بيزنەس • 01 تامىز، 2021

ايەل كاسىپكەرلەردى كىم قولدايدى؟

37 رەت كورسەتىلدى

قازاقستاندا كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىن ايەل ازاماتتار سانى كوبەيىپ كەلەدى. بيىل ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتا ايەلدەر باسشىلىق ەتەتىن كاسىپورىن سانى 29،8 پايىزدى قۇراعان. ارينە بۇل – ماقتانارلىق كورسەتكىش ەمەس. حالىقارالىق ساۋدا ورتالىعىنىڭ بايانداماسىندا دا بىلتىر پاندەميادان ايەلدەر جەتەكشىلىك جاسايتىن بيزنەس ۇيىمداردىڭ كوبىرەك زارداپ شەككەنى ايتىلادى.

Ranking دەرەگىنشە، ەلىمىزدە ايەل كاسىپكەرلەرگە ميكروقارجى ۇيىمدارى نەسيە بەرىپ وتىر. ميكرو­قارجىلىق ۇيىمدار قا­ۋىم­­داستىعى 2020 جىلى ايەل­دەر­گە بەرىلگەن ميكرونەسيە ۇلەسى 52 پايىز بولعان (ەرلەرگە بەرىلگەن نەسيە ۇلەسى – 48 پايىز) دەگەن اقپارات جاريالادى.

«ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ ىشىندە، اسىرەسە KMF ايەلدەرگە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. 2020 جىلى گەندەرلىك جانە ەكو­نو­مي­كا­لىق ينتەگراتسيا سالاسىندا جوبالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرعانى ءۇشىن كومپانيا ەۋرازيالىق قايتا قۇرىلىمداۋ جانە دامۋ بانكىنەن ماراپات الدى. «ايەل­دەر بيزنەست­ە» جوباسىنان بو­لەك، KMF ايەل كاسىپكەرلەردى، ونىڭ ىشىندە اۋىل ازاماتتارىن قول­داۋ­عا باعىت­تال­عان باسقا دا جو­با­­لاردى قولعا العان» دەلىنگەن جوبا حابارلاماسىندا.

ءيا، ايەلدەردىڭ بيزنەستەگى ۇلەسى تومەن، ۇلتتىق كومپانيا تىز­­گىنىن ۇستاپ وتىرعانداردىڭ با­سىم كوپشىلىگى – ەرلەر. ەكس-دەپۋ­تات مەرۋەرت قازبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا، ەسەسىنە ايەل ازاماتتار وز­دەرىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستە اسا جايلى سەزىنەدى.

«شوب-تاعى كومپانيالاردىڭ تەڭ جارتىسىنان استامىن ايەل­دەر باسقارىپ وتىر. ولار ۇل­كەن نەسيەلەر المايدى جانە اۋقىمدى جوبالارمەن اينالىس­پاي­دى. سەبەبى ۇلكەن نەسيەنىڭ پا­يىزى دا ۇلكەن. قانداي دا ءبىر ءىرى بيزنەستە، ماسەلەن، مۇناي-گاز سا­لا­سىندا جەتەكشى رولگە يە بولىپ وتىرعان ايەلدى تابۋ قيىن. ال ورتا بيزنەستە ەڭبەك ەتەتىن ايەلدەر بارشىلىق. مەنىڭشە، ولار ورتا جانە شاعىن بيزنەستە وزدەرىن جايلى سەزىنەتىن سياقتى. ياعني مەيرامحانا بيزنەسى، ءسان سالونى، بالاباقشا، ساۋدا دەگەن سياقتى. سونداي-اق قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا دا ايەلدەر بار. كوبى ۇيدە ىستەي الاتىن قابى­لەت­تەرى ارقىلى اقشا تاۋىپ ءجۇر»، دەيدى م.قازبەكوۆا.

