سونداي-اق الەمدىك تاجىريبەنى تالدايتىن اگەنتتىكتەردىڭ دەرەگىنشە, تاۋارلاردى مىندەتتى تاڭبالاۋدى ەنگىزۋ تاۋار نارىقتارىن «اعارتۋدىڭ» تريگگەرى بولماق جانە «كولەڭكەلى» اينالىمدى 70-80 پايىزعا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بىرىڭعاي وپەراتوردىڭ ەسەبى ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ نارىق كولەمى مەن Euromonitor International حالىقارالىق كونسالتينگتىك اگەنتتىگىنىڭ ەلدەگى تاۋارلاردىڭ كولەڭكەلى اينالىمى تۋرالى دەرەكتەر نەگىزىندە جۇرگىزىلگەن. بۇدان بولەك, ءارتۇرلى تاۋار توبى بويىنشا تاڭبالاۋعا ارنالعان جابدىق شىعىندارى دا نازارعا الىنعان.
ماسەلەن, 2019 جىلى قازاقستاندا ءسۇت ونىمدەرى نارىعىنىڭ كولەمى 809 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. «كولەڭكەلى» اينالىم 17,4 پايىز نەمەسە 140 ملرد تەڭگە دەپ باعالاندى. بۇل رەتتە, بارلىق ءوندىرۋشىنىڭ تاڭبالاۋ جابدىعىنا جۇمسالاتىن جالپى شىعىنى 6,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ياعني جىل سايىنعى ءوندىرىس كولەمىنىڭ 1 پايىزىنان اسپايدى. كونتراباندالىق جانە كونترافاكتىلىك ءسۇت ونىمدەرىنىڭ 80 پايىزى نارىقتان «ىسىرىلعان» كەزدە 98 ملرد تەڭگە كولەمىندە تۇتىنۋ نارىعى پايدا بولادى. ياعني ءسۇت ونىمدەرىنىڭ ادال وندىرۋشىلەرى مەن يمپورتتاۋشىلارىنىڭ ساتۋ كورسەتكىشتەرى 10 پايىزعا ارتادى.
فارماتسەۆتيكا سالاسى بويىنشا نارىق كولەمى 1,4 ملرد تەڭگەگە تەڭ. «كولەڭكەلى» اينالىم – 12,3 پايىز. بۇل دەگەنىمىز جىل سايىن 171 ملن تەڭگە قازاقستانداعى دارىلىك زاتتاردىڭ «كولەڭكەلى» نارىعىن قۇراپ وتىر. نارىق 80 پايىزعا «اعارعان» جاعدايدا زاڭدى وندىرۋشىلەر مەن يمپورتتاۋشىلار ءۇشىن جىل سايىن 80 ملرد تەڭگە سوماسىنا قوسىمشا وتكىزۋ نارىعى پايدا بولادى.
وسىلايشا, 2018 جىلى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرى قول قويعان Data Matrix كودىمەن تاۋارلاردىڭ ءارتۇرلى توبىن تسيفرلى تاڭبالاۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگىزۋ تۋرالى كەلىسىمدە ايقىندالعان تاۋار توپتارىنا تسيفرلى تاڭبالاۋدى ەنگىزۋ ناتيجەسىندە ادال بيزنەستىڭ ءتۇسىمى 11,3 پايىزعا ۇلعايادى. بۇل رەتتە, وندىرۋشىلەردىڭ تاۋارلاردى تاڭبالاۋعا ارنالعان جابدىققا جۇمسالاتىن بىرجولعى شىعىندارى جىلدىق ءتۇسىم سوماسىنىڭ 0,5-0,9 پايىزىن قۇرايدى. تاڭبالاۋ كودتارىنا ارنالعان شىعىندار ورتاشا ەسەپپەن العاندا تاۋارلار قۇنىنىڭ 0,4 پايىزىنا تەڭ. دەمەك تاۋارلاردى مىندەتتى تاڭبالاۋدى ەنگىزۋ ناتيجەسىندە قازاقستاندىق وندىرۋشىلەردىڭ كىرىستەرى جىلىنا 10 پايىزعا ارتادى.
– تسيفرلى تاڭبالاۋدى ەنگىزۋمەن حالىقتىڭ ازىق-ت ۇلىك جانە ازىق-ت ۇلىك ەمەس ماقساتتاعى تاۋارلارعا قاجەتتىلىگى قىسقارمايدى. «كولەڭكەلى» اينالىم, زاڭسىز نارىق قىسقارماق. مۇنىڭ ءبارى كونتراباندا, كونترافاكت بولىپ سانالادى. «اعارعان» نارىق ادال وندىرۋشىلەر مەن يمپورتتاۋشىلاردىڭ يەلىگىنە وتەدى. بۇل نارىق 10 پايىز دەپ باعالانىپ وتىر. دەمەك زاڭدى تۇردە جۇمىس ىستەيتىن بيزنەستىڭ جىل سايىنعى كىرىسى تاڭبالاۋعا ارنالعان جابدىق شىعىندارىنىڭ 1 پايىزىنان اسپايدى. بۇل ولار ءۇشىن ءتيىمدى. ال تۇتىنۋشىلار زاڭدى, شىنايى ونىمدەردى تۇتىناتىن بولادى. زاڭدىلىقتى Naqty Onim ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى تەكسەرۋگە مۇمكىندىك بار, – دەيدى تسيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى نۇرجان باەكەەۆ.
ەسكە سالا كەتەيىك, قازاقستاندا تەمەكى ونىمدەرى مەن تەرى بۇيىمدارىن مىندەتتى تسيفرلى تاڭبالاۋ ەنگىزىلدى. 2021 جىلعى 1 قاراشادان باستاپ بۇل نورما اياق كيىم وندىرىسىنە دە قاتىستى بولماق. دارىلەردى تسيفرلى تاڭبالاۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبا اياقتالدى. سونداي-اق قازىرگى ۋاقىتتا الكوگول ونىمدەرى, جەڭىل ونەركاسىپ تاۋارلارى, ءسۇت ونىمدەرى, قاپتالعان سۋ جانە الكوگولسىز سۋسىندار بويىنشا قاناتقاقتى جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا.
