پرەزيدەنت • 06 قىركۇيەك، 2021

مادەنيەتتى قولداۋ – مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋ

98 رەت كورسەتىلدى

جۋىردا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان «حالىق بىرلىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» اتتى كەزەكتى جولداۋىن جاريالادى. ءداستۇرلى ءار جولداۋ مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاق دامۋى مەن الداعى باعىت-باعدارىن ايقىندايتىنى بەلگىلى. سايكەسىنشە پرەزيدەنت تاپسىرماسى بەكىتىلگەن ءار سالا بويىنشا تولىق جۇزەگە اسۋى ءتيىس.

ارينە، پلانەتالىق پاندە­ميانىڭ ىزعارى كەز كەلگەن ەل­دىڭ الەۋمەتتىك سالاسىن اۋرە-سار­ساڭعا سالىپ وتىر. داۋاسىز دەرتپەن بەتپە-بەت كەلگەن مەم­لەكەتتەردىڭ قاي-قايسى بولماسىن ەكونوميكالىق تۇرعىدان شات­قاياقتادى. تۋريزم تۇرالاپ، كەي بيزنەس كوزدەرى ءبىرجولا بىتەل­دى. بۇل جوعارىدا ايتىپ كەتكەنى­مىزدەي، قوعامنىڭ الەۋەتى ءالسىز توپ­تارىنا ءتىپتى اۋىر سوققى بولىپ تيۋدە.

دەي تۇرعانمەن مۇنداي الما­عايىپ كەزەڭدە ادامزاتتى الەۋ­مەتتىك تۇرعىدان الدەندىرۋمەن قاتار رۋحاني جاعىنان دا قولداۋ ۇلكەن ماڭىزعا يە. وعان كوپتەگەن مىسال كەلتىرۋگە بولادى. ايتالىق، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ جالىنى بەت قاراتپاي تۇرعان قيان-كەسكى مايدان كەزىندە دە قازاق دالاسىنىڭ ءار تۇكپىرىندە اقىنداردىڭ الامان ايتىسىن وتكىزىپ، ەلدىڭ رۋحىن وياتۋ كەرەك بولعاندىعى تاريحتان بەلگىلى. حالىق اراسىنان شىققان وتتى جىر دوسكەي، شاشاسىنا شاڭ جۇقپاعان شاشۋباي سىندى اقىندار، حالىقتىڭ ءپاس كوڭىلىن انمەن كوتەرىپ مايدان دالاسىندا ولەڭ ايتقان قارشاداي قايراتكەر روزا باعلانوۆالار سول كەزەڭدە ەلگە رۋحاني تىرەك بولا ءبىلدى.

پرەزيدەنت كەشەگى جول­داۋ­ىندا ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق قۋاتىن ارتتىرۋمەن قاتار مادەني، رۋحاني كەلبەتى­مىزگە دە اسا ءمان بەرۋىمىز كەرەك­تى­گىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇل جوعا­رىدا ايتىپ كەتكەنىمىزدەي، حا­لىق­تىڭ رۋحاني كوڭىل كۇيىن قۇلدى­راتىپ الماۋ جولىنداعى مە­م­لەكەتىمىز ۇستانىپ وتىرعان وڭ ساياسات.

«قوعامدى ۇيىستىرۋ، ۇلت­تىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋ ىسىندە ەلىمىزدىڭ تاريحي مۇراسىن جا­نە مادەني الەۋەتىن ءتيىمدى پاي­دالانۋعا باسا ءمان بەرىلەدى.    بۇل ورايدا قازاقستاننىڭ مۇم­كىندىكتەرى زور، سونىڭ ىشىندە ءوزىن حالىقارالىق ارەنادا ءتيىمدى تانىتا الادى. دەگەنمەن، بۇل ماسەلەگە قاتىستى ساياساتىمىزدى قايتا قاراۋ قاجەت. قازىر مەملەكەت بيۋدجەت قارجىسىن وڭدى-سولدى يەلەنە بەرەتىن بەلگىلى ءبىر قايراتكەرلەردىڭ عانا جوبالارىن قارجىلاندىرىپ وتىر»، دەدى پرەزيدەنت ق.توقاەۆ.

«بۇل، ارينە، تۇسىنىكسىز جاعداي، – دەپ جالعاعان بولاتىن ءسوزىن مەملەكەت باسشىسى. – جاس ءارى دارىندى مۇسىنشىلەر، سۋرەتشىلەر، تەاتر قىزمەتكەرلەرى، مۋزىكانتتار، قالام­گەرلەر جاڭا جانر تۇرلەرىن يگەرىپ، ۇدايى ىزدەنىس ۇستىندە جۇرە­دى. سويتە تۇرا، ولار ەلەۋسىز قالىپ، مەتسەناتتاردىڭ كومەگىمەن عانا كۇن كورەدى. شىن مانىندە، قازاق­ستان مادەنيەتى سول جاس دارىن­­داردىڭ ارقاسىندا جاھاندىق دەڭگەيدە تانىلىپ جۇرگەن جوق پا؟!».

ياعني مەملەكەت باسشىسى ايتىپ وتىر­عانداي، الداعى ۋاقىتتا ۇلتى­­مىز­­دىڭ ادەبيەت، مادەنيەت، ونەر سالا­سىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن قالامگەر، ونەرپاز تۇلعالار بارىنشا جان-جاقتى قولداۋعا يە بولۋى كەرەك. ماسەلە، ول قانداي قولداۋ جانە الداعى ۋاقىتتا بۇل ۇركەر­دەي توپ شىعارماشىلىقتارىن شىڭى­راۋ­­دان شىڭعا شىعاراتىنداي نەندەي تىڭ جوبالار كۇتەدى؟ بۇل تۇرعىدا ەلىمىز­دەگى مادەنيەت جانە سپورت مينيستر­لىگى جەدەل جوسپار قۇرۋى قاجەت.

جولداۋدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميندى قابىلداعانى بەلگىلى. سايكەسىنشە پرەمەر-مينيستر جولداۋداعى بارلىق باعىتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 7 قىركۇيەككە دەيىن جالپىۇلتتىق جوسپار ازىرلەنىپ، مەملەكەت باسشىسىنا بەكىتۋگە ەنگىزىلەتىنىن جەتكىز­دى. بۇل قىسقا عانا مەرزىم اتالعان مينيسترلىككە جۇمىستى ءتىپتى جىلدامداتۋىن تالاپ ەتەدى.

جالپى ونەر ادامدارىن قول­داۋ­دا بۇرىنعى ەسكى ادىستەردەن مەملەكەتىمىز بارىنشا ارىلعانى دۇرىس. سەبەبى، جاڭا زامان الەۋ­مەت­كە دە، ادەبيەتكە دە بىردەي كەلەدى. بۇرىنعى كونە سۇرلەۋمەن مادەنيەتىمىزدىڭ وتىن ەندى مازداتا قويۋ قيىن. جاس دارىنداردى جارىستىرۋ ارقىلى ىنتالاندىرۋدى ازايتۋ كەرەك. سەبەبى كوپ جاع­دايدا ادەبيەت الامان بايگە نە بول­ماسا كوكپار، بالۋاندار كۇرەسى ەمەس. ول وڭاشا كۇيدى، الاڭسىز اتمو­س­فەرا­نى قالايتىن كىرپياز ونەر. سون­دىقتان مەملەكەت الداعى ۋاقىت­تا جاس دارىنداردى ءمۇشايرا، ءتۇرلى كونكۋرستارعا قاتىستىرىپ ەمەس، ارنايى تاعايىندالاتىن گرانتتارمەن ىنتالاندىرعانى ءجون. شىن تالانتتاردى تاۋەلسىز كوميسسيا ىرىكتەپ، تاعايىندالعان گرانت يەگەرلەرىنەن جوسپارلانعان ۋاقىت ىشىندە كولەمدى، سۇبەلى شىعارمالار كۇتۋى كەرەك.

جالپى، قازىرگى تاڭدا ءجيى ايتىلىپ جۇرگەن ادەبي اگەنت ماسەلەسىنە بۇل جوبا قارسى كەلۋى مۇمكىن. الايدا ءبىز سياقتى دامۋشى مەملەكەتتەرگە، كىتاپ وقيتىن وقىرمانىن سوناۋ توقسانىنشى جىلداردىڭ توقى­راۋىمەن، كەيىن عالامتورمەن بىرگە جەت­كەن جاھاندانۋدىڭ جويقىن سەلىن­دە جوعالتىپ العان ەلدەردە اۆتوردىڭ ءبىر ءوزى جەكە-دارا تانىمال تۇلعاعا اينالۋى ەكىتالاي.  سول سەبەپتەن دە بۇگىن­گى تاڭدا ءجيى كوتەرىلىپ جۇرگەن ءتىل ماسە­لەسىنە بولسىن، تاريحىمىز­دى تانۋدا بولسىن، ەلىمىزدى الەمگە پاش ەتۋ ءۇشىن دە ناعىز تالانت­تى اقىن-جازۋشىلاردىڭ شىعارما­شىلىعىنا مەملەكەتتىك تۇرعىدان جوسپارلى ءارى جۇيەلى قولداۋ قاجەت.

ايتالىق، تۇركى ءتىلىنىڭ اتاعىن اسپانداتۋدا ناۋايدىڭ حامسالارى، كونە پارسى ءتىلىن ساقتاپ قالۋدا ءفيردوۋسيدىڭ «شاھناماسى» قانداي ماڭىزدى ءرول اتقارسا، سوندايلىق كەسەك تۋىندىنى الەم تۇپنۇسقادان قازاق تىلىندە وقيتىن شىعارمالار ءالى دە دۇنيەگە كەلەتىنىنە ءبىز سەنۋىمىز كەرەك. ءبىر عانا قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن جارىق جۇلدىزى ديماش قۇدايبەرگەننىڭ انا تىلىندە ايتقان اندەرىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن قازاق ءتىلىنىڭ كۋرسىن وقىعان شەتەلدىكتەر كوپ.

پرەزيدەنت جاس ونەرپازداردى وسى تۇرعىدان قولداۋعا شاقىرادى. جاس قالامگەرلەردى، مۇسىنشىلەردى، سازگەرلەردى ىنتالاندىرۋدا مەملەكەت ءىرى مەتسەناتتاردى دا ۇلتتىق جوباعا كوپتەپ تارتقانى ءجون.

زامانىندا الاش قايراتكەرلەرىن قارجىلاي قولداعان اتاقتى اتىمتاي جومارتتار ەلدىڭ ەسىندە ءالى جاتتاۋلى. سول ءۇردىستى قايىرا جاڭعىرتۋىمىز كەرەك.

تاعى ءبىر ەسكەرەتىن ماسەلە، قالام­گەرلەردى، ونەرپازداردى، كينوگەر­لەردى ايتقاندا ءبىز جۋرناليس­تەر قاۋىمىن ۇنەمى ۇمىت قالدىرامىز. ەلىمىزدە اسكەريلەردىڭ باسپانالى بولۋى ءۇشىن ارنايى دايارلانعان باعدارلامالار بار. الايدا ەلىمىزدىڭ رۋحانياتى مەن اقپاراتىن قورعاۋدا وق پەن وتقا قايمىقپاي قارسى باراتىن جاۋىنگەر جۋرناليستەردىڭ مار­تە­بەسى ءالى كۇنگە دەيىن انىقتال­ماعان. ولاردىڭ مەحناتتى جۇمىستارى پاندەميا كەزىندە ءتىپتى اشىق كورىندى. وسى تۇرعىدان العاندا  پرەزيدەنت اتاپ كەتكەن مادەنيەت، ونەر سالاسىنىڭ دارىندى ۇل-قىزدارىن قولداۋدا قالامىن قارۋ ەتكەن جۋرناليستەردى دە ەلەپ-ەسكەرگەن ءجون.

جالپى، بيىلعى جولداۋ­دا اي­تىل­عان مادەنيەت قىزمەتكەر­لەرى­نىڭ، مۇراعاتشىلاردىڭ، كىتاپ­حانا­شىلاردىڭ، تەحنيكالىق قىز­مەت­كەرلەردىڭ، قورىقشىلاردىڭ، كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ 2022 جىلدان 2025 جىلعا دەيىن جالاقىسىن جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 20 پايىزعا وسىرەتىنى كوڭىلگە جىلىلىق ۇيالاتادى. ءبىز جالپى بىرلىكتەن، بەيبىتشىلىكتەن رۋحاني كۇش الىپ، ونەرىمىزدى ورىستەتە ءجۇرىپ ورلەيتىن پاراساتتى ۇلتپىز.

ءبىزدىڭ رۋحاني جەتىستىكتەرىمىز – تاۋەلسىزدىكتىڭ شىن مانىندەگى تىرەگى.

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى لوندوندا تويلاندى

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى • بۇگىن، 10:52

الماتىدا جىلۋ جۇيەسى جارىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:32

پاريجدە اباي ءبيۋستى اشىلدى

رۋحانيات • بۇگىن، 10:28

ۇقساس جاڭالىقتار