ايقىن ماقسات, انىق جول

قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستى باعىتى بولىپ قالىپتاسقان قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن قاراپ وتىرساق, ەل باستاعان حانى مەن قوستاعان بۇقاراسىنىڭ سان تاراۋ ءومىر جولدارىنان وتكەندىگى جونىندە مول ماعلۇمات الا الامىز. دەگەنمەن, سول سان تاراۋ جولدا ۇلتتىق قاسيەتىمىزدى ۇلىقتاپ, جەكە شاڭىراق كوتەرىپ, قازاق دەگەن حالىقتى ساقتاپ قالۋ تەك دانا باسشىلاردىڭ عانا قولىنان كەلگەنى ءسوزسىز. ارعىسىن ايتپاعاندا, قازاق حاندىعىن قۇرعان كەرەي مەن جانىبەك حانداردان بەرى قاراي ەل تۇتقاسىن ۇستاعان دانالارىمىزدىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگى, جاۋىنا باس يمەس قاسيەتى, ساياساتكەرلىگى وتە جوعارى بولعاندىعى ايان. سول ەل باستاعان حاندار مەن بيلەردىڭ الىپ جۇرگەن جۇگىن ارتىق-كەمسىز ارقالاۋ بۇگىنگى كۇنى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ يىعىنا ءتۇسىپ وتىر. ابىرويمەن اتقارىلىپ كەلە جاتقان بۇل قىزمەتتە بۇگىنگى كۇنى باسقا ەشكىمدى ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ “قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى – بىرىگۋ تاريحى, تۇتاستانۋ تا­ريحى. قازاق تەك بىرىگۋ, بىرلەسۋ جولىندا كەلە جاتقان حالىق” دەۋىندە ۇلكەن ءمان جا­تىر. ويتكەنى, تاتۋلىق پەن بىرلىكتى ناسي­حات­تاپ قانا قويماي, سونىڭ ۇلگىسى بولىپ كەلە جاتقان قازاقستان – الەم تىنىشتىعىنىڭ تىلەكشىسى. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ وركەنيەتتى دامۋ جولىنداعى ۇلان-عايىر ىزدەنىستەرى مەن ۇلى ىستەرى ىرگەمىزدى بەكىتىپ, كەرەگەمىزدى كەڭەيتە تۇسۋدە. تابالدىرىعىمىز تاستاي بە­رىك, ماڭدايشامىز كوتەرىڭكى. وسىنىڭ ار­قاسىندا ءار كۇنىمىزدى باعالايتىن سالاۋاتتى ومىرگە جەتتىك. قالىڭ ەلى بارىن بازارلاپ, باعى مەن باقىتىن ءبولىسىپ جاتاتىن قازاق­ستاننىڭ تىككەن بايراعى مەن كوتەرگەن شا­ڭى­راعى الەم ەلدەرى اراسىندا جاماندىقتان امان-ەسەن كەلە جاتىر. نەگە دەسەڭىز, قازاق­تىڭ باعىنا تۋعان نۇراعاڭداي نار تۇلعا ءومىردىڭ نەبىر جاۋاپتى كەزەڭدەرىنەن ەلىمىزدى بيىك دارەجەدە الىپ ءوتىپ كەلەدى. جوعارى تاپقىرلىقپەن, ءجۇز ويلانىپ, مىڭ تولعانىپ اقىل-ويىن سالماقتاپ, پاراسات سۇزگىسىنەن وتكىزە وتىرىپ قابىلدانعان, ەل­باسى قول قويعان ءاربىر قۇجات – قازاقستان بولاشاعىنا جاسالعان قادام. سول قالامنىڭ ۇشىندا تۇرعان ەل تاعدىرى, بۇكىل ەل اتىنان شەشىم قابىلداۋ قانشالىقتى جاۋاپتى ەكەنىن بارلىعىمىز دا سەزىنەمىز. ناتيجەسىن دە كوزبەن كورىپ وتىرمىز. ەلىمىزدىڭ ەڭسەسى كوتەرىلىپ, بەلى بەكىپ, بۇعاناسى