رەسمي دەرەك بويىنشا ايەل­دەر ەل تۇرعىندارىنىڭ 51 جانە ەكونوميكالىق بەلسەندى حا­لىق­­تىڭ 48 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. ىشكى جالپى ءونىمدى قالىپ­تاس­تى­رۋ­داعى ۇلەسى – شامامەن 40 پا­يىز دەڭگەيىندە. قازىر ەلىمىزدە جوبامەن 1 ميلليوننان ءسال اساتىن جەكە كاسىپكەر (جك) جۇ­مىس ىستەسە، سونىڭ 47 پايىزى – ايەلدەر. ولار نەگىزىنەن مىنا سالالاردا شارۋاسىن دوڭ­گە­لەتەدى: الەۋمەتتىك جانە دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ قىزمەتىن كور­سەتۋ; جىل­جى­مايتىن م ۇلىك وپەرا­تسيا­لا­رىمەن اينالىسۋ; ءۇي شارۋا­شىلىعى; ءبىلىم بەرۋ; تاماق ونىم­دەرىن دايىنداۋ; كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا.

ال ءدال پاندەميا كەزىندە نە­لىك­تەن ايەلدەر بيزنەسى ەرلەر بيز­نەسىنە قاراعاندا، كوبىرەك زالال شەكتى (64%-52%)؟ بۇۇ مەن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ پايىمدا­ۋىنشا، ولار بالا تاربيەسىنە ءمان بەرەدى، ۇيدە زورلىق-زومبىلىققا ءجيى تاپ بولادى جانە بيزنەستىڭ ونلاينعا اۋىسۋ پروتسەسىن اۋىر وتكەرەدى. مىنە، وسى سەبەپتەر ولاردىڭ بيزنەستەگى پوزيتسيا­سىن دا السىرەتتى. سونداي-اق جال­پىعا ورتاق پروبلەمالار – قار­جى تاپ­شى­­لىعى، اقپارات پەن بىلىم­گە دەگەن قولجەتىمدىلىكتىڭ بول­ما­ۋى، قاتاڭ شەكتەۋ سالدارىنان جۇ­­مىستىڭ ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن توق­تاۋى سياقتى تۇيتكىلدەر ايەل­دەر بيزنەسىن دە اينالىپ وتكەن جوق.

ايەلدەر بيزنەسىنە وراي ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن Visa كوم­­­پانياسىنىڭ ساۋالداماسىنا قاتىسقان كاسىپكەرلەر بيزنەس اشۋىنا سەبەپ بولعان فاكتورلار­دى اتايدى. بىرقاتارى جەكە ءىس باستاۋ ارقىلى قارجىلىق تاۋەل­­سىزدىككە يە بولامىن دەسە، ەندى ءبىرازى كوپ اقشا تابۋ ءۇشىن بيز­­نەسكە كەلگەنىن ايتىپتى. دە­گەن­مەن قاي-قايسى دا جەكە كاسىپ باس­تاۋدى ەرلىككە بالايدى. بيزنەس جاسايمىن دەگەن ايەلدەر ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە وزىنە دەگەن سەنىمدىلىك، سترەسكە قارسى تۇرۋ­شى­لىق، باستاماشىلدىق جانە جۇمىسقا دەگەن قابىلەتتىلىك كەرەك دەيدى. سونىمەن قاتار ايەل­دەر­­دىڭ كاسىپ جۇرگىزۋىنە كەدەرگى كەل­تىرىپ وتىرعان سەبەپتەر دە تىز­­بەلەنگەن: ولار – جاقسى كو­مان­دا قالىپتاستىرۋ، بيزنەس پەن ءۇي شارۋاشىلىعىن قاتار الىپ ءجۇرۋ جانە بيزنەستى باستاپ كەتۋ ءۇشىن اقشا تابۋ. تيىسىنشە، ءبىراز ايەلدەر – شەشىمتالدىق قاسيەتتىڭ بولماۋى، جۇمساقتىق، سەنىم ارتۋ جانە ەموتسيونالدى بولۋى كاسىپتىڭ ادىمىن اشتىرماي­دى دەپ سانايدى.

ايەلدەر بيزنەسى الەمدە ورىس­تەپ كەلەدى. قازىر جەر-جاھان­دا جەكە كاسىپپەن اينالىساتىن ايەل ازاماتتار سانى 252 ميل­ليونعا تاياپتى. دەسە دە ولار ءالى كۇنگە جەكە كاسىبىنە كەدەرگى بولاتىن گەندەرلىك جانە مادەني كەم­سى­تۋ­شىل­ىككە ۇشىراپ كەلە جاتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇكىمەت شيكى مۇناي باعاسىن بەكىتتى

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

قىتاي مەن قازاقستان جۇك تاسىمالى ارتقان

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار