نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ جاسامپاز جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدا
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 2012 جىلدىڭ 23 قاڭتارىندا قۇرىلعان نازارباەۆ ورتالىعى ەلباسىنىڭ يدەيالارى مەن باستامالارىن قاراپايىم حالىققا جەتكىزۋدى جانە وعان قولداۋ كورسەتۋدى كوزدەيدى. ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ورتالىق كوپتەگەن جاسامپاز جوبالاردى جۇزەگە اسىرادى.
نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ جاسامپاز جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدا
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 2012 جىلدىڭ 23 قاڭتارىندا قۇرىلعان نازارباەۆ ورتالىعى ەلباسىنىڭ يدەيالارى مەن باستامالارىن قاراپايىم حالىققا جەتكىزۋدى جانە وعان قولداۋ كورسەتۋدى كوزدەيدى. ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ورتالىق كوپتەگەن جاسامپاز جوبالاردى جۇزەگە اسىرادى.
وتكەن جىلى اتالمىش مەكەمە بىرنەشە رەسپۋبليكالىق ءھام حالىقارالىق شارالارعا ۇيىتقى بولدى. سونىڭ ءبىرى – «ەلىمنىڭ تاعدىرى – مەنىڭ تاعدىرىم!» رەسپۋبليكالىق فورۋمى دەر ەدىك. وتانداستارىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىن وزگەلەرگە ۇلگى ەتۋ ارقىلى قازاقستان حالقىنىڭ جاڭا دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرۋدى ماقسات تۇتقان جيىن 10 مىڭ ادامنىڭ اتسالىسۋىمەن سەمەي قالاسىندا قورىتىندىلاندى. بۇعان دەيىن قالالىق, اۋداندىق, وبلىستىق دەڭگەيدە 206 فورۋم ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 70 مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى. بارلىق فورۋمدا كورنەكتى قوعام قايراتكەرلەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر قىزمەتكەرلەرى مەن عىلىمي, شىعارماشىلىق قاۋىم, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى, ينتەرناتسيوناليست-جاۋىنگەرلەر, تانىمال سپورتشىلار, سونداي-اق, جاستار ۇيىمدارىنىڭ كوشباسشىلارى سپيكەر اتانىپ, ءسوز سويلەدى. ولار قازاق ەلىنىڭ بۇگىندە الەمدى مويىنداتقان جەتىستىكتەرىنىڭ بارلىعىندا تۇتاس حالىقتىڭ, ونىڭ ىشىندە ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ەرەن ەڭبەگى مەن وراسان زور ۇلەسى بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتىپ, ەل مەن ەر تاعدىرىنىڭ تۇتاستىعى وتانىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنا كەپىل بولىپ وتىرعانىن ايتتى.
جالپىۇلتتىق سيپاتقا يە بولعان فورۋم ەل بىرلىگى مەن وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ارتتىرىپ قانا قويماي, قوعامدا قازاقستان حالقىنىڭ داستۇرلەرى مەن مادەنيەتىنە جانە تاريحىنا قۇرمەتپەن قاراۋ تۇسىنىگىن قالىپتاستىردى.
نازارباەۆ ورتالىعى جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋدا دا ىلكىمدى ىزدەنىستەرگە قادام جاسادى. ورتالىق ەلباسىنىڭ بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ تۋرالى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جاسوسپىرىمدەرگە «استانا – بارسەلونا» جازعى فۋتبول مەكتەبىندە شەبەرلىك شىڭداۋ مۇمكىندىگىن تۋعىزدى.
ايتا كەتەيىك, «استانا – بارسەلونا» جازعى فۋتبول مەكتەبى نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان. جوبا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولداۋىندا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدى ماقسات تۇتادى. بىلتىر رەسپۋبليكامىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ىرىكتەلىنىپ الىنعان 9-11 جاس ارالىعىنداعى 80 بالا يسپانيادان كەلگەن جاتتىقتىرۋشىلاردان دوپ تەبۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەندى. بيىل جازعى مەكتەپتەگى جاتتىعۋ مەرزىمى ۇزارتىلىپ, جاتتىعاتىن جاسوسپىرىمدەردىڭ سانى كوبەيەدى. جاس تالانتتاردى تابۋعا باعىتتالعان جوبا جىل سايىن جالعاسىن تاۋىپ تۇرادى.
نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ جانىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتقا, مەملەكەتتىلىكتىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ تاريحىنا, سونداي-اق, ساياسي-قوعامدىق, الەۋمەتتىك-مادەني ماسەلەلەرگە ارنالعان باسىلىمداردى جۇيەلەپ, جارىققا شىعارىپ وتىراتىن باسپا ءۇيىنىڭ اشىلۋى اسا ەلەۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى بولدى. باسپا ءۇيى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن بىرىڭعاي اقپاراتتىق كەڭىستىك پەن كاسىبي ورتا قالىپتاستىرۋعا, عالىمدار مەن تالانتتى جاستاردىڭ جانە ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن ادامداردىڭ عىلىمي كۇشىن بىرىكتىرۋ ءۇشىن جاڭا الاڭ قۇرۋعا كۇش جۇمسادى.
باسپا ءۇيى ءوزىنىڭ العاشقى ءونىمى رەتىندە وقىرمانعا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ماقالالارى مەن سويلەگەن سوزدەرىنەن ىرىكتەلىنىپ الىنعان تولعامدار نەگىزىندەگى «جىلدار مەن ويلار» جانە «ۆرەمەنا ي دۋمى» اتتى كىتاپتاردى ۇسىندى.
بۇل كىتاپ وسىعان دەيىن جارىق كورگەن ەلباسى تۋىندىلارىنىڭ مەيلىنشە تولىقتىرىلعان نۇسقاسى بولدى. تۋىندى پرەزيدەنتىمىزدىڭ قاتارداعى ەل باسشىسى ەمەس, تەرەڭ ويلى, الداعىنى اداسپاي بولجايتىن كورەگەن, وتكىر ءتىلدى شەشەن جانە مادەنيەتتى اقىل يەسى ەكەنىن تانىتا تۇسكەن. كىتاپ 15 تاراۋعا ءبولىنىپ, تاقىرىپتارعا جىكتەلگەن. مۇندا وتان, جەر تاعدىرى, تاۋەلسىزدىك, تۇراقتىلىق, ۇلتتىق سانا, ەل بىرلىگى جانە ۇلتتىق نامىس تاقىرىبىنا باسىمدىق بەرىلگەن.
نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ ارالاسۋىمەن بەيجىڭدە پرەزيدەنت كەڭسەسىنىڭ باسشىسى ماحمۇت قاسىمبەكوۆتىڭ «ەلىن سۇيگەن, ەلى سۇيگەن ەلباسى» دەگەن كىتابى قىتاي تىلىندە جارىق كوردى. تاريحي-پۋبليتسيستيكالىق بايانداۋ جانرىندا جازىلعان جانە وچەركتەر سەرياسى نەگىزىندە قۇرىلعان كىتاپتا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى اڭگىمەلەنەدى. اۆتور ناقتى فاكتىلەردەن قۇرالعان ماتەريالداردىڭ, بىرەگەي مۇراعاتتىق قۇجاتتاردىڭ, سونداي-اق, جەكە باقىلاۋىنىڭ نەگىزىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ سان قىرلى بولمىسىن ادام, ازامات, ۇلت كوشباسشىسى رەتىندە كورسەتە بىلگەن.
نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ جولىندا جان اياماي ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرىن, قوعام قايراتكەرلەرى مەن ۇستازداردى, باق وكىلدەرى مەن قازاق تىلىنە قاتىستى يگى ىستەرگە قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋدى داستۇرگە اينالدىرىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەردى «ءتىل جاناشىرى» قۇرمەت بەلگىسىمەن ماراپاتتاۋى اسا ايتۋلى شارا بولدى. وتكەن جىلى «ءتىل جاناشىرى» دەپ تانىلعان 27 ازاماتقا قۇرمەت كورسەتىلىپ, ومىراۋ بەلگىلەرى تاپسىرىلدى.
ورتالىقتا تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي وتكىزىلگەن «تۇڭعىش - پەرۆىي» اتتى دەرەكتى فيلمدەر اپتالىعىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىن جان-جاقتى اشىپ كورسەتەتىن 8 دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى. كۇن سايىن جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدج ستۋدەنتتەرىنىڭ جانە مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ نازارىنا 2 دەرەكتى فيلم ۇسىنىلدى. ناتيجەسىندە 5 مىڭعا جۋىق ادام «ەل اناسى», «ۇزەڭگىلەستەر», «قازاقستان جولى: تاۋەلسىزدىك حرونيكاسى», «گالستۋكسىز ۇلكەن ساياسات», «پرەزيدەنتپەن بەس كەش. 4-5 بولىمدەر», «پرەزيدەنتپەن بەس كەش. 1 ءبولىم», «الەمگە كوزقاراس: G:20 – داعدارىستان شىعۋ كىلتتەرى» جانە «نازارباەۆ Live» دەگەن دەرەكتى كينولارعا كۋا بولدى. ءار كورسەتىلىمنەن كەيىن دەرەكتى فيلمدەر جەكە-جەكە تالدانىپ, پرەزيدەنتتىڭ ۇزەڭگىلەستەرى, قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى, سونىمەن قاتار, فيلمدەردىڭ اۆتورلارى كورەرمەندەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
اپتالىق اياسىندا «نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ءومىربايان» اتتى ينتەراكتيۆتى ەكسپوزيتسيا ۇيىمداستىرىلدى. جينالعان جۇرت كورمەگە قويىلعان ماتەريالدار ارقىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ مەكتەپتەگى بالا ءداۋىرى مەن ءجاسوسپىرىم شاعىنداعى, كومسومول مەن پارتيا قاتارىنداعى جانە مەملەكەتتىك ىسكە ارالاسا باستاعانداعى كەزەڭدەرىمەن تانىستى. پرەزيدەنتتىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىنعان ءتۇرلى تاريحي قۇجاتتاردى كورىپ, 60-90-جىلدار ارالىعىندا مەرزىمدى باسپاسوزدە نۇرسۇلتان نازارباەۆ جايلى جازىلعان ماقالالاردى وقۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. سونىمەن قاتار, ەلباسىنىڭ مەدالدارى مەن وردەندەرىن, قۇرمەت قاعازدارىن, وتباسى مۇشەلەرىمەن تۇسكەن فوتوسۋرەتتەرىن تاماشالاپ, ارنايى قۇرىلعىلارمەن اۋديوكىتاپتارىن تىڭدادى.
سول اپتالىق اياسىندا نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ جاستارى «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەكتەرى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە جانە مەكتەپ وقۋشىلارىنا ەلباسىنىڭ بىرلىك, ادامگەرشىلىك, قازاقستاندىق پاتريوتيزم, مەملەكەت, جاھاندانۋ, ساياسات پەن ەكونوميكا, وركەنيەت پەن مادەنيەت تۋرالى تاڭدامالى ناقىل سوزدەرى مەن وي تولعانىستارى ەنگەن «ەركىن ەلدىڭ ەرتەڭى» اتتى جيناعىنىڭ تانىستىرىلىمىن جاسادى.
قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە 20 مىڭ دانامەن جارىق كورگەن قويىن كىتاپ وتاندى ءسۇيۋ – سۋىعىنا شىداپ, ىستىعىنا كۇيۋ», «وتكەنگە قاراپ, ەرتەڭىڭدى تۇزە», «مەملەكەت مەرەيى مىعىمدىعىندا» دەگەن بولىمدەردەن تۇرادى.
قويىن كىتاپتىڭ العاشقى بەتىنە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: «مەنىڭ ءومىرىمنىڭ شاعىن ءبىر بەلەسى – بۇل قازاقتىڭ مىڭداعان قاراپايىم ۇل-قىزدارىنىڭ ءومىر بەلەسى» دەگەن ءسوزى باسىلعان. ءدال وسى پىكىردى ەلباسى 1963 جىلى 23 جاسىندا ءبىلدىرىپتى.
ەرەكشە اتاپ كورسەتەرلىگى, قويىن كىتاپ ۇلگىسىندەگى ءبىر جيناققا پرەزيدەنتتىڭ ورامدى ويلارى مەن پاراساتتى پايىمدارىنىڭ 3 تىلدە قاتار بەرىلۋى ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولعان ەمەس.
زاماناۋي, يننوۆاتسيالىق ادىستەردى قولدانا وتىرىپ, نازارباەۆ ورتالىعى قازىرگى قازاق ەلىنىڭ قوعامىنا بارىنشا ءتيىمدى بولۋعا ۇمتىلادى. ورتالىق قازاقستانداعى مەملەكەتتىلىك تاريحىن, ەلىمىزدەگى پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىن, «قازاقستاندىق جولدىڭ» ءپوزيتيۆتى تاجىريبەسىن جۇيەلى زەرتتەۋمەن جانە ناسيحاتتاۋمەن اينالىساتىن ەلدەگى جانە شەت مەملەكەتتەردەگى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتتارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاسايدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋشى مەكەمە رەتىندە نازارباەۆ ورتالىعى ەل ازاماتتارىنىڭ پاتريوتتىعىن قالىپتاستىرۋ مەن نىعايتۋ, دىنارالىق جانە كونفەسسياارالىق ءتوزىمدىلىكتى دامىتۋ, ازاماتتىق قوعام قۇرۋ جانە ۇلتتىق-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ سىندى باعىتتاردى تەمىرقازىق تۇتادى.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان».