قاتقان ءوسۋ جىلدارى دا وڭايلىققا تۇسكەن جوق. قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ ءبىر ءسوزى بار: “دي­قان بولساڭ, قولىڭا كەتپەن ال دا حالقىڭا نان بەر, عالىم بولساڭ, قولىڭا قالام ال دا حالقىڭا ءمان بەر”. وعان شىعىس داناسى ءال-ءحاريزيدىڭ ء“سوز بار بولعانى گۇل عانا, ال ءىس – سول گۇلدەن تۇينەگەن جەمىس” دەگەن ءسوزىن قوسىڭىز. عۇلامالار ويىنىڭ استارلى ءتۇيىنى حالقىڭدى جەتكىز, ەلىڭە قىزمەت قىل, باعىن اش دەگەنگە سايادى. قازاقستاننىڭ قازىرگى جاعدايىنا, حالىقارالىق قاۋىم­داس­تىق­تاعى ورنىنا, ەكونوميكاداعى, رەفور­مالىق وزگەرىستەردەگى جەتىستىكتەرىنە ۇڭىلسەك, ءسوز جوق, ەلباسىنىڭ پاراساتتى ىستەرىنىڭ جەمىستەرى كورىنىس بەرەدى. پرەزيدەنتتىڭ كوتەرىپ جۇرگەن جۇگى ەڭ اۋىر جۇك. مەن ەلباسىمىزدى 1980 جىل­دار­دىڭ باسىنان بەرى بىلەمىن. ول كەزدە جاڭا­وزەن قالالىق پاريا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەنمىن. ال نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قازاقستان كومپار­تيا­سى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءوندىرىس جونىندەگى حاتشىسى بولاتىن. سودان بەرى ەلباسىمىز­بەن كوپتەگەن جيىنداردا كەزدەسىپ ءجۇردىم. كەيىنىرەك, 1984 جىلى مۇنايلى اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى رە­تىندە ءبىز بوزاشىداعى قالامقاس, قارا­جان­باس كەنىشتەرىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بىرگە كەلگەن (ول كەزدە ن.ءا.نازارباەۆ – مي­نيسترلەر كابينەتىنىڭ توراعاسى) وداق­تىق دارەجەدەگى 7 ءمينيستردى قابىلدادىق. دەلە­گاتسيا قۇرامىندا كسرو مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ كوميتەتىنىڭ باسشىسى بايباكوۆ تا بار. سول جولى بوزاشىنىڭ بولاشاقتاعى دامۋ ماسەلەلەرى قارالدى. كەزدەسۋدەن ەسىم­دە قالعانى, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وسى بوزا­شىنى يگەرۋگە ەل ازاماتتارى, اسىرەسە جەر­گى­لىكتى ەل ازاماتتارى, تۇرعىندار قالاي ارا­لاسادى, جاستاردان قالاي مىقتى ماماندار جاساپ شىعارۋعا بولادى, مىنە, وسى ماسە­لە­لەرگە قاتتى ماڭىز بەرە وتىرىپ, قادا­عا­لا­عان بولاتىن. ويتكەنى, باستاپقىدا بوزا­شىعا جۇمىسشى ماماندار كراسنوداردان, رەسەيدىڭ باسقا دا ايماقتارىنان ۇشاقپەن اكەلىندى. وسى جاعدايدى كورگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سول جولى ماعان ءوز جاستارىمىزدى ىسكە تارتۋعا, ولاردان جۇمىسشى مامان دايارلاۋ قاجەتتىگىن باسا ايتقانى ءالى ەسىمدە. ەلباسىنىڭ وسى تاپسىرماسىنىڭ ماڭىزى كۇنى بۇگىنگە دەيىن وزەكتى. بىلىكتى قازاق­ستاندىق ماماندار دايىنداۋ جولىنداعى “بولاشاق” باعدارلاماسىنان باستاپ جىل سايىن كوتەرىلىپ جاتقان ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتەر ورتالىعى مەن زامانعا ساي ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اشىلۋى وسىنىڭ دالەلى. سول جولى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جەرگى­لىكتى تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا, باسا نازار اۋدارىپ, قاتتى كوڭىل ءبولدى. ءاسى­رەسە, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى مەن اۋى­سىم­دىق جۇمىستا ىستەيتىن مۇنايشىلاردىڭ تاعامدىق قۇرامى قانداي, قاراپايىم جۇ­مىس­شىعا ءتيىستى جاعدايلار جاسالعان با, ت.ب. ءبىر قاراعاندا ەلەۋسىز كورىنەتىن ماسەلە سول كەزدىڭ وزىندە ەلباسى نازارىندا بولىپ ەدى. بۇل ەل بولاشاعىن اۋەل باستان ويلايتىن ازاماتتىڭ ءىسى ەكەندىگىنە قانداي داۋ بار؟! تاعدىردىڭ جازۋىمەن بۇيىرعان ءماس­كەۋدەگى كوكپ وك اپپاراتىنداعى قىزمەت مەن ءۇشىن ۇلكەن ءبىر مەكتەپ بولدى. ورتالىق كوميتەتتە بۇدان بۇرىن ۇلت رەسپۋبلي­كا­لارى­نان بولعان وكىلدەر وتە سيرەك, ساۋساق­پەن سانارلىقتاي. اسىرەسە, ورتالىق ازيا­دان. ورتالىق كوميتەتتەگى ءسىبىر مەن قيىر شىعىس سەكتورىنىڭ جاۋاپتى ۇيىمداس­تى­رۋشىسى قىزمەتىن اتقارا ءجۇرىپ, سىنشىل ورتانىڭ سىنىنا شىداپ, قازاق اتىنا كىر كەلتىرمەۋگە تىرىسىپ-اق باقتىم. بۇل كەز قازاقستاندا گ.كولبين ءبىرىنشى حاتشى بوپ تۇرعان شاق. وزگە رەسپۋبليكالاردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى ماسكەۋدەگى جەرلەستەرىمەن توننىڭ ىشكى باۋىنداي بولۋعا تىرىساتىن. ال گ.كولبيننەن ونداي نيەتتەستىك بايقا­ما­دىق. بۇل جاعدايدى ورىس جولداستارىم دا سىرتتاي اڭعارىپ جۇرەدى ەكەن. ءبىر كۇنى سولار قۇپيالاپ قانا كولبيننىڭ كۇنى بىتكەنىن ايتىپ قويدى. ول حاباردى ءوزىم دە ەستىگەنمىن. بىراق ىشىمە بۇگىپ جۇرگەن ەدىم. – ورنىنا كىم بولادى ەكەن؟ – دەدىم اقىرىن سىر تارتۋ ماقساتىمەن. – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! باسقا كىم بولماق ەندى؟! – دەدى ولار. ورتالىق كوميتەتتەگى جاستار جاعى سول كەزدىڭ وزىندە-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قۇرمەتتەپ, قادىرلەيتىن. كولبيندى كەزدەيسوق بىرەۋ دەپ باعالايتىندىقتارىن جاسىرماي ايتىپ تا قالاتىن. كوپ ۇزاماي جاڭالىق راسقا شىقتى. وسىلايشا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن باس حاتشىدان شىعا بەرگەن ساتتە ونى كۇتىپ تۇر­عان تىلەكتەس جىگىتتەردىڭ اراسىنان تابى­لىپ, ەلباسىمىزدىڭ ەل تۇتقاسىن قولعا العان العاشقى كۇندەرىنىڭ كۋاسى بولدىم... اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلدى. قازاقستان باسشىلىعىنا ن.