– ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەر وڭىردەگى بارلىق وزەن-كول, سۋ ايدىندارىن باقىلاي المايدى. بۇل مۇمكىن دە ەمەس. تۇرعىندارعا ساقتانىپ, تەك رۇقسات ەتىلگەن جەرلەردە سۋعا تۇسۋگە كەڭەس بەرەمىز. بىراق قانشا ەسكەرتۋ بەرىلسە دە, ادامدار رۇقسات ەتىلمەگەن ورىنداردا سۋعا تۇسەدى, – دەيدى تجد قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ باس مامانى مەيرامبەك باتىرقۇلوۆ.
قازىر وبلىستا 33 جاعالاۋ بار, ونىڭ 17-ءسى – كوممۋنالدىق, 16-سى – جەكەمەنشىك. وبلىس ورتالىعىنداعى ەرتىس, ۋسولكا وزەنىندە سۋعا تۇسۋگە رەسمي تۇردە رۇقسات بەرىلگەن. پاۆلودار جاعاجايلارىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قاداعالايتىن ماماندار دا, تەحنيكا دا جەتكىلىكتى. جەكەمەنشىك سۋ ايدىندارىندا جەكە قۇتقارۋشىلار قىزمەت ەتەدى.
قازىر اۋىلدىق جەرلەردە دە سپورت كەشەندەرى, فۋتبول, حوككەي, باسقا دا ويىن الاڭدارى بار. بىراق سۋ سپورتى اۋىلعا ءالى جەتكەن جوق. قالاداعىداي ءجۇزۋ باسسەيندەرى سالىنىپ, ارنايى مامانداردىڭ كومەگىمەن بالالار كىشكەنتايلارىنان سۋدا بالىقشا جۇزۋگە ۇيرەنسە دەيسىڭ.
ال بيىل وزەن-كول, سۋ ايدىندارىندا 513 رەيدتىك ءىس-شارا وتكىزىلىپ, ساقتاندىرۋ جايلى جادىنامالار تاراتىلعان. سۋعا تۇسەتىن وزەن-كول جاعالاۋلارىنا قاۋىپسىزدىك شارالارى جازىلعان تاقتايشالار, جەدەل ارەكەت جاساۋ ءۇشىن ارنايى بەينەباقىلاۋ قۇرالدارى ورناتىلعان. وتكەن جىلى قۇتقارۋ قۇرال-جابدىقتارىن الۋعا 20,9 ملن تەڭگە بولىنگەن. جازعى ماۋسىمداعى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن قوعامدىق قۇتقارۋشىلار دا دايارلانۋدا.
دەپارتامەنت تاراپىنان جازعى دەمالىس لاگەرلەرىندە مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردى جۇزۋگە ۇيرەتۋ ماقساتىندا 89 مودۋلدىك باسسەين ورناتۋ بويىنشا ۇسىنىس بەرىلگەن. ازىرگە 10 مەكتەپ جينالمالى باسسەين ساتىپ الىپتى.
وتكەن جىلى وبلىس ورتالىعىنداعى سۋدا جۇزۋگە ارنالعان الاڭ ەرتىس وزەنىنىڭ ۋسولكا جاعالاۋىنداعى قۇتقارۋ بەكەتىندە اشىلدى. بالالاردىڭ سۋعا ءجۇزۋدى ۇيرەنۋ الاڭى قازىرگى جازعى ماۋسىم باستالعاننان بەرى جۇمىس ىستەۋدە. قۇتقارۋشىلار بالالارعا سۋدا قالاي ءجۇزۋ, قانداي ەرەجەلەردى ساقتاۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىندىرەدى.
قالالىق ءبىلىم بەرۋ ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنشە, سوڭعى جىلدارى بالالاردىڭ تەنتەكتىگى مەن ابايسىزدىعىنان, سۋداعى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن بىلمەۋىنەن, توتەنشە جاعدايلاردا ارەكەت ەتە الماۋىنان تۋىندايتىن وقىس وقيعالار كوبەيە تۇسكەن. سوندىقتان توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا مەكتەپتەردە جىل سايىن «جاس قۇتقارۋشى» وبلىستىق جارىسى وتكىزىلەدى.
قۇتقارۋشىلار سۋعا تۇسۋگە رۇقسات ەتىلگەن ورىنداردا عانا وقىس جاعدايلارعا جول بەرمەيدى. ال ادامداردىڭ رۇقسات ەتىلمەگەن جەرلەردە سۋعا ءتۇسۋىنىڭ سەبەبى – وزەن-كولدەردە سۋعا تۇسەتىن ورىندار از. وتكەن جىلى 584 ادام بەلگىلەنبەگەن ورىندا سۋعا تۇسكەنى ءۇشىن, جاعالاۋلاردا اراق-شاراپ ىشكەن 2 مىڭنان استام ادام جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان.
قۇتقارۋشىلار بالالار سۋدا جۇزە بىلمەيتىنىن, سوندىقتان ولاردى كىشكەنتاي كەزىنەن باسسەينگە اپارىپ, جۇزۋگە ۇيرەتكەن دۇرىس ەكەنىن ايتادى. بيىلعى جازعى ماۋسىمدا ەكىباستۇز قالاسىندا بالالاردىڭ سۋعا كەتۋىنە ولاردىڭ رۇقسات ەتىلمەگەن ورىندا سۋعا تۇسكەندەرى سەبەپ بولدى.
...ەرتىس وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا ءجۇرمىز. بايقاعانىمىزداي, وزەننىڭ ورتاسىنا دەيىن جۇزەتىن, ءبىر شەتىنەن ەكىنشى شەتىنە دەيىن ءجۇزىپ جارىساتىن دەمالۋشىلار از ەمەس. جاقسى جۇزەمىن دەگەن ءبىر جىگىتتىڭ كەنەتتەن اياعى تارتىلىپ, سۋعا تۇسپەي جاتىپ, قايتا شىقتى. بالا كەزىمىزدەن وزەنگە سۋعا ءتۇسىپ ۇيرەنگەن ءبىز سۋدىڭ بەتى مەن ىشىندەگى جىلىلىق بىردەي ەمەس ەكەنىن بىلەمىز. «سۋدىڭ ورتاسىنا, تەرەڭگە بارماڭدار, ول جەرلەردە ءيىرىم كوپ, ءيىرىپ اكەتەدى», دەگەن ۇلكەندەر ءسوزى دە جادىمىزدا.
ويلاپ قاراساق, سوناۋ وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارى ءبىز, اۋىل بالالارى ءبىر-بىرىمىزدەن سۋدا ءجۇزۋدى ۇيرەنگەنىمىزدىڭ ءوزى دە ءبىر ومىرلىك ساباق ەكەن.
پاۆلودار وبلىسى
