەلەدى», «قىزارتا كەلەدى», «تۇز ارتا كەلەدى», «وتىرىپ الادى», «قىر­عا سالادى», «تولتىرىپ الادى» دەپ كەلە­تىن ىشكى دىبىستىق ۇيلەسىمى مول ەپي­فورالىق ۇيقاسقا قۇرىلىپ, جەڭىل وقىلعانمەن, مازمۇنىندا كەيىپكەرىن قارىپ تۇسەتىن اششى مىسقىل مەن وتكىر مىنەزدەۋ بار. شاعىن ولەڭدە جانعويلىق بولىس تولىق بەينەسىمەن كوز الدىڭا كەلەدى. شىنايىلىق پەن شىندىق ولەڭ­نىڭ تۋىن كوتەرگەن.

«شالتابايعا» ولەڭىندەگى ساتيرالىق مازمۇن بىزگە ابايدىڭ ايگىلى تۋىندىسىمەن تانىس. بىراق بۇل اباي ولەڭىنىڭ كوشىرمەسى ەمەس. حالىق قامىن ويلاعان اقىنداردىڭ قوعامداعى ورەسكەل, تەك­سىز ءىس-ارەكەتتەردى بىردەي كورۋى. قازاق دالاسىنا كەلگەن وتارشىلدىق ىلاڭىن اڭداۋى. سوعان سايكەس وزگەرگەن پسيحو­لوگيا, جارامساقتىق, ەكىجۇزدىلىك, ايت­قان سوزدە تۇرماۋشىلىق اتا-بابا­لىق قاسيەتتەن ايىرىلۋ. جالپى, رە­سەي پات­­شالىعى قازاق دالاسىنداعى بي­لىك­تى وزگەرتۋ ارقىلى ء«بىردى بىرگە ايداپ سالۋ», «وت تاستاۋ» ءادىس-ايلاسىن كەڭى­­نەن قولداندى. بيلىكتىڭ ماقساتتى جۇر­گىزگەن وسى قارەكەتى قازاق حالقىنىڭ ۇساق­تا­نۋىنا, ەل ىشىندە جاعىمسىز مىنەز-قى­لىقتاردىڭ ورشۋىنە اكەلىپ سوقتىردى. وسى سوراقىلىقتى اباي دا, جامبىل دا كورە ءبىلدى.

سالقىن كەلىپ توڭ-تورىس,

سىرتقا سىزداپ قارايسىڭ.

«مەنەن باسقا جوق بولىس», –

دەپ ءوزىڭدى سانايسىڭ.

شارعا تۇسەر شاعىڭدا

قارا تەر بوپ سابىلدىڭ.

ايالعان جوق مالىڭ دا,

اقجەم بولىپ شابىلدىڭ.

ەلگە ءسوزىڭ جەتكەنشە:

«جاماعات!..» دەپ جالىندىڭ.

قول بيلىككە جەتكەن سوڭ,

سالعىرتتىققا سالىندىڭ, –

دەيدى اقىن «شالتابايعا» دەگەن ولە­ڭىندە. ابايدا بولىس ءوزىن ءوزى اشكە­رە­لەسە, جامبىلدا ەكى ءجۇزدى, تويىم­سىز بولىس اقىن تاراپىنان مىنەز­دە­لەدى. سۋىرىپسالما اقىنداردىڭ ولەڭ شى­عارۋداعى سۇيەنەتىن باستى قازى­عىنىڭ ءبىرى – ىرعاق زاڭدىلىعىنا بەرىك باعىنۋى, ساقتاۋى بولسا كەرەك. ىرعاق ولشەمدەرىنە ابدەن داعدىلانعان حا­لىق اقىندارىنىڭ اۋىزشا تۋىندىلارىن­دا ىرعاقتىڭ بۇزىلۋى جەكەلەگەن جاع­دايدا بولماسا, كوبىنە بايقالمايدى. جام­بىلدىڭ «شالتابايعا» دەگەن ولەڭىندە دە ىرعاق (4 بۋىن + 3 بۋىن) بەرىك ساق­تال­عان. ىرعاقتىڭ بەرىك ساقتالۋى ءوز ىڭ­عايىندا ولەڭنىڭ ايتىلۋىنا, ينتونا­تسياسىنا ايرىقشا ىقپال جاسايدى. سون­داي-اق ادەبيەت تەورياسىنداعى اسسونانس, الليتەراتسيا دا (داۋىستى, دا­ۋىسسىز ­دى­بىستاردىڭ بىرىڭعاي ايتىلۋى) ولەڭ­­­نىڭ كوركەمدىك قۋاتىن, اۋەزدىلى­گىن ارت­­تىرعان. «سالقىن كەلىپ», «سىرتقا سىز­­داپ», «سانايسىڭ», «سابىلدىڭ», «سال­­­­عىرتتىققا سالىندىڭ», «شارعا تۇ­سەر», «شاعىڭدا», «شابىلدىڭ», «ايال­­عان جوق», «اق جەم بولىپ», «جەتكەن­شە», «جەتكەن سوڭ», «جاماعات دەپ», «جا­لىندىڭ» دەپ كەلەتىن بىرىڭعاي دى­بىسپەن ايتىلاتىن سوزدەردى تاڭداۋدا اقىن تاپقىرلىق جاساعان. ءداستۇرلى اۋىز ادەبيەتى ۇلگىسىن ساقتاي وتىرىپ, جاڭ­عىرتۋ جامبىل ولەڭىنەن بايقالادى.

توڭكەرىسكە دەيىنگى زاماندا اقىن­دىق­تىڭ بيىك شىڭى – ايتىس اقىنى بولىپ تانىلۋ ەدى. ايتىس اقىنى شارشى توپتىڭ الدىندا حالىق اتىنان سويلەيدى. مۇندا ءسوز سايىسىمەن قاتار, دۇنيەتانىم, ازاماتتىق ۇستانىم سىنعا تۇسەدى. ءبىرى رۋ اقىنى دارەجەسىنەن كو­تەرىلە الماي جاتسا, ءبىرى حالىق اقىنى بولىپ, كوكجيەگىن كەڭەيتەدى. رۋ اتىنان سويلەۋ, ءوز رۋىنىڭ جاقسىلىعىن, بايلىعىن اسىرا ايتۋ بارلىق اقىنعا, ونىڭ ىشىندە جامبىلعا دا ءتان.

ايتىس ونەرىندە جامبىلدىڭ ءسوز ور­نەگى ايشىقتالا كورىنەدى. ونىڭ ايكۇ­مىس, بولەك قىزدارمەن ءسوز قاقتى­عى­سۋىنان تاپقىرلىق پەن ۇتقىر سويلەۋ باي­قالادى. ايكۇمىسكە: «قولىما ءبىر ۇس­تات­ساڭ تۇسىنەرسىڭ, تومپايعان توسىڭ­دەگى ور­تەڭگىردى» دەپ جاستىققا ءتان قا­يىرىم­مەن وبرازدى, ءارى ۇتىمدى ايتادى. مەن­مەنسىنگەن بولەك قىزعا دا: «نە قىلساڭ دا كەتپەيمىن مەن قاسىڭنان, سۇيكىمدى بوپ باراسىڭ العاشقىڭنان. ات تىستەسە اتىمدى قۋانامىن, ءتاڭىرىمنىڭ ءىسى دەپ جار­ماستىرعان» دەپ قالىسپايدى.

جامبىلدىڭ سارى اقىنمەن قاعى­سۋىندا, مايكوت اقىنمەن ديدارلاسۋىندا دا وزىندىك تۇلعاسى دارالانا كورىنەدى. سارى اقىنمەن ءسوز قاعىسۋىندا:

سارەكەمدى ساستىرىپ

سۇيەكەمنەن سۇرىنگەن, –

سىزگە جاۋاپ بەرەيىن

جاقتىرساڭىز, بۇگىن مەن.

اقىنداردى جەڭگەندە

ءىسىڭىز وڭعا جۇگىرگەن.

سۇيەكەمدى كورگەندە,

جۇرەگىڭىز تۇڭىلگەن, –

دەپ شىندىقتى تىكە ايتسا, مايكوت اقىن­­نىڭ الدىندا وعان ءىلتيپاتىن, قۇر­مە­تىن اشىق بىلدىرەدى:

ءسىز بە ەدى؟ – اقىن اعا مايكوت دەگەن,

ءبىر ءسوزى ءبىر سوزىنەن قايتا وتپەگەن.

ساڭقىلداپ سارايىڭنان ولەڭ شىقسا,

يمەنىپ وزگە اقىندار بايپەكتەگەن, –

دەيدى. وزىنەن اسقان شىن جۇيرىكتى قۇر­مەتتەۋ – ادامدىقتىڭ, ازاماتتىقتىڭ بەلگىسى. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, جامبىل ىشتارلىق جاسامايدى. مايكوت اقىننىڭ باتاسىن الادى.

