نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى تيمۋر مۇرات ۇلى وسى ورايدا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جاسىرمادى.
«ەگەر مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى 1998 جىلمەن سالىستىرساق, ارينە, بۇگىندە ءبىز ۇلكەن ايىرماشىلىقتى كورىپ وتىرمىز. 90-جىلدار اياعىنداعى ينفراقۇرىلىم زاماناۋي كۇندەرىمىزگە ەش سايكەس كەلمەيتىن ەدى. قازىر ەلوردا حالقى 1,2 ملن-نان استام ادامدى قۇرايدى. جىل سايىن نۇر-سۇلتان قالاسى 50-60 مىڭ ادامعا وسەدى, ونىڭ تابيعي تۋ كوەففيتسيەنتى جىلىنا 30 مىڭ نارەستەدەن اسادى. بۇل دا ۋاقىتىلى ءىس-ارەكەتتى تالاپ ەتەتىن وتە جوعارى كورسەتكىش. وسىعان بايلانىستى 2018 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى رەسپۋبليكانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جەلىسىن دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى جوسپارىن قابىلدادى. قالادا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق ۇيىمدار اشىلدى جانە ولاردىڭ نەگىزىندە بۇگىندە بىرەگەي مەديتسينالىق تەحنولوگيالار ەنگىزىلۋدە. تيىسىنشە, ەلوردالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى قالا مارتەبەسىنە ساي دامىپ كەلەدى. ءبىز دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ سىرتقى كەلبەتىن دە, ىشكى قۇرىلىمىن دا بىرتىندەپ وزگەرتىپ كەلەمىز. قىزمەت كورسەتۋدى جاقسارتۋعا جانە قوناقجايلىلىق ستاندارتتارىن («قوناجايلى مەديتسينا») – پاتسيەنتتەرگە باعدارلاۋعا بەت بۇرامىز. جۋىردا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ اشقان «سالاۋاتتى استانا» جشس جانىنداعى جاڭا ەمحاناعا بارساڭىز, ونىڭ ەندى مەديتسينالىق مەكەمە ەمەس, قوناق ۇيگە ۇقسايتىنىن بايقاعان بولارسىز. ءبىز ۇنەمى جوعارى دەڭگەيگە ۇمتىلامىز – بۇل پاتسيەنتتەردىڭ نازارىن اۋدارۋ», دەدى باسقارما باسشىسى.
ادام دەنساۋلىعىن بارىنەن بيىك قوياتىن اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ ەرەن ەڭبەگى ەلگە ايان. دەي تۇرعانمەن, ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ جاڭا, جايلى بولعانى ماڭىزدى. قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ت.مۇرات ۇلى جاڭا عيماراتتارعا دا توقتالىپ ءوتتى.
«مىسال ءۇشىن, ايتىپ وتىرعان جاڭا جەكە كلينيكا مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ەمحانانىڭ اۋىرتپالىعىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەتەدى. ەلوردانىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ۋربانيزاتسيالىق اۋداندارىنىڭ ءبىرى ەسىل اۋدانىندا ورنالاسقان. اۋدان تۇرعىندارىنىڭ كوپشىلىگى بەكىتىلگەن №9 مەملەكەتتىك ەمحانا قازىردىڭ وزىندە شامادان تىس جۇكتەلگەن. جەكە مەكەمە «جاعالاۋ» شاعىن اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىن قامتيدى. جەكە ينۆەستوردىڭ 7 مىڭ شارشى مەترلىك ستاندارتتى ەمحانا سالۋعا باستاماشى بولعانى قۋانتادى. بۇل امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق كومەكتىڭ تولىق تسيكلى بار تولىققاندى ەمحانا رەتىندە جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتۋگە دايىن, ونىڭ ىشىندە وڭالتۋعا قاجەتتى جابدىقتار بار. ءبىر اۋىسىمدا 500 پاتسيەنتتى قابىلداۋعا ەسەپتەلگەن. قالادا تاعى وسىنداي 3 ەمحانا بار, بۇلار بولاشاقتا قالانىڭ ءار تۇكپىرىندە ورنالاساتىن بولادى. تۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى مەن حالىقتىڭ قالاعا تۇراقتى كوشى-قونىن ەسكەرە وتىرىپ, الداعى جىلدارى مۇندا تاعى 250 توسەكتىك ورىن پەرزەنتحانا سالىنادى. ونىڭ ديزاينى قازىردىڭ وزىندە اياقتالدى. №1 پەريناتالدىق ورتالىق كوپسالالى قالالىق اۋرۋحانانىڭ قۇرامىندا قىزمەت ەتەتىن بولادى. سونداي-اق «استانا» مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتى قۇرامىندا 800 ورىنعا ارنالعان بىرىككەن اۋرۋحانا سالىنادى», دەدى ول.