ءا.نازار­باەۆ­تىڭ كەلۋى بەينە ەگەمەندىكتىڭ جىل قۇسىن­داي بولدى دا شىقتى. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قازاقستان باسشى­لىعىنا كەلۋىنىڭ الدىندا تاراتىلعان ماڭ­عىستاۋ وبلىسى قايتا قۇرىلدى. ەلباسىنىڭ شاقىرتۋىمەن مەن وبلىستا جاڭا قىزمەتكە كىرىستىم. وبلىستىڭ قايتا اشىلۋى سول كە­زەڭدە ۇلكەن سەرپىلىسپەن پارا-پار بولاتىن. 80-ءشى جىلداردىڭ اياعىنا قاراي كسرو حالىقتارىنىڭ سەزدەرى بولعاندىعى تا­ريحتان بەلگىلى. ءۇش رەت قاتارىنان وتكەن سول سەزدەرگە مەن ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ ءمۇ­شەسى رەتىندە قاتىستىم. بۇل ماڭىزدى جيىندار ن.ءا.نازارباەۆتىڭ الماس قىلىش­تاي جارقىلداپ, كوزگە تۇسكەن ساتتەرىنىڭ ءبىرى-ءتىن. ويتكەنى, ۇلكەن ايتىس-تارتىستا ونىڭ بايسالدى ويى مەن باتىل شەشىمدەرى كىم-كىمدى بولماسىن بەيجاي قالدىرماي­تىن. ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر ءجايت – ءماس­كەۋدەگىلەردىڭ ن.ءا.نازارباەۆتى وداقتىڭ ۇكىمەت باسشىلىعىنا قۇپ كورگەندىگى. ەگەر كەڭەس وداعى تاراتىلماعان جاعدايدا نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى وداق ۇكىمەتىنىڭ باسشى­لى­عىنا باراتىنىن, بارمايتىنىن كىم بىلگەن, بىراق, سول لاۋازىمعا ونىڭ لايىقتى ەكەندىگى كامىل بولاتىن. ال ونىڭ بىردەن ءبىر سەبەبى, نۇراعاڭنىڭ بويىنداعى شەشىم قا­بىلداۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعى, باتىلدىعى مەن بىلىمدىلىگى كوپتىڭ كوز الدىندا كو­رىنۋىندە ەدى. كوكپ تاراپ, ابىر-سابىر باسىلعان سوڭ, ەلباسى ۇسىنىسىمەن سول كەزدەگى رەس­پۋبليكاداعى جاس ماماندار توبىمەن اقش-تاعى ماسساچۋسەتس شتاتىنا وقۋعا اتتاندىم. بوستون قالاسىنداعى ماسساچۋسەتس ۋنيۆەر­سيتەتىندە ءدارىس الدىم. بۇل جىلدار جاڭا نارىقتىق سالاعا بەيىمدەلگەن قازاقستاندىق كادرلاردى دايىنداۋدىڭ العاشقى قارلى­عاشتارى سەكىلدى بولاتىن. وسى جىلدا­رىم­دى ەلگە قىزمەت ەتۋگە قاجەتتى ءبىلىم مەن بىلىك جيناقتاعان جارقىن كەزەڭىم رەتىندە كو­رەمىن. وسى ورايدا تاعى ءبىر جاقسى ەستە­لىكتى ايتۋدىڭ رەتى كەلىپ تۇر. قازاقستاننىڭ اقش-تاعى ەلشىسىمەن بىرگە اقش-تىڭ 41-ءشى پرەزيدەنتى ۇلكەن دجوردج بۋشتىڭ قابىلداۋىندا بولدىق. ول كەز بالاسى, كىشى دجوردج بۋش سايلاۋعا ءتۇسىپ جاتقان كەزەڭ بولاتىن. ۋاقىتىنىڭ تىعىزدىعىنا قاراماستان دجوردج بۋش ءبىزدى قابىلداپ, ەلباسىمىزبەن ەلدەگى مەم­لەكەتتىك ساياسات تۋرالى ساليقالى اڭگىمەلەر ايتقان ەدى. اسىعىپ وتىرسا دا ءوزىنىڭ دوسى ن.ءا.نازارباەۆ تۋرالى جىلى لەبىزدەرىن اي­تىپ قانا قويماي, وعان قوسا ۇلكەن ءىلتيپات ءبىلدىرۋى مەنى ماقتانىش سەزىمىنە بولەدى. الىپ دەرجاۆا سانالاتىن اقش ەلىنىڭ بە­دەل­دى باسشىسى قازاقستان تۋراسىندا جا­عىمدى وي ءبىلدىرىپ, قۇرمەتتەۋى ن.ءا.نازار­باەۆتىڭ حالىقارالىق دارەجەدەگى بەدەلى وتە جوعارى ەكەندىگىنىڭ, ولارمەن دوستىق قارىم-قاتىناستا بولعاندىعىنىڭ ءبىر عانا دالەلى. الەم بەرەكەسى ەڭ الدىمەن قاۋىپسىزدىكتە, تىنىشتىقتا ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. دەگەنمەن, وسى بايلىقتى ادامزات بالاسى جەتكىلىكتى تۇردە باعالاي بەرمەيدى. ويتكەنى, دۇنيەنى جاۋلاعان وزىمشىلدىك پەن ەگويزم بۇدان باسىم ءتۇسىپ جاتادى. كورشىلەرىمەن سىيىسپاي, ءبىر-ءبىرىنىڭ مازاسىن الىپ, ونىڭ سوڭى ۇلكەن داۋ-دامايعا سوعىپ جۇرگەن جاع­دايلار دا ورىن الۋدا. ەكى ورتادا قارا­پايىم حالىق جاپا شەگەدى. وسى ورايدا ەجەل­گى كورشىلەرىمىز, شىعىسىمىز بەن سولتۇستىگىمىزدى بارىنشا قاۋىپسىزدەندىرۋ ماق­ساتىندا شەكارامىزدى ايقىنداپ الۋى­مىزدىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟! ايۋداي ايباتتى رەسەيمەن جانە اجداھاداي ايبارلى قىتايمەن تەڭ دارەجەدە مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناس ورناتىپ, قازاقتىڭ كوك بايراعىن بۇكىل دۇنيەگە مويىنداتۋ اتا-بابالارىمىزدان ارمانداپ كەلە جاتقان ۇلى مۇراتىمىز ەكەندىگىن ەشكىم دە جوققا شىعارا قويماس دەپ ويلايمىن. ەل جۇگىن ءبىر ءوزى ارقالاپ جۇرسە دە ەش موي­ىماعان, قايتا جاڭا كرەاتيۆتى ويلارى­مەن كوپتەگەن ساياساتكەرلەردى جولدا قال­دى­راتىن باسشىمىزعا قىزىعا دا, قىزعانا دا قارايتىندار بارشىلىق. كەيبىر جاعداي­لاردا, اسىرەسە شەت ەلدەرگە شىققاندا باي­قايمىن, سول ەلدەردىڭ پارلامەنتتەرىندەگى ارىپتەستەرىمىز قازاقستانداعى ساياسي تۇراقتىلىقتى, ەكونوميكالىق دامۋدى باسا ايتادى, قىزىعا ايتادى. قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, الەمنىڭ كوپ­تەگەن ەلدەرىندەگى ەكونوميكالىق تۇراقتى­لىقتى شايقالتىپ كەتكەن جىلدارى ەلىمىز كوپ نارسەدە ۇتتى, وعان قوسا سىندارلى كە­زەڭدە ەقىۇ-عا مۇشە 56 مەملەكەت ارا­سى­نان قارا ءۇزىپ شىعىپ, بەدەلدى ۇيىمعا ءتور­اعالىق ەتۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىكتى بىلدىرەدى. مۇنداي ابىرويعا جەتكەن دە بار, جەتپەگەن دە بار ەكەنىن ۇقساق دەيمىن. الەمنىڭ دا­مىعان ەلدەرىنىڭ قاتارىنا جەتۋى ءۇشىن ەلىمىزدە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جو­لىندا 160 ءىرى جوبا جۇزەگە اسپاق. اۋىل شارۋا­شىلىعى مەن اگرارلىق سەكتور دا دامۋ الدىندا تۇر. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ با­سىم كوپشىلىگى سىرتتان كەلەتىنىن ەسكەر­سەك, ءالسىز تۇسىمىزدى نىعايتۋعا كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعاندىعى قۋانتا تۇسەدى. ەۋرازيانىڭ ءدال كىندىگىنەن, كەشەگى ەركىن كوسىلگەن اتامەكەن سارىارقانىڭ ءتو­سىندە دۇنيەنىڭ وركەنيەتىنە ءتان جاقسى­لىقتىڭ ءبارىن بويىنا جيعان اسەم دە كور­كەم قالا استانامىز كوز الدىمىزدا ءوسىپ كەلەدى. كەشەگى ەلەۋسىز پروۆينتسيالدىق قالا­نىڭ ازعانتاي ۋاقىت ىشىندە الەمنىڭ اسەم شاھارلارىنىڭ قاتارىنان ورىن الۋى تاڭ قالماسقا بولمايتىن جاعداي. سولاي بولۋى زاڭدى دا. ويتكەنى, استانا جوباسى – بۇگىن­دە ىسكە اسقان ەلباسىنىڭ ۇلى جوبالارى ىشىندەگى سۇبەلىسى. قازىر استانا تەك استانا­لىقتاردىڭ ەمەس, كەڭ بايتاق قازاق دالاسىن مەكەندەگەن بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ماقتانىشىنا اينالدى. بۇگىنگىدەي دۇربەلەڭگە تولى دۇنيەدە تورتكۇل الەمنىڭ تامىر سوعىسىن تاپ باسىپ, دوسى مەن قاسىنىڭ قاباعىنداعى كىربىڭى مەن ەرنىندەگى ەمەۋرىنىن كوڭىل كوزىمەن كورىپ, كورەگەندىكپەن كوش باستاۋ استە دە وڭاي ەمەس. ونىڭ ۇستىنە ايبىندى مەم­لە­كەتتەر اراسىندا ورنالاسا وتىرىپ, ولاردان وق بويى وزىپ شىعۋ ۇلكەن قاجىر-قايراتتى قاجەت ەتەدى. قازىر ءبىز ەكونوميكالىق دامۋ جونىنەن تمد ەلدەرىنىڭ الدىنا شىقساق, ول پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان سىندارلى, سارابدال ساياساتىنىڭ ار­قاسى. ەلدەگى ساياسي تۇراقتىلىق پەن ىن­تىماقتاستىق ەلىمىزدىڭ ەركىن دامۋىنا جول اشىپ وتىر. ال مۇنىڭ ار جاعىندا ەلبا­سىمىزدىڭ “حالقىمدى قالاي امان ساقتاپ, قالاي باقۋاتتى تۇرمىسقا جەتكىزەمىن؟ قا­زاقستاندى قالاي قابىرعالى, قۋاتتى مەم­لەكەتكە اينالدىرامىن؟” دەگەن جان-جۇرەك­كە سالماق سالار تەرەڭ ويلارى, قايسار قاي­رات پەن اسقاق ارماندارى جاتقاندىعىن ۇعىنار ەدىك. بار قازاقتى ءبىر تۋدىڭ استىنا بىرىكتى­رىپ, ۇلان-عايىر ەلدىڭ ىرگەسىن بەكىتۋ ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ ارمانى ەدى. بۇل دا, اللا تاعالا ءساتىن سالىپ, نۇراعاڭنىڭ تۇ­سىن­دا جانە باسشىلىعىمەن جۇزەگە اسىپ وتىر. عاسىرلارعا جۇك بولار ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋدە ەلباسى­مىز­دىڭ جەكە ازاماتتىق ابىروي-بەدەلىنىڭ جوعارىلىعى دا ۇلكەن ءرول اتقاردى. ەلدى, حا­لىقتى ۇلكەن ءىس, ۇلى ماقساتقا جۇمىل­دىراتىن يدەيا كەرەك بولسا, ەلباسىنىڭ ەلدى دامىتۋداعى ويلارى ءدال سونىڭ ءوزى. ال ءبىز – ەل باستاعان ەلباسىنىڭ ۇلى ىستەرىنىڭ قوستاۋشىسىمىز. ماقساتىمىز – ايقىن, جولىمىز – انىق. زەينوللا الشىمباەۆ, قر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى. استانا.