جامبىلدىڭ قۇلمامبەتپەن, سارباس اقىندارمەن ايتىسىندا قارسىلاستا­رى وسال اقىن بولىپ كورىنبەيدى. ولار دا ولەڭنەن داۋىل سوقتىرعاندا, بەت قاراتپايدى.

بىرەۋدى جامبىل دەگەن ەل ماقتايدى,

ەركەك قويداي قۇيرىعىن

سالماقتايدى.

اقىن بولسا قايدا وتىر ول نەمەسى,

كورەلىك ونى نەگە ارداقتايدى؟ –

دەپ ولەڭ توگۋى قۇلمامبەت اقىننىڭ ارىنىن تانىتادى. ارقاسى قىزا كەلە, جىردى تۇيدەك-تۇيدەك توككەن ول:

بولعاندا مەن اقسۇڭقار,

سەن ءبىر تاۋىق,

سەن اتەش ايعايلاعىش اۋىق-اۋىق.

بولماسا اتى شىققان ءسۇيىنبايىڭ,

باسقاسىن قويۋ كەرەك جىلى جاۋىپ.

اجال ءتۇرتىپ جۇرمەسىن اڭداماستان

وقتاۋلى اق بەرەنگە قارسى شاۋىپ, –

دەيدى. وسى ايتىستىڭ تالدانۋىندا كو­بىنە جامبىل اقىنعا كوڭىل اۋدارىلىپ, قۇلمامبەتتىڭ اقىندىق قۋاتى تا­سادا قالىپ جاتاتىن جايى بار. شىن ما­نىندە, قۇلمامبەت تە – ارىندى اقىن. جو­عارىداعى ءسوز ساپتاۋىندا وبراز دەي­­سىز بە, ەكپىندى ينتوناتسيا دەيسىز بە, ولەڭ­­نىڭ جىمداسقان ۇيقاسى دەيسىز بە – قار­سىلاسىنان كەم سوعىپ جاتقان جوق. قۇلان ايان قۇلمامبەت پەن جامبىل اقىن­­نىڭ ايتىسىنىڭ قۇندىلىعى دا سول – مىق­تى اقىنداردىڭ ايتىسىپ, ونەرىن بىرىنەن ءبىرى اسىرىپ, سوزدەن نايزاعاي ويناتۋىندا بولار.

ءسوز ورايىندا ءبۇيىرى قىزعان جامبىل دا توقتاماي ارىندايدى.

سويلەسەم ولەڭىمدى تۇپتەن بەرمەن,

قۇيىلار ءسوز نوسەرى كوكتەن, جەردەن.

مىلتىقتا تۇتەپ تۇرعان مەن

ءبىر پەستون

اسىقساڭ اجالىڭا كەلشى بەرمەن.

 

ءشۇۋ دەسە جۇيرىك وزار مىناۋ قولدان,

دەمەي كور, ەسكى ارۋاق الىپ قولدان.

قاراساي دەم بەرە گور, مەنىڭ بابام,

سويلەيىن بۋداقتاتىپ

وڭ مەن سولدان.

 

قۇلمامبەت سەن جاقسى دا,

مەن جامان با؟

اقىندا سەن جۇيرىك تە,

مەن شابان با؟

قاراسايلاپ قوسىلسام

ءبىر بۇيىردەن,

اقىرىندا كەتەرسىڭ باس امانعا!

ايتىستاعى ولەڭ جولدارىنان ىڭ­­عا­يىمەن ايتىلعان ايشىقتى وبراز, اتا-بابا ارۋاعىنان قۋات تىلەگەن دۇنيە­تانىم, انتونيم سوزدەردى قابات-قابات قولدانىپ, ءوزىن قارسىلاسىمەن سالىس­تىرا كوتەرمەلەگەن اسقاقتىق كورىنە­دى. قۇلمامبەت اقىننىڭ جوعارىدا كەل­تىرىلگەن تۇيدەك-تۇيدەك, داۋىلداي قۋات­تى ولەڭ جولدارىنان سوڭ, اناۋ-مى­ناۋ اقىننىڭ مىسى باسىلىپ, تومەن­شەك­تەپ قالۋى كوبىنە تابيعي جاي بولسا, جامبىل اقىننىڭ ارتىقشىلىعى مى­سى باسىلماق تۇگىلى, ونان سايىن ارۋاق­­تانىپ, باتىلدانىپ, تىنىسىنىڭ اشى­لىپ ءسوز توگۋى دەر ەدىك. ايتىستاعى ەڭ باستى ءساتتىڭ ءبىرى – پسيحولوگيالىق شا­بۋىل. سول پسيحولوگيالىق شابۋىلعا تو­تەپ بەرۋ اقىننان جۇرەكتىڭ باتىلدى­عىن, ءوز وزىنە سەنىمدىلىكتى تالاپ ەتەدى. جام­بىلدىڭ ارىنعا ارىن قوسىپ, ودان اسىپ ءورشي, كۇشەيە باستاۋى – شىن اقىندىق قۋاتىنىڭ كورىنىسى بولاتىن.

ا, قۇلمامبەت, قۇلمامبەت,

اعىپ جاتقان سۋمەن كەت!

سۋمەن كەتسەڭ ەل ىشەر,

سۋدان شىققان بۋمەن كەت!

وندا دا كەسىرىڭ تيەدى,

قىزارىپ باتقان كۇنمەن كەت!

كۇن دە قايتىپ شىعادى,

وتتان شىققان كۇلمەن كەت!

كۇلدەن اۋرۋ جۇعادى,

قاراڭعى تۇمان تۇنمەن كەت!

ءتۇن دە قايتىپ كەلەدى,

اسقارالى تاۋمەن كەت!

تاۋدى دا حالىق مەكەندەر,

كەسىرىڭ جۇعار, قۇلمامبەت,

قۋ پالەكەت ارمان كەت!

ۇدەي سوققان داۋىلدى ولەڭ نوسەرى قارسىلاسىن وسىلايشا باس كوتەرتپەي توپەلەيدى. ايتىس – كوپشىلىك الدىندا ورىندالاتىن كوپقىرلى ونەر. مۇندا اقىن ءابدىلدا تاجىباەۆ جازعانداي, تەاتر ونەرىنىڭ ەلەمەنتتەرى مول. ال ءسوزدىڭ تىڭداۋشىسىنا اسەر-ىقپالى دا ايتىس ونەرىندە ەرەكشە باعالانادى. ايتىستىڭ بۇل تۇسىندا جامبىل اقىن ءسوز ويناتىپ, ىشكى ۇيقاس پەن ەسپە قايتالاۋدى, دىبىس ۇندەسۋىن, گراداتسيانى شەبەر پايدالانىپ كەرەمەت جىر تولقىنىن تۋعىزا­دى. ايتىستاعى وسى ولەڭ جولدارىنان اقىن قيالىنىڭ ۇشقىرلىعى جانە وزىنە دەيىنگى ادەبي ءداستۇردى جاڭعىرتا قولدانۋى بايقالادى.

ءبىر جىلدارى «جامبىل دەگەن اقىن جوق, جامبىل قولدان جاسالىنعان» دەگەن ارىز سول كەزدەگى وداقتىڭ استا­ناسى ماسكەۋگە دەيىن جول تارتقان. بۇل كۇنشىلدىك, جامبىلدىڭ الەمگە جايىلىپ كەتكەن اتاق-داڭقىن كورە­الماۋشىلىق بولاتىن. جوعارىداعى ءبىز كەلتىرگەن ولەڭ جولدارى, جالپى تۇ­تاس مۇراسى جامبىلدىڭ ۇزدىك حالىق اقىنى, جىراۋلار پوەزياسىنىڭ سوڭعى تولقىنى بولعانىن تانىتادى. كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ ساياساتى جامبىلدى مىنبە اقىنىنا اينالدىردى. بىراق وعان اقىندى ايىپتاۋدىڭ ەش نەگىزى جوق. وسى ارالىقتا جىر ءدۇلد ۇلىنىڭ تاعى ءبىر قىرى الدىڭنان شىعادى. ول – قاسىنداعى حاتشىلارىنان الىنعان جاي مالىمەتتى قۇدىرەتتى جىرعا اينالدىرا ءبىلۋى. اقىننىڭ تۋعان جەردى, وتاندى, ەڭبەك ادامىن ۇلكەن سۇيىسپەنشىلىكپەن جىرلاعان اسقاق تۋىندىلارى, كوڭىل كۇي جىرلارى ءالى دە سىرىن دا, سىنىن دا جوعالتپاعان كوركەم دۇنيەلەر بولىپ سانالادى.

جامبىل ءسوز زەرگەرى عابيت مۇسىرەپوۆ ايتپاقشى, «فەنومەن!».

 

سامەن قۇلباراق,

م.ح. دۋلاتي اتىنداعى تاراز

وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار