پرەزيدەنت • 28 قىركۇيەك، 2021

بارشاعا تەڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى قاجەت

502 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ بيىلعى جولداۋى قازىرگى كەزەڭنىڭ ەڭ ماڭىزدى دەگەن ماسەلەلەرىن قامتىپ، ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان ماقسات-مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى. پرەزيدەنت پاندەميا سالدارىنان باسەڭدەگەن ەكونوميكالىق ءوسىمدى ۇدەتۋ، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ، ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ، ادام قۇقىعىن قورعاۋ، ۇلت بىرلىگىن نىعايتۋ سىندى باستامالارىن جاريالادى. قۋانتارلىعى، ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى اياسىندا ءبىزدىڭ تاراپتان ايتىلعان ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى ماسەلەلەر بيىلعى جولداۋدا كورىنىس تاپتى. بۇل «ەستيتىن، قوعامعا قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قاعيداسىنىڭ شىن مانىندە ىسكە اسىپ جاتقانىن كورسەتىپ وتىر.

بىزدە ءبىلىم بەرۋدەگى تەڭسىزدىك، ءبىلىم ساپاسىنداعى الشاقتىق، قالا مەن اۋىل مەكتەبى اراسىندا ايىرماشىلىق ۇلكەن. قوعامداعى كوپ كۇردەلى ماسەلەنىڭ تامىرى ءبىلىم سالاسىندا ەكەنىن مويىنداپ، ماسەلەنىڭ شىنايى اۋقىمىن اشىق ايتقانىمىز ءجون. دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىندا بولعىمىز كەلسە، ءبىرىنشى كەزەكتە، سول 30 ەلدەگى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىن نەگىزگە الۋىمىز كەرەك. ءتۇرلى باستامالار مەن رەفورمالار وتە كوپ. بىراق ونىڭ ەڭ ماڭىزدىسى – ءبىلىم سالاسىنا ءتۇسىپ تۇرعان دەموگرافيالىق سالماق. ول كۇن وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. پرەزيدەنت بۇعان دەيىن 2025 جىلعا قاراي 800-گە جۋىق مەكتەپ سالۋدى تاپسىرعان ەدى. بيىلعى جولداۋىندا جا­ڭادان سالىناتىن مەكتەپ سانىن 1 مىڭ­عا دەيىن ارتتىرۋدى مىندەتتەدى. اري­نە، مەكتەپتەردەگى ورىن تاپشىلىعىن شەشۋ بويىنشا بەرىلگەن تاپسىرما وتە وزەكتى. الايدا 1 مىڭ مەكتەپ سالۋ بۇل ماسەلەنى تۇپكىلىكتى شەشە المايدى. قازىر ەلىمىزدەگى 7 400 مەكتەپتە 3،5 ميلليونداي وقۋشى ءبىلىم الادى. بالالاردىڭ 80%-ى – ەكى اۋىسىمدى، 215 مىڭ بالا ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتە وقيدى. 2800-دەن اسا اۋىلدىق شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتە ءارتۇرلى جاستاعى بالالار ورتاق سىنىپتاردا بىرگە وتىرادى، ونداي مەكتەپتەردە ءپان مۇعالىمدەرى جەتىسپەيدى. ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن تولىقتاي ءبىر اۋىسىمعا كوشىرۋ ءۇشىن بىزگە 3 مىڭ مەكتەپ سالۋ قاجەت. قازىر جەتپەي تۇرعان وقۋشى ورنى – 2 ملن. ماسەلەن، بارلىعىمىز قىزىعاتىن فيندىك ءبىلىم جۇيەسىندە جاقسى، جامان مەكتەپ بولمايدى. ەڭ جاقسى مەكتەپ – ۇيىڭە جاقىن ورنالاسقان مەكتەپ. ءبىز دە وسى تۇسىنىككە كەلۋىمىز كەرەك. الايدا بۇل ماسەلەنى ءداستۇرلى، ەكستەنسيۆتى جولمەن شەشۋگە ۇمتىلىپ، جۇيەنى جاپپاي كەرەمەت مەكتەپ، بىلىكتى مۇعالىمدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قىرۋار قاراجات قاجەت.

الەمدىك بانك زەرتتەۋىنە سايكەس، قازىر قازاقستانداعى ادام كاپيتالى يندەكسى – 63%. اتالعان يندەكس نەگىزىنەن بالانىڭ تۋعاننان باستاپ ون سەگىز جاسقا جەتكەنگە دەيىن قالىپتاستىرۋى ءتيىس داعدىلارى مەن قابىلەتتەرىنىڭ جيىنتىعى. مەكتەپ باعدارلاماسى اياسىندا 40 ءپان بويىنشا 1-11 سىنىپ  ارالىعىندا بالاعا ۇيرەتەتىن داعدىلار سانى – 12 مىڭداي. مۇندا پاندەر نەگىزىندە بەرىلەتىن داعدىلاردان باسقا  ەرەسەك ومىرگە قاجەت قابىلەتتەردىڭ ءبارى كىرەدى. قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى وسى داعدىلاردىڭ 63%-ىن عانا بەرە الىپ وتىر. بۇل كورسەتكىشتى 80-90%-عا ارتتىرۋ ءۇشىن نە ىستەي الامىز؟ ءدال وسى جەردە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ تيىمدىلىگى ماسەلەسى تۋىندايدى. 

جولداۋدا ساپالى، ينكليۋزيۆتى ءبىلىم تۋرالى ايتىلدى. بۇل ماسەلەگە تيى­سىنشە نازار اۋدارىلعانىنا قۋاندىم. سەبەبى ءبىزدىڭ قوعام «ينكليۋزيۆتى» دەگەن ءسوزدى مەكتەپكە بارا المايتىن بالالارعا بەرىلەتىن ءبىلىم دەپ تۇسىنەدى. شىندىعىندا ماسەلە باسقادا، مۇنداعى «ينكليۋزيۆتىلىك» ساپالى ءبىلىم الۋعا بارشاعا تەڭ، ادىلەتتى مۇمكىندىك جاساۋدى بىلدىرەدى. جالپى، بۇل دامۋشى ەلدەردىڭ بارىنە ورتاق  ماسەلە. ساپالى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن بىزگە جاعدايى جاقسى مەكتەپ، ءبىلىمدى، بىلىكتى مۇعالىمدەر قاجەت. وكىنىشكە قاراي، ونداي مەكتەپ تە، مۇعالىم دە كوپ ەمەس. سوندىقتان شاماسى جەتكەندەر عانا جاقسى مەكتەپتە وقيدى، ال باسىم بولىگىندە تاڭداۋ جاساۋ مۇمكىندىگى جوق. ساپالى ءبىلىم ات توبەلىندەي توپتىڭ قولى جەتەتىن، ەكسكليۋزيۆتى دۇنيەگە اينالدى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ دەرەكتەرىنە سەنسەك، ەلىمىزدەگى 3،5 ملن وقۋشى­نىڭ 35 مىڭى، ياعني 1 پايىزى عانا تولىق كۇن وقىتاتىن ءبىر اۋىسىمدى مەكتەپتە وقيدى.

بۇۇ-نىڭ تۇراقتى 17 دامۋ ماقساتى بار. سونىڭ ىشىندەگى 4-ماقسات – ساپالى، ينكليۋزيۆتى، ادىلەتتى  ءبىلىم بەرۋ. مۇنداعى ينكليۋزيۆتى دەگەن ۇعىمدى قايتا قاراس­تىرۋ كەرەك. بىزگە ەكسكليۋزيۆتى ەمەس، ينكليۋزيۆتى، ياعني بارشاعا تەڭ مۇمكىندىك بەرەتىن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى قاجەت. قالا بالاسى مەن اۋىل بالاسى ءبىلىم الۋ مەن ومىرگە قاجەتتى داعدىلاردى يگەرۋدە تەڭ مۇمكىندىكتەرگە يە بولۋى كەرەك.

ءبىز وسى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تسيفر­لاندىرۋدان، جاڭا تەحنولوگيالاردان ىزدەيمىز. مۇنداعى ءبىزدىڭ مىندەت – ەڭ وزىق مەكتەپتەر مەن ەڭ بىلىكتى مۇعالىمدەردىڭ تاجىريبەسىن تەحنولوگيالاردىڭ كومەگى­مەن ءار بالاعا جەتكىزۋ. جوعارىدا ايتىل­عان 12 مىڭ داعدىنى سوڭعى تەحنولوگيا­لار كومەگىمەن قىسقا ۋاقىتتا جانە از عانا شىعىنمەن تسيفرلى فورماتقا وتكىزۋگە بولادى. قازىر EdTech يندۋستريا­سى ۇسىنا الاتىن شەشىمدەر اۋقىمى وتە كەڭ. بۇل تسيفرلى ترانسفورماتسيا بارلىق قيىندىقتى شەشىپ بەرە الادى دەگەن ءسوز ەمەس. بىراق قازىرگى جاعدايعا ءتيىمدى بالاما بولا الادى.

 

راۋان كەنجەحان ۇلى،

«ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار