55 وتباسى باسپانالى بولدى
تالدىقورعان قالاسىنىڭ وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىن العانىنا 20 جىل تولۋىنا وراي 55 وتباسى قونىس تويىن تويلادى. «بولاشاق» شاعىن اۋدانىندا جاڭادان سالىنعان ۇيدەگى پاتەرلەردىڭ كىلتىن وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ تابىستادى.
– وتكەن 20 جىلدا قالادا جاڭا شاعىن اۋداندار, الەۋمەتتىك نىساندار سالىندى, جولدار, ساياباقتار, سكۆەرلەر, اۋلالار جاسالدى. بەلگىلى ساۋلەتشىلەر بۇگىنگى تالدىقورعاننىڭ كەسكىن-كەلبەتىنىڭ كورىكتەنۋىنە ۇلەس قوستى. بۇگىنگىدەي مەرەكەلىك كۇنگە وراي وبلىستىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنىڭ اۋماعىندا كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستە ەرلىك پەن جانكەشتىلىك تانىتقان دارىگەرلەرگە ارنالعان ەسكەرتكىش اشىلدى. سونداي-اق, قالا كوشەلەرىنە زاماناۋي اۆتوبۋستار شىعارىلدى. ەندى, مىنە, كەزەگى جەتكەن تۇرعىندارعا مەرەكەگە وراي جاڭا پاتەردىڭ كىلتىن تابىستاپ جاتىرمىز. وسىنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناقتى كورسەتكىشتەرى, – دەدى پاتەر كەزەگى جەتكەندەرگە كىلت تاپسىرۋ سالتاناتىندا ءوڭىر باسشىسى.
سالتاناتتى شاراعا قاتىسۋشىلار وبلىس اكىمىمەن بىرگە جاس وتباسى وماروۆتار مەن پەداگوگ مارجان مەلستىڭ ۇيىنە كىرىپ, شاشۋ شاشتى. قونىستويىن تويلاۋشىلارعا ارنايى سىيلىقتار تابىستالدى.
جالپى, بيىل «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا الماتى وبلىسىندا
1 ملن-نان استام شارشى مەتر باسپانانى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. ونىڭ 191,3 مىڭ شارشى مەترى نەمەسە 2 603 پاتەر بيۋدجەت قاراجاتىنا سالىنادى. بيىلعى 8 ايدىڭ ىشىندە باعدارلامانىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا بەرىلگەن 904 پاتەردىڭ 68-ءى كوپبالالى وتباسىلارعا تيەسىلى. جالپى, باسپاناسىز جۇرگەن حالىقتى پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان جالدامالى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا بيىل 16,2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ونىڭ 10,9 ملرد تەڭگەسى كوپبالالى وتباسىلارعا ارنالعان. وبلىستا جالدامالى پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان 1 695 وتباسىنىڭ 953-ءى كوپبالالى سانالادى. بيىل قاڭتار-تامىز ارالىعىندا الماتى وبلىسىندا 663,5 مىڭ شارشى مەتر باسپانا نەمەسە 2020 جىلدىڭ ەسەپتى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 107,5 پايىزى پايدالانۋعا بەرىلدى.
جولاۋشىلار ەندى جاڭا اۆتوبۋسپەن جۇرەدى
وبلىس ورتالىعىنىڭ تالدىقورعان قالاسىنا اۋىسۋىنا 20 جىل تولۋىنا وراي تابيعي گازبەن جۇرەتىن جاڭا اۆتوبۋستار جولاۋشى تاسىمالىنا شىعارىلدى. قالانىڭ اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋعا جانە جولاۋشىلار كولىگىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ اياسىندا جوسپارلانعان شارادا وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ قالا تۇرعىندارىن ارنايى قۇتتىقتادى.
