قوعام • 25 شىلدە، 2021

«شەتى جوق» الماتى: وڭتۇستىك استانادا جول «جىرى» تاۋسىلا ما؟

42 رەت كورسەتىلدى

اۋماعى ۇلعايىپ، ۇزدىكسىز جوندەلىپ، جىل سايىن جاڭالانىپ جاتاتىن مەگاپوليستە جول ماسەلەسى بولعان جانە بولا بەرمەك. باسقاسىن ايتپاعاندا، بيىل الماتىدا 100 شاقىرىمنان اسا جاڭا جول سالۋ جوسپارلانعان ەدى. ءىس جۇزىندە بۇل قالاي جۇزەگە اسىپ جاتىر؟ ونىڭ ۇستىنە كوكتەمدە جۇمىسىنا سالدىرسالاق قارايتىن مەردىگەرلەردىڭ كەسىرىنەن الماتىنىڭ ورتاسىنداعى كەيبىر كوشەلەر وپىرىلىپ ءتۇسىپ، قالا ابىرويىنا نۇقسان كەلتىردى.

جولداردىڭ 80 پايىزى قاناعاتتانارلىق

سونىمەن بىزگە بەلگىلىسى، جىلدار بويى ينجەنەرلىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمسىز قالعان الماتى وبلىسى ەلدى مەكەندەرىنىڭ قالاعا قوسىلۋىنا بايلانىستى قالا اۋماعى بىرنەشە ەسە ۇلعايدى. جولدار، سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جەلىلەرى، بالاباقشالار، مەكتەپتەر مەن ەمحانالار سالۋعا وتە كوپ كۇش پەن قاراجات جۇمسالعانى بەلگىلى.

بيىل الاتاۋ، تۇركسىب جانە ناۋرىزباي اۋداندارىنداعى سەگىز شاعىن اۋداندا، ياعني وجەت، شاڭىراق-5، سامعاۋ، نۇرشاشقان، قۇرامىس، المەرەك، قايرات، العاباستاعى 415 كوشەدە ۇزىندىعى 108 شاقىرىم جاڭا جولدار سالىنۋى ءتيىس. قازىر دۋمان شاعىن اۋدانىنداعى ۇزىندىعى 30،5 شاقىرىم بولاتىن 53 كوشە جوندەلىپ جاتسا، 11 كوشە رەتكە كەلدى. قازىردىڭ وزىندە قالاداعى جولداردىڭ جالپى ۇزىندىعى – 3 097 شاقىرىم. الماتى جولدارىنىڭ ۇلەسى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق قالا ىشىندەگى جولدارىنىڭ بەستەن ءبىر بولىگىن (17،3%) قۇرايدى.

كۇن سايىن قالادا 700 مىڭنان اسا كولىك جۇرسە، 1 ملن-نان اسا ادام سىرتتان قاتىنايدى. ماگيسترالدى كوشەلەردىڭ ۇزىندىعى 531 شاقىرىم نەمەسە 17%، اۋداندىق ماڭىزى بار كوشەلەر – 594 شاقىرىم نەمەسە 19%، جەرگىلىكتى كوشەلەر 1 972 شاقىرىم نەمەسە 64%-دى قۇرايدى.

بۇگىندە جەرگىلىكتى ماڭىزداعى 298،5 شاقىرىم كوشە بار. نەگىزىنەن بۇل كوشەلەر قالاعا قوسىلعان شاعىن اۋدانداردا ءارى ولارعا اسفالتبەتون توسەلمەگەن. جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى جولداردىڭ ۇلەسى 80%-دان اسادى.

بيىل مەدەۋ اۋدانىندا دا ۇزىندىعى 58،5 شاقىرىم بولاتىن 50 كوشە جولىن جوندەۋ جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە، دۋمان شاعىن اۋدانىنداعى ۇزىندىعى 27،4 شاقىرىم بولاتىن 53 كوشەدە جولداردى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

جەتىسۋ اۋدانىندا جولداردى ورتاشا جوندەۋ ۇزىندىعى 22،4 شاقىرىم بولاتىن 23 كوشەدە جۇرگىزىلسە، سولتۇستىك اينالىم – «ادەم» ءسۇ، سولتۇستىك اينالىم – قاراسۋ شاعىن اۋدانى، سولتۇستىك اينالىم – شوسسەينايا كوشەسى قيىلىستارىنا 3 جەرۇستى وتپەلى جولدار سالىندى.

اۋەزوۆ اۋدانىندا ۇزىندىعى 28،1 شاقىرىم بولاتىن 61 كوشەدە، المالى اۋدانىندا ۇزىندىعى 14،7 شاقىرىم بولاتىن 19 كوشەدەگى جولدارعا ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزىلدى، 8 باعدارشام سالىندى.

الماتىدا ىلەسپە كولىك ينفراقۇرىلىمىنا قاتىستى 17 شاقىرىم ارىق پەن 83 شاقىرىم تروتۋار جوندەلدى. بۇدان وزگە 2021 جىلدىڭ 6 ايىندا 38،3 شاقىرىم تروتۋار مەن 11،4 شاقىرىم ارىق جەلىسى جوندەلدى.

ءۇش جولايرىقتىڭ قۇرىلىسى جالعاسىپ جاتىر

بۇقتىرما كوشەسى – قۇلجا تراكتى بويىنداعى جولايرىعىنىڭ قۇرىلىسى ىرگەلەس ورنالاسقان شاعىن اۋداندار مەن 300 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى بار الماتى وبلىسىنىڭ قالا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەرىن قالانىڭ ورتالىق بولىگىنە جانە الماتى حالىقارالىق اۋەجايىنا جالعاۋعا باعىتتالعان. وسى جولايرىق قۇرىلىسى قۇلجا تراكتىسىنىڭ كولىك وتكىزۋ قابىلەتىن تاۋلىگىنە 77 مىڭ كولىككە دەيىن ارتتىرادى، ال بۇقتىرما كوشەسىندەگى كولىك قوزعالىسى تاۋلىگىنە 60 مىڭعا دەيىن ۇلعايادى. جوبا بويىنشا بۇقتىرما كوشەسى بويىنا (570 م) تۋننەلدى بولىگى بار ءۇش دەڭگەيلى جولايرىق، قۇلجا تراكتىسى بويىنا (783 م) ەستاكاداسى بار ءۇش جولاقتى جانە ولاردىڭ قيىلىسىندا اينالمالى قوزعالىستى قامتاماسىز ەتەتىن كىرەبەرىستەردى سالۋ قاراستىرىلعان.

سەيفۋللين داڭعىلى – جانسۇگىروۆ كوشەسىنىڭ قيىلىسىندا تۋننەل تۇرىندەگى جولايرىق سالىنىپ جاتىر. جانسۇگىروۆ كوشەسى بويىندا جانە كىرەبەرىستەگى كولىك قوزعالىسى جەر دەڭگەيىندە وتەدى. سونداي-اق 4 جەرۇستى جاياۋ جۇرگىنشى وتكەلىنىڭ، تروتۋارلاردىڭ قۇرىلىسى، اۋماقتى اباتتاندىرۋ جانە كوگالداندىرۋ جۇمىستارى قاراستىرىلعان.

جولايرىقتاردىڭ قۇرىلىسى قازىردىڭ وزىندە اياقتالعان نازارباەۆ داڭعىلىن تەمىر جول بويىمەن وتەتىن ەستاكادامەن بىرگە سولتۇستىك-وڭتۇستىك كولىك اعىندارىن بولۋگە مۇمكىندىك بەرمەك. سوندا سەيفۋللين داڭعىلى تاۋلىگىنە 65 مىڭ كولىكتى، جانسۇگىروۆ كوشەسى تاۋلىگىنە 76 مىڭ كولىكتى وتكىزە الادى. جوبانى اياقتاۋ 2021 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا جوسپارلانعان.

رىسقۇلوۆ داڭعىلى – ەمتسوۆ كوشەسى بويىنداعى جولايرىق كىرەبەرىستەر مەن باعىتتار بار رىسقۇلوۆ داڭعىلى ارقىلى وتەتىن كوپىردى قامتيدى. ەستاكادانىڭ ۇزىندىعى – 186 مەتر. جەرۇستى جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلىنىڭ قۇرىلىسى قاراستىرىلعان. بۇل جولايرىق پايدالانۋعا بەرىلگەن كەزدە رىسقۇلوۆ داڭعىلىنىڭ كولىك وتكىزۋ قابىلەتى تاۋلىگىنە 80 مىڭعا دەيىن، ال ەمتسوۆ كوشەسىندە تاۋلىگىنە 40 مىڭ كولىككە دەيىن ارتپاق.

سونىمەن بىرگە قۇرىلىس سالىناتىن جەرلەردەگى جەر ۋچاسكەلەرىن ساتىپ الۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. قازىردىڭ وزىندە 182 ۋچاسكە ساتىپ الىندى، قالعان 13 ۋچاسكەنى ساتىپ الۋ پىسىقتالۋدا. بۇل جەر ۋچاسكەلەرى ۋاقىتىلى ساتىپ الىنسا، وندا جۇمىستار بيىل جىلدىڭ سوڭىندا مارەگە جەتەدى.

وسىلايشا جىل سوڭىنا دەيىن اباي داڭعىلى مومىش ۇلى كوشەسىنەن ناۋرىزباي اۋدانىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعىنا دەيىن، ال 2023 جىلدىڭ سوڭىندا ۇلكەن اينالما جول ارقىلى قالا شەكاراسىنا دەيىن ۇزارادى.

سايىن كوشەسىن رىسقۇلوۆ داڭعىلىنان موڭكە بي كوشەسىنە دەيىن 3،2 شاقىرىمعا ۇزارتۋ جوسپارلانعان. جوبا بويىنشا 6 جولاقتى جولدىڭ قۇرىلىسى، ءار باعىتتا 3 جولاق، جاياۋ جۇرگىنشىلەر تروتۋارلارى، ۆەلوسيپەد جولدارى جانە جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى قاراستىرىلعان. كوشەنىڭ وسى بو­لىگىنىڭ قۇرىلىسى جولايرىعىمەن قوسا العاندا الاتاۋ اۋدانىنىڭ شاعىن اۋداندارى مەن قالا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردى قالانىڭ نەگىزگى ماگيسترالدارىمەن بايلانىستىرادى جانە ماڭىزدى كولىك ءدالىزىن جاسايدى.

Vision Zero باعدارلاماسى جول-كولىك اپاتتارىن ازايتتى

بيىل الماتىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جونىندەگى ونلاين-بريفينگتە قالادا جول-كولىك اپاتتارىنىڭ، جاراقات العاندار مەن قازا بولعانداردىڭ سانىن تومەندەتۋگە باعىتتالعان Vision Zero باعدارلاماسى تۋرالى بايانداعان ەدى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا 2020 جىلى 316 ۋچاسكەنىڭ جولىنا قيسىق توسەمدەر ورناتىلدى. سونداي-اق 120 مەكتەپتىڭ الدىنا18 تراپەتسيا ءتارىزدى وتكەلدەر قويىلدى، 15 باعدارشام نىسانى سالىندى، 115 جاڭا رەتتەلمەگەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلى جابدىقتالدى، 10 قاۋىپسىزدىك ارالى ۇيىمداستىرىلدى.

بيىل باعدارلاما جالعاسىن تاپتى. 20 قاۋىپسىزدىك ارالىن جابدىقتاۋ، 34 باعدارشام نىسانىن، 28 جاياۋ جۇرگىنشىلەر باعدارشامىن ورناتۋ، جارىقتاندىرۋمەن رەتتەلمەگەن 30 جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلىن ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانعان.

وتكەن جىلى «سەرگەك» كامەرالارىنىڭ سانى 464 كەشەندە 2،3 مىڭنان اسا بىرلىككە جەتكىزىلىپ، بۇل ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتتى: جولدارداعى ءولىم-ءجىتىم 48%-عا، جازاتايىم وقيعالار سانى 29%-عا ازايدى. وتكەن جىلى كامەرالاردىڭ كومەگىمەن 900 مىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالدى. 2021 جىلدىڭ قاڭتارىنان ماۋسىمىنا دەيىن 600 مىڭنان اسا ءتارتىپ بۇزۋ تىركەلدى.

بيىل «سەرگەك» جوباسىن 766 كەشەنگە، قيىلىستار مەن سىزىقتىق ۋچاسكەلەردە ارقايسىسى 383 كەشەنگە، جالپى سانى 5 مىڭنان اسا كامەراعا دەيىن كەڭەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

مەدەۋگە اپاراتىن جولدار

مەدەۋ اۋدانىن اباتتاندىرۋدا جۇزەگە اسىپ جاتقان اۋقىمدى جوبالاردىڭ ءبىرى – سۋ قورعاۋ جولاعىن جانە ەسەنتاي وزەنىنىڭ ارناسىن سۋ بولگىشتەن جاماقاەۆ كوشەسىنە دەيىن رەكونسترۋكتسيالاۋ.

جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى ارالاس جاسالادى، ياعني كەيبىر بولىكتەرگە اسفالت توسەلەدى، باسقالارى اعاشتان جاسالادى. بۇل ورايدا قالا اكىمى ب.ساعىنتاەۆ تۇرعىندارعا بارىنشا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن باسپالداقسىز جايلى وتپەلى جول جاساۋدى تاپسىردى. جالپى ۇزىندىعى 4،2 شاقىرىم بولاتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر اۋماعىنىڭ بويىنا سىرتقى جارىقتىڭ 350 باعانى مەن كىشى ساۋلەت ءپىشىنى ورناتىلادى، قوقىس جاشىكتەرى، ورىندىقتار قويىلادى، مۇندا بالالاردىڭ ويىن الاڭدارى، جاياۋ جۇرگىنشىلەر كوپىرلەرى مەن كورۋ پالۋبالارى بولادى. سانيتارلىق-گيگيەنالىق قۇرىلعىلار ورناتۋ دا قاراستىرىلعان. جاڭا تەرەڭقۇرعا اينالاتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر ايماعى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى اياقتالعان سوڭ سەرۋەندەۋ ءۇشىن كەزەڭ-كەزەڭمەن اشىلادى.

دۋمان شاعىن اۋدانىنداعى جولدار كۇردەلى جوندەۋدەن وتۋدە. بۇگىندە ۇزىندىعى 5،2 شاقىرىم بولاتىن 14 كوشەگە اسفالت توسەۋ اياقتالدى. ۇزىندىعى 22،2 شاقىرىم بولاتىن 39 كوشەگە اسفالت توسەلەدى.

«بيۋدجەتكە قاتىسۋ» اياسىندا اباتتاندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقان ارداگەرلەر اللەياسىنا بارعان اكىمگە جەرگىلىكتى تۇرعىندار جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان سكەيت-پارك سالۋدى ۇسىندى. ب.ساعىنتاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بۇل ماسەلە زەردەلەنەدى.

بۇدان وزگە قالا اكىمى تۇرعىنداردىڭ وتىنىشىمەن اۋماعى جەكە مەنشىككە تيەسىلى ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرى سكۆەرىنىڭ قازىرگى جاعدايىن ءوزى بارىپ كورگەن ەدى. جەر تەلىمىنىڭ يەسى ساياباقتى اباتتاندىرۋ جوباسىن ازىرلەۋگە جانە ونى ۇسىنۋعا نيەت ءبىلدىردى.

سونىمەن بىرگە كولساي شاعىن اۋدانىنداعى جالپى ۇزىندىعى 15،1 شاقىرىم سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جونىندەگى ينجەنەرلىك جەلىلەردىڭ قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. قازىرگە 14،5 شاقىرىم جەلى تارتىلعان. قۇرىلىس اياقتالعان سوڭ جول جامىلعىسىن قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارلانعان.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار