مەديتسينا • 01 تامىز، 2021

مەگاپوليستىڭ مەديتسينالىق مۇمكىندىگى

27 رەت كورسەتىلدى

ەلوردانىڭ مەديتسينالىق الەۋەتى جىلدان-جىلعا جاڭارىپ، دامىپ كەلە جاتقانىن قىزمەت ساپاسىنىڭ جاقسارا تۇسكەنىنەن، مامانداردىڭ بىلىكتىلىگى ارتقانىنان اڭعارۋعا بولادى. باس اۋىرىپ، بالتىر سىزداعاندا بارار جەر، باسار تاۋىمىز ەمحانا ەكەنى بەلگىلى. باس قالادا مەديتسينالىق تۇرعىدان ىلكىمدى ىستەر اتقارىلىپ كەلە جاتقانى كوڭىل مارقايتىپ، كوز قۋانتادى. الەمدى ابىگەرگە سالعان ىندەت ەلىمىزدى دە اينالىپ وتپەدى. دەگەنمەن، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ماماندارىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە قانشاما ادام كۇردەلى دەرتپەن كۇرەسىپ، جەڭىپ شىقتى.

نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى تيمۋر مۇرات ۇلى وسى ورايدا جۇ­­يەلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جا­سىرمادى.

«ەگەر مەديتسينالىق ينفراقۇرى­لىم­دى 1998 جىلمەن سالىستىرساق، ارينە، بۇ­گىندە ءبىز ۇلكەن ايىرماشىلىقتى كو­رىپ وتىرمىز. 90-جىلدار اياعىنداعى ينفرا­قۇرىلىم زاماناۋي كۇندەرىمىزگە ەش سايكەس كەلمەيتىن ەدى. قازىر ەلوردا حالقى 1،2 ملن-نان استام ادامدى قۇ­رايدى. جىل سايىن نۇر-سۇلتان قالاسى 50-60 مىڭ ادامعا وسەدى، ونىڭ تابيعي تۋ كوەففيتسيەنتى جىلىنا 30 مىڭ نارەستەدەن اسادى. بۇل دا ۋاقىتىلى ءىس-ارەكەتتى تالاپ ەتەتىن وتە جوعارى كورسەتكىش. وسىعان بايلانىستى 2018 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى رەسپۋبليكانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جەلىسىن دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى جوسپارىن قابىلدادى. قالادا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق ۇيىمدار اشىلدى جانە ولاردىڭ نەگىزىندە بۇگىندە بىرەگەي مەديتسينالىق تەحنولوگيالار ەنگىزىلۋدە. تيىسىنشە، ەلوردالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى قالا مارتەبەسى­نە ساي دامىپ كەلەدى. ءبىز دەنساۋلىق ساق­تاۋ ۇيىمدارىنىڭ سىرتقى كەلبەتىن دە، ىشكى قۇرىلىمىن دا بىرتىندەپ وزگەرتىپ كەلەمىز. قىزمەت كورسەتۋدى جاقسارتۋعا جانە قوناقجايلىلىق ستاندارتتارىن («قوناجايلى مەديتسينا») – پاتسيەنت­تەرگە باعدارلاۋعا بەت بۇرامىز. جۋىردا ەل پرە­زيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ اشقان «سالاۋاتتى استانا» جشس جانىنداعى جاڭا ەمحاناعا بارساڭىز، ونىڭ ەندى مەديتسينالىق مەكەمە ەمەس، قوناق ۇيگە ۇقسايتىنىن بايقاعان بولارسىز. ءبىز ۇنەمى جوعارى دەڭگەيگە ۇمتىلامىز – بۇل پاتسيەنتتەردىڭ نازارىن اۋدارۋ»، دەدى باسقارما باسشىسى.

ادام دەنساۋلىعىن بارىنەن بيىك قويا­تىن اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ ەرەن ەڭبەگى ەلگە ايان. دەي تۇرعانمەن، ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ جاڭا، جايلى بولعانى ما­ڭىزدى. قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قارماسىنىڭ باسشىسى ت.مۇرات ۇلى جاڭا عيماراتتارعا دا توقتالىپ ءوتتى.

«مىسال ءۇشىن، ايتىپ وتىرعان جاڭا جەكە كلينيكا مەملەكەتتىك مەديتسينا­لىق ەمحانانىڭ اۋىرتپالىعىن ايتارلىق­تاي جەڭىلدەتەدى. ەلوردانىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ۋربانيزاتسيالىق اۋدان­دارىنىڭ ءبىرى ەسىل اۋدانىندا ورنا­لاسقان. اۋدان تۇرعىندارىنىڭ كوپ­شىلىگى بەكىتىلگەن №9 مەملەكەتتىك ەمحانا قازىردىڭ وزىندە شامادان تىس جۇك­تەلگەن. جەكە مەكەمە «جاعالاۋ» شا­عىن اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىن قام­تيدى. جەكە ينۆەستوردىڭ 7 مىڭ شارشى مەترلىك ستاندارتتى ەمحانا سالۋعا باس­تاماشى بولعانى قۋانتادى. بۇل امبۋ­لا­تو­ريالىق-ەمحانالىق كومەكتىڭ تو­­لىق تسيكلى بار تولىققاندى ەمحانا رە­تىندە جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق ال­عاش­قى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كو­­­مەك كورسەتۋگە دايىن، ونىڭ ىشىندە وڭال­­­تۋعا قاجەتتى جابدىقتار بار. ءبىر اۋى­سىمدا 500 پاتسيەنتتى قابىلداۋعا ەسەپ­تەلگەن. قالادا تاعى وسىنداي 3 ەمحانا بار، بۇلار بولاشاقتا قالانىڭ ءار تۇك­پىرىندە ورنالاساتىن بولادى. تۋ­دىڭ جوعارى دەڭگەيى مەن حالىقتىڭ قا­لاعا تۇراقتى كوشى-قونىن ەسكەرە وتىرىپ، الداعى جىلدارى مۇندا تاعى 250 توسەكتىك ورىن پەرزەنتحانا سالىنادى. ونىڭ ديزاينى قازىردىڭ وزىندە اياقتالدى. №1 پەريناتالدىق ورتالىق كوپسالا­لى قالالىق اۋرۋحانانىڭ قۇرامىندا قىز­مەت ەتەتىن بولادى. سونداي-اق «استانا» مەدي­تسي­نالىق ۋنيۆەرسيتەتى قۇرامىندا 800 ورىن­عا ارنالعان بىرىككەن اۋرۋحانا سالى­نادى»، دەدى ول.

سونىمەن قاتار باسقارما باسشىسى ەلىمىزدە مورالدىق، فيزيكالىق جانە تەحنيكالىق جاعىنان ەسكىرگەن تەمىرجول اۋرۋحاناسى بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتىپ، ونىڭ ورنىنا جاڭا ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى سالىناتىنىن جەتكىزدى.

«تەمىرجول اۋرۋحاناسىنا كەلەتىن بول­ساق، ونى قالپىنا كەلتىرۋگە نەمەسە ورنىنا جاڭا عيمارات سالۋعا بولاتىن­دى­عى تۋرالى بەلگىلى ءبىر تەحنيكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى. سوڭعى جىلدارى ەل­وردادا كوپسالالى اۋرۋحانالار دامىپ كەلەدى. قازاقستاندا مۇنداي تاجىريبەنى ەنگىزۋ ترەند نەمەسە جاڭاشىلدىق ەمەس. بارلىق دامىعان ەلدەردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى وسى ۇردىستە جۇمىس ىستەيدى. مەديتسيناداعى بۇل تاجىريبە ءوزىن ءوزى تولىعىمەن اقتايدى. ەكىنشى قالالىق اۋرۋحانا مەن ونىڭ سول جاعالاۋىندا­عى پەريناتالدىق ورتالىق اراسىندا جا­ڭا قابىلداۋ ءبولىمى اراسىندا وتكەل سا­لى­نادى. ادەتتە ناۋقاس اۋرۋحاناعا ءبىر پروب­لەمامەن كەلمەيدى. سوندىقتان، بار­­لىق مامانداندىرىلعان ماماندار ءبىر عيماراتتا بولعانى وتە ىڭعايلى. امبەباپتىق – بۇل تاعى دا پاتسيەنتكە كومەك كورسەتۋدە نازار مەن ىقىلاس. قازىر ءبىزدىڭ قالادا 4 كوپسالالى مەديتسينالىق ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. بۇل №1، №2، №3 كوپسالالى قالالىق اۋرۋحانالار جا­نە قازىر كوپسالالى قىزمەت كورسەتەتىن كوپسالالى مەديتسينالىق ورتالىق»، دەدى ت.مۇرات ۇلى.