– قالا كۇنىنە وراي تالدىقورعان-
دىقتاردى ءتيىمدى سىيلىق – جولاۋشى تاسىمالىنا جاڭا اۆتوبۋس شىعارۋ ارقىلى قۋانتۋدى ويلاستىردىق. بۇل وتە ماڭىزدى مىندەت دەپ بىلەمىن. ويتكەنى جولاۋشى تاسىمالدايتىن كومپانيالاردىڭ اۆتوپاركتەرىن جاڭارتۋعا مۇمكىندىگى جوق بولاتىن. ءبىز ولارعا «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى ارقىلى
2,3 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجاتقا اۆتوبۋس ساتىپ الىپ, ليزينگكە بەرىپ وتىرمىز. بۇل اۆتوبۋستاردىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – تازا تابيعي ءونىم گازبەن جۇرەتىندىگىندە. بۇل ءۇشىن قالادا ارنايى گاز تولتىراتىن كومپرەسسورلىق ستانسا تۇرعىزدىق. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى جولاۋشىلار – مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ, ستۋدەنتتەردىڭ, ارداگەرلەر مەن باسقا دا كوپتەگەن جولاۋشىنىڭ تەگىن جۇرۋىنە جاعداي جاساپ وتىرمىز. مۇنىڭ ءبارى حالىق ءۇشىن, – دەدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
ال تۇرعىنداردىڭ اتىنان ءسوز العان تالدىقورعان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى مۇرات حالىق قالانىڭ 20 جىلدىڭ ىشىندەگى كوركەيۋىنە توقتالدى.
– مەنىڭ تالدىقورعاندا تۇرىپ جاتقانىما 67 جىل بولدى. ول كەزدە بارلىعى 14 كوشەسى بار شاعىن عانا قالا ەدى. بار-جوعى 18-20 مىڭ تۇرعىنى بولاتىن. بۇگىنگى قالانىڭ قالاي وسكەنىنە قاراڭىزشى, جەتىسۋ جەرىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى بولعان 20 جىلدىڭ ىشىندە كوركەيىپ, دامىپ, ۇلعايىپ, ءوستى. وسى وزگەرىستەردىڭ ءبارى مەنىڭ كوز الدىمدا ءوتتى. تالدىقورعاننىڭ تاريحى قىزىقتى, مادەنيەتى تەرەڭ. وعان ءاربىر تۇرعىن ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ەندەشە, سۇيىكتى شاھارىمىز ءوسىپ-ءونىپ, كوركەيە بەرسىن, گۇلدەنسىن دەپ تىلەيىك. زاماناۋي كەلبەتىن ءبارىمىز جاقسى كورە بەرەيىك, – دەگەن اقساقال كوپشىلىكتى قالا كۇنىمەن قۇتتىقتاپ, باتاسىن بەردى.
وسىلايشا, قالالىق اۆتوپارككە «يۋتونگ» جانە «پاز» ماركالى 32 اۆتوبۋس بەرىلدى. ودان بولەك جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 23 اۆتوبۋس قالاعا كەلەدى. سىيىمدىلىعى 55-تەن 67 ادامعا دەيىن جەتەتىن جاڭا اۆتوبۋستارعا بەينەباقىلاۋ كامەرالارى, كونديتسيونەر, ەلەكتروندى بيلەت بەرۋ قۇرىلعىسى ورناتىلىپ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان ورىندار قاراستىرىلعان. جالپى, جەرگىلىك بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىساتىن كومپانيالاردى قولداۋ جالعاسا تۇسەدى. الداعى 3 جىلدىڭ ىشىندە 3,2 ملرد تەڭگەدەن استام سۋبسيديا بەرۋ جوسپارلانعان.
«اياۋلى الاقان» ەسكەرتكىشى – ابزال جاندارعا العىس نىشانى
تالدىقورعاندا COVID-19 ىندەتىمەن كۇرەس كەزىندە تاباندىلىق تانىتىپ, كوزگە كورىنبەيتىن دۇشپانمەن مىلتىقسىز مايداندا ەرلىك كورسەتكەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان «اياۋلى الاقان» دەپ اتالاتىن ەسكەرتكىش اشىلدى. وبلىستىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنىڭ اۋماعىنداعى ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتى دا وبلىس ورتالىعى تالدىقورعان قالاسىنا اۋىسۋىنا 20 جىل تولۋىنا ورايلاستىرىپ وتكىزىلدى. ايماقتىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى, مەديتسينا قاۋىمداستىعى قاتىسقان شارانى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ ءسوز سويلەپ اشتى.
– دارىگەرلەردىڭ ەرلىگى مەن جانكەشتىلىگىنە ارنالعان ەسكەرتكىشتى الدىمەن نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ اشقان بولاتىن. سودان كەيىن ايماقتاردا بۇل باستاما قولعا الىنا باستادى. ءبىز دە ءوز كەزەگىمىزدە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە شىنايى ريزاشىلىعىمىز بەن قۇرمەتىمىزدى كورسەتەيىك دەپ شەشتىك, – دەپ اكىم ەسكەرتكىش يدەياسىنىڭ قايدان شىققانىن ايتىپ بەردى. – بەلگىلى ءمۇسىنشى ميرلان ازماعامبەتوۆ ەكەۋمىز ويلانىپ, جاس اعاش – ءومىردىڭ بەلگىسىن ماپەلەگەن دارىگەرلەردىڭ جايىلعان قوس الاقانى ۇلگىسىندەگى ەسكەرتكىش جاساۋدى ۇيعاردىق. مىنە, قالا كۇنىنە وراي وبلىستىڭ بارلىق دارىگەرىنە ارنالعان «اياۋلى الاقان» ەسكەرتكىشىن اشىپ وتىرمىز. ويتكەنى پاندەميا كەزىندە كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي, ايلار بويى وتباسى, بالا-شاعاسىن كورمەي جۇمىس ىستەگەن دارىگەرلەر بۇگىنگى كۇنى دە گيپپوكراتقا بەرگەن انتىنا ادالدىق تانىتىپ, كاسىپتىك مىندەتىن مۇلتىكسىز اتقارىپ كەلەدى. سەبەبى جۇقپالى دەرت كۇن وتكەن سايىن كۇشەيمەسە تولاستار ەمەس. سوندىقتان ەسكەرتكىش پاندەميا كەزىندە قازا تاپقان جانە ءالى دە ەڭبەكتەنىپ جۇرگەن مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرىنە ارنالادى.
ءوز سوزىندە مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا الماتى وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى لايىقتى دەڭگەيدە دامىپ وتىرعانىن جەتكىزگەن وبلىس اكىمى جۇقپالى دەرتپەن كۇرەسكە 13,8 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, مەديتسينالىق قۇرىلعىلارمەن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى 79-دان 89 پايىزعا دەيىن وسكەنىن اتاپ ءوتتى. قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە سالىنعان زاماناۋي ۇلگىدەگى جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسى كوۆيد جۇقتىرعان ناۋقاستارعا ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ءوسىپ, تىنىمسىز ەڭبەك ەتكەن كوپتەگەن دارىگەر «حالىق العىسى» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
ال جەتىسۋ دارىگەرلەرىنىڭ اتىنان ءسوز العان وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ انەستەزيولوگ-رەنيماتولوگ دارىگەرى ءىلياس نۇسىپاليەۆ:
– كوزگە تۇسپەيتىن دۇشپان سانالاتىن قاۋىپتى ۆيرۋسپەن كۇرەس – وتە قيىن مىندەت. سوعان قاراماستان پاندەميا باستالعاننان-اق جەرلەستەرىمىزدىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا بار ءبىلىمىمىز بەن بىلىگىمىزدى سالۋعا تىرىستىق. پاندەميانىڭ تاۋسىلىپ, مىنا ەسكەرتكىش ارىپتەستەرىمىزگە دەگەن شىنايى قۇرمەت پەن رياسىز ىقىلاستىڭ ماڭگىلىك بەلگىسىندەي بولىپ قالارىنا سەنەمىن. وسكەلەڭ ۇرپاق ولاردىڭ ءومىر جولىنان ۇلگى الادى. وسىنداي قولداۋ كورسەتىپ, ىقىلاس تانىتىپ وتىرعان وبلىس باسشىلىعىنا راحمەت ايتامىن. مىقتى دەنساۋلىق جانە بار جاقسىلىقتى تىلەيمىن! – دەپ جۇرەكجاردى تىلەگىن جەتكىزدى.
سونداي-اق شارادا پاندەميا كەزىندە قايتىس بولعان جامبىل اۋدانى قارعالى اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتورياسىنىڭ دارىگەرى سەرتاي ساعيەۆتىڭ قىزى, الماتى قالالىق ونكولوگيا اۋرۋحاناسىنىڭ ونكولوگ-دارىگەرى مادينا ساعيەۆا جۇقپالى اۋرۋمەن كۇرەستىڭ الدىڭعى شەبىندە جۇرگەن دارىگەرلەردى قۇرمەتتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, دارىگەرلەر ادام ءومىرىن ساقتاۋ جولىندا قولىنان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايدى.
– ءبىز بۇگىن ءبىر وتە ماڭىزدى جانە عاجايىپ كورىنىس – مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىنا جينالىپ وتىرمىز. بۇل ەسكەرتكىش پاندەميا كەزىندە جان قيعان اسىل جانداردى ماڭگىلىك ەسكە ءتۇسىرىپ تۇراتىن بولادى. ءبىزدىڭ جۇرەكتەرىمىز ولاردى ەستەن شىعارمايدى. ەڭ قيىنى بەيبىت كۇندە جاقىنىڭدى جوعالتۋ ەكەن. كۇللى الەمدى پاندەميا جايلاپ, كوزگە تۇسپەيتىن جاۋمەن كۇرەس باستالعان تۇستا قازا تاپقان, اتى التىن ارىپپەن جازىلار قۇرمەتتى دارىگەردىڭ قىزى رەتىندە بۇگىن سىزدەردىڭ الدارىڭىزدا ءسوز سويلەۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن قۇرمەت دەر ەدىم. قازىر ەڭ ماڭىزدىسى – قول جەتكەنگە توعايىپ, توقتاۋ ەمەس, كۇرەستى جالعاستىرۋ, بىرلەسە قيمىلداۋ. بارىڭىزگە مىقتى دەنساۋلىق جانە وتباسىلارىڭىزعا بارشا جاقسىلىقتى تىلەيمىن, – دەدى جاس دارىگەر م.ساعيەۆا.
تازا قولادان قۇيىلعان «اياۋلى الاقان» ەسكەرتكىشى اياسىنا ۇيەڭكى اعاشىن سالعان قوس الاقان كەسكىنىندە بەينەلەنىپتى. ۇزىندىعى 3,8 مەترگە, بيىكتىگى 2,8 مەترگە تەڭ. ءمارمار تاستىڭ بەتىنە «COVID-19» كوروناۆيرۋستى ينفەكتسيامەن كۇرەستە ەرلىك پەن جانكەشتىلىك تانىتقان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالادى» دەپ جازىلعان. ەسكەرتكىشتىڭ يدەياسى ساۋلەتشى ميرلان ازماعامبەتوۆكە, وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆقا, ساۋلەتشىلەر ليۋبوۆ نىسانباەۆا مەن داركەن نۇرجانوۆقا تيەسىلى.
جالپى, پاندەميامەن كۇرەسۋگە الماتى وبلىسىندا 31 مەديتسينالىق مەكەمە اتسالىسىپ وتىر. ونىڭ تورتەۋى – تالدىقورعان قالاسىندا. امبۋلاتورلىق جانە ستاتسيونارلىق دەڭگەيدە ءۇش جارىم مىڭنان استام دارىگەر ناۋقاستاردى ەمدەۋگە قاتىستى. ونىڭ ىشىندە 851 دارىگەر جانە 2 604 ورتا جانە كىشى ساناتتى مەدقىزمەتكەر بار. پاندەميا باستالعالى بەرى ايماقتا كوروناۆيرۋس پەن پنەۆمونيادان 51 مىڭنان اسا ادام ەمدەلىپ شىقتى. سودان باستاپ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ ەسەبىنەن 18,9 ملرد تەڭگە 7 مىڭنان اسا مەديتسينا قىزمەتكەرىنە قوسىمشا تولەندى. سونداي-اق, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن بولىنگەن 137 ملن تەڭگە مىڭنان اسا مەديتسينا قىزمەتكەرىنە سىياقى رەتىندە بەرىلدى.