سونىمەن قاتار باسقارما باسشىسى ەلىمىزدە مورالدىق, فيزيكالىق جانە تەحنيكالىق جاعىنان ەسكىرگەن تەمىرجول اۋرۋحاناسى بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتىپ, ونىڭ ورنىنا جاڭا ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى سالىناتىنىن جەتكىزدى.
«تەمىرجول اۋرۋحاناسىنا كەلەتىن بولساق, ونى قالپىنا كەلتىرۋگە نەمەسە ورنىنا جاڭا عيمارات سالۋعا بولاتىندىعى تۋرالى بەلگىلى ءبىر تەحنيكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى. سوڭعى جىلدارى ەلوردادا كوپسالالى اۋرۋحانالار دامىپ كەلەدى. قازاقستاندا مۇنداي تاجىريبەنى ەنگىزۋ ترەند نەمەسە جاڭاشىلدىق ەمەس. بارلىق دامىعان ەلدەردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى وسى ۇردىستە جۇمىس ىستەيدى. مەديتسيناداعى بۇل تاجىريبە ءوزىن ءوزى تولىعىمەن اقتايدى. ەكىنشى قالالىق اۋرۋحانا مەن ونىڭ سول جاعالاۋىنداعى پەريناتالدىق ورتالىق اراسىندا جاڭا قابىلداۋ ءبولىمى اراسىندا وتكەل سالىنادى. ادەتتە ناۋقاس اۋرۋحاناعا ءبىر پروبلەمامەن كەلمەيدى. سوندىقتان, بارلىق مامانداندىرىلعان ماماندار ءبىر عيماراتتا بولعانى وتە ىڭعايلى. امبەباپتىق – بۇل تاعى دا پاتسيەنتكە كومەك كورسەتۋدە نازار مەن ىقىلاس. قازىر ءبىزدىڭ قالادا 4 كوپسالالى مەديتسينالىق ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. بۇل №1, №2, №3 كوپسالالى قالالىق اۋرۋحانالار جانە قازىر كوپسالالى قىزمەت كورسەتەتىن كوپسالالى مەديتسينالىق ورتالىق», دەدى ت.مۇرات ۇلى.
پاندەميا مەديتسينا سالاسىنا سىناق بولدى
وتكەن اپتادا ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىندا شۆەتسيادا شىعارىلعان بىرەگەي مەديتسينالىق كەشەن «گامما پىشاق» ىسكە قوسىلدى. ول نەيروحيرۋرگيادا ەڭ كۇردەلى وپەراتسيالاردى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ميدىڭ تەرەڭ ىسىكتەرى, ميدىڭ تامىرلى جانە فۋنكتسيونالدى اۋرۋلارى كەزىندە ناركوزسىز جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قازىرگى زامانعى قۋاتتى دەگەن تەحنولوگيالىق ماشينالاردىڭ ءبىرى. قازاقستان وسىنداي جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىقتارعا يە بولىپ وتىرعان تمد-داعى ءۇشىنشى جانە ورتالىق ازياداعى العاشقى مەملەكەت. وپەراتسيانىڭ ءوزى اۋىرتپالىقسىز وتەدى جانە كرانيوتوميانى قاجەت ەتپەيدى. وپەراتسيا ءبىر رەتتىك: ونى ساۋلەلىك تەراپيا سياقتى بىرنەشە كەزەڭدە جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. قازاقستاندىقتار مۇنداي ەم-دومدى كۆوتاعا سايكەس اقىسىز الا الاتىندىعى نازار اۋدارتادى. بۇرىن ناۋقاستاردى شەتەلگە قىمبات ەمدەلۋگە جىبەرۋگە تۋرا كەلەتىن.
«بۇگىندە قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى عانا ەمەس, پاتسيەنتتەردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن دامىتۋ قاجەت. ءبىز سالاماتتى ءومىر سالتىن ەنگىزۋدى ۇيرەنىپ, اۋىرماۋعا تىرىسۋىمىز كەرەك. ويتكەنى ەڭ الدىمەن ءوز دەنساۋلىعىمىز وزىمىزگە كەرەك. مەديتسينالىق ساراپشىلار ادام دەنساۋلىعىنىڭ تەك 20%-ى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە جانە بارلىق كلينيكالىق ءدارى-دارمەكتەرگە بايلانىستى دەپ سانايدى. جۇرەك-وكپە اپپاراتىن ويلاپ تاپقان نيكولاي اموسوۆ «دارىگەر اۋرۋلاردى ەمدەيدى, بىراق دەنساۋلىقتى ءوزى تابۋى كەرەك» دەگەن. استارىڭدا ءبىر شىندىق بار ەمەس پە؟», دەدى باسقارما باسشىسى.
ەلوردا اكىمى التاي كولگىنوۆ پاندەميا باستالعالى بەرى قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ايتارلىقتاي جاڭعىرتۋدان وتكەنىن, جەدەل جاردەم ماشينالارىنىڭ پاركى تولىق جاساقتالعانىن, 200 توسەكتىك قالالىق ينفەكتسيالىق ورتالىقتىڭ عيماراتى پايدالانۋعا بەرىلگەنىن مالىمدەدى.
«مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ 350-دەن استام تۇلەگى COVID-19-عا قارسى كۇرەس بويىنشا جۇمىسقا تارتىلدى, مەديتسينالىق سالانىڭ كادرلىق قۇرامىن تولىقتىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قوسىمشا 500 گرانت ءبولىندى. جەدەل جاردەم ماشينالارىنىڭ پاركى 107 بىرلىككە تولىقتى جانە ءبىز ونى 100% جابدىقتادىق. جاڭا عيمارات – 200 توسەكتىك قالالىق جۇقپالى اۋرۋلار ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلدى», دەدى قالا اكىمى.
سونداي-اق العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك – امبۋلاتوريالىق قىزمەتتەر مەن ەمحانالاردىڭ جۇمىسى جاڭعىرتىلدى. بۇل شارالار اۋرۋحانالارداعى جۇكتەمەنى ازايتۋعا كومەكتەستى.
«قازىر ناۋقاستار ۇيدە ەمدەلۋدە, ءدارى-دارمەكتەر تەگىن تاسىمالدانادى. قاشىقتان ەمدەۋ ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق رەزەرۆتەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى مەن مەديتسينالىق جابدىقتار ساتىپ الۋ ءۇشىن قاراجات بولىنەدى. ونىڭ ىشىندە قوسىمشا وتتەگى رەزەرۆۋارلارى, وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتتارى, رەنتگەن, كومپيۋتەرلىك توموگراف اپپاراتتارى ساتىپ الىندى. قازىر بۇل ءبىزدىڭ ماماندارىمىزعا ايتارلىقتاي كومەكتەسىپ جاتىر. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ەداۋىر ارتتى», دەدى ا.كولگىنوۆ.
پاندەميا باستالعالى بەرى نۇر-سۇلتاندا زەرتحانالار سانى 2-دەن 27-گە دەيىن ارتتى. قازىر تاۋلىگىنە 13 مىڭعا دەيىن پتر-تەست وتكىزۋگە بولادى. بۇل شارالار كۆي اۋرۋىنىڭ الدىن الۋعا جانە ناۋقاستار قاتارىن انىقتاۋدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى, بۇل ءوز كەزەگىندە ۋاقتىلى ەمدەۋگە اسەر ەتەدى.
«قازىر تۇرعىندار اراسىندا ۆاكتسينالاۋ بەلسەندى جۇرگىزىلۋدە. ءبىرىنشى كەزەكتە وزدەرى كەلىپ, ۆاكتسينالانعان جاندارعا العىس ايتقىم كەلەدى. بۇل قوسىمشا ۇجىمدىق يممۋنيتەتتى قالىپتاستىرادى جانە ازاماتتاردىڭ ءوزىن جانە وزگەلەردى قورعايدى. بۇگىنگە دەيىن 100-دەن استام ۆاكتسينالاۋ پۋنكتىن اشتىق: بارلىق ەمحانا, جەكە جانە مەملەكەتتىك امبۋلاتوريالىق قىزمەتتەر كۇن سايىن جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق ءبىز ءىرى ساۋدا ورتالىقتارىندا ۆاكتسينالاۋ پۋنكتتەرىن اشتىق. وسى ساۋدا نىساندارىنىڭ كاسىپكەرلەرىنە, باسشىلارىنا, قۇرىلتايشىلارىنا العىس ايتقىم كەلەدى. بۇل بىزگە كوپ كومەكتەسىپ جاتىر», دەپ اتاپ ءوتتى ا.كولگىنوۆ.