 

پاندەميا مەديتسينا سالاسىنا سىناق بولدى

وتكەن اپتادا ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىندا شۆەتسيادا شىعارىلعان بىرەگەي مەديتسينالىق كەشەن «گامما پىشاق» ىسكە قوسىلدى. ول نەيروحيرۋرگيادا ەڭ كۇردەلى وپەراتسيالاردى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ميدىڭ تەرەڭ ىسىكتەرى، ميدىڭ تامىرلى جانە فۋنكتسيو­نالدى اۋرۋلارى كەزىندە ناركوزسىز جۇ­مىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قازىرگى زا­مانعى قۋاتتى دەگەن تەحنولوگيالىق ماشينالاردىڭ ءبىرى. قازاقستان وسىنداي جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىقتارعا يە بولىپ وتىرعان تمد-داعى ءۇشىنشى جانە ورتالىق ازياداعى العاشقى مەملەكەت. وپەراتسيانىڭ ءوزى اۋىرتپالىقسىز وتەدى جانە كرانيوتوميانى قاجەت ەتپەيدى. وپەراتسيا ءبىر رەتتىك: ونى ساۋلەلىك تەراپيا سياقتى بىرنەشە كەزەڭدە جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. قازاقستاندىقتار مۇنداي ەم-دومدى كۆوتاعا سايكەس اقىسىز الا الا­تىندىعى نازار اۋدارتادى. بۇرىن ناۋقاستاردى شەتەلگە قىمبات ەمدەلۋگە جىبەرۋگە تۋرا كەلەتىن.

«بۇگىندە قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ­دى عانا ەمەس، پاتسيەنتتەردىڭ ءوز دەنساۋلىعى­نا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن دامىتۋ قاجەت. ء­بىز سالاماتتى ءومىر سالتىن ەنگىزۋدى ۇيرە­نىپ، اۋىرماۋعا تىرىسۋىمىز كەرەك. ويت­كەنى ەڭ الدىمەن ءوز دەنساۋلىعىمىز وزىمىز­گە كەرەك. مەديتسينالىق ساراپشىلار ادام دەنساۋلىعىنىڭ تەك 20%-ى دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسىنە جانە بارلىق كلينيكا­لىق ءدارى-دارمەكتەرگە بايلانىستى دەپ سانايدى. جۇرەك-وكپە اپپاراتىن ويلاپ تاپقان نيكولاي اموسوۆ «دارىگەر اۋرۋلاردى ەمدەيدى، بىراق دەنساۋلىقتى ءوزى تابۋى كەرەك» دەگەن. استارىڭدا ءبىر شىندىق بار ەمەس پە؟»، دەدى باسقارما باسشىسى.

ەلوردا اكىمى التاي كولگىنوۆ پاندەميا باستالعالى بەرى قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ايتارلىقتاي جاڭعىرتۋدان وتكەنىن، جەدەل جاردەم ماشينالارىنىڭ پاركى تولىق جاساقتالعانىن، 200 توسەكتىك قالالىق ينفەكتسيالىق ورتالىقتىڭ عيما­راتى پايدالانۋعا بەرىلگەنىن مالىمدەدى.

«مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ 350-دەن اس­تام تۇلەگى COVID-19-عا قارسى كۇرەس بويىن­شا جۇمىسقا تارتىلدى، مەديتسينالىق سا­لانىڭ كادرلىق قۇرامىن تولىقتىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قوسىمشا 500 گرانت ءبولىندى. جەدەل جاردەم ماشينالارىنىڭ پاركى 107 بىرلىككە تولىقتى جانە ءبىز ونى 100% جابدىقتادىق. جاڭا عيمارات – 200 توسەكتىك قالالىق جۇقپالى اۋرۋلار ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلدى»، دەدى قالا اكىمى.

سونداي-اق العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك – امبۋلاتوريالىق قىزمەتتەر مەن ەمحانالاردىڭ جۇمى­سى جاڭعىرتىلدى. بۇل شارالار اۋرۋحا­نالارداعى جۇكتەمەنى ازايتۋعا كومەكتەستى.

«قازىر ناۋقاستار ۇيدە ەمدەلۋدە، ءدا­رى-دارمەكتەر تەگىن تاسىمالدانادى. قا­شىقتان ەمدەۋ ۇيىمداستىرىلدى. سون­داي-اق رەزەرۆتەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى مەن مەديتسينالىق جابدىقتار ساتىپ الۋ ءۇشىن قاراجات بولىنەدى. ونىڭ ىشىن­دە قوسىمشا وتتەگى رەزەرۆۋارلارى، وك­پەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتتارى، رەنت­گەن، كومپيۋتەرلىك توموگراف اپپا­راتتارى ساتىپ الىندى. قازىر بۇل ءبىز­دىڭ ماماندارىمىزعا ايتارلىقتاي كومەك­تەسىپ جاتىر. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ەداۋىر ارتتى»، دەدى ا.كولگىنوۆ.

پاندەميا باستالعالى بەرى نۇر-سۇل­تاندا زەرتحانالار سانى 2-دەن 27-گە دەيىن ارت­تى. قازىر تاۋلىگىنە 13 مىڭعا دەيىن پتر-تەست وتكىزۋگە بولادى. بۇل شارالار كۆي اۋرۋىنىڭ الدىن الۋعا جانە ناۋقاستار قاتارىن انىقتاۋدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى، بۇل ءوز كەزەگىندە ۋاقتىلى ەمدەۋگە اسەر ەتەدى.

«قازىر تۇرعىندار اراسىندا ۆاكتسي­نالاۋ بەلسەندى جۇرگىزىلۋدە. ءبىرىنشى كە­زەكتە وزدەرى كەلىپ، ۆاكتسينالانعان جان­دارعا العىس ايتقىم كەلەدى. بۇل قوسىمشا ۇجىم­دىق يممۋنيتەتتى قالىپتاستىرادى جانە ازاماتتاردىڭ ءوزىن جانە وزگەلەردى قورعايدى. بۇگىنگە دەيىن 100-دەن استام ۆاكتسينالاۋ پۋنكتىن اشتىق: بارلىق ەمحانا، جەكە جانە مەملەكەتتىك امبۋلاتوريا­لىق قىزمەتتەر كۇن سايىن جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق ءبىز ءىرى ساۋدا ورتالىقتارىندا ۆاك­تسينالاۋ پۋنكتتەرىن اشتىق. وسى ساۋ­دا نىساندارىنىڭ كاسىپكەرلەرىنە، باس­شى­لارىنا، قۇرىلتايشىلارىنا العىس ايت­قىم كەلەدى. بۇل بىزگە كوپ كومەكتە­سىپ جاتىر»، دەپ اتاپ ءوتتى ا.كولگىنوۆ.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇكىمەت شيكى مۇناي باعاسىن بەكىتتى

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

قىتاي مەن قازاقستان جۇك تاسىمالى ارتقان

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار