تاريح • 19 شىلدە، 2021

اقباۋىر – قالانىڭ ورنى

191 رەت كورسەتىلدى

وتكەن جىلداردان وسكەمەننىڭ ىرگەسىندەگى اقباۋىر ارحەولوگيالىق كەشەنىندە ساقتاردىڭ قونىستارى زەرتتەلە باستاعان. ەرەكشەلىگى سول، اقباۋىرعا ات باسىن بۇرساڭىز، ەجەلگى ادامداردىڭ ەگىنشىلىكپەن، مەتاللۋرگيامەن اينالىسقانىنا كۋا بولاسىز.

بەلگىلى ارحەولوگ زەينوللا ساما­شەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ساقتاردىڭ وتىرىقشى بولعانىن ايشىقتايتىن 20 شاقتى ەجەلگى قونىس تابىلعان.

– سانامىزدا ساقتار اتقا ءمىنىپ الىپ، كوشىپ-قونىپ جۇرە بەرگەن دەگەن بىرجاقتى وي قالىپتاسىپ قالعان. الايدا ولاي ەمەس. مىسالى، ءبىرىنشى قونىستا ولار شاحتا ادىسىمەن قالايى كەنىن شىعارعان ەكەن. وندا كىشكەنتاي كەن ساقتالىپ قالعانىن، پروتسەسس كەزىندە تاستاردىڭ كۇيگەنىن بايقاۋعا بولادى. كەرەك دەسە، ەڭبەك قۇرال­دارىن دا تاپتىق. ساقتاردىڭ كەن الۋ تەحنو­لو­گياسىنىڭ ءوزى ەرەكشە بولعان. شۇڭ­­قىرعا وت جاعىپ، ۇستىنە مۇزداي سۋىق سۋدى قۇيىپ جىبەرگەندە تاۋدىڭ تاسى جا­رى­لىپ كەتىپ وتىرعان، – دەيدى زەي­نوللا ساماشەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، تاعى ءبىر قونىستا ساقتار ءارتۇرلى تاعام وندىرگەن. سول ورىننان تابىلعان كوپتەگەن پەش، ءدان ۇككىش جانە ءداندى داقىلداردىڭ قال­دىعى – سونىڭ ايقىن دالەلى.

– وسى قونىستاردىڭ بۇكىل جەلىسى ءبىر حرونولوگيالىق كەزەڭگە، ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى 11-9 عاسىرلارعا جاتادى. جالپى العاندا، اقباۋىردىڭ ەتەگى ۇلكەن قالا بولىپ شىقتى. ءبىز ەندى بۇعان قاتىستى «پروتو-قالا» دەگەن ۇعىمدى ەنگىزە باستادىق، – دەدى ارحەولوگ.

سونىمەن قاتار «التاي-تار­با­عاتاي قولا داۋىرىنەن ەرتە ورتا عا­سىرعا دەيىن» جوباسى بويىنشا وب­لىستىڭ بىرنەشە ايماعىندا دا قاز­با جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپ جا­تىر. ايتار بولساق، تار­با­عا­تاي اۋدا­نىنداعى ەلەكە سازىنان دا ەرەك­شە جادىگەرلەر تابىلدى. ولار­دى ار­حەولوگ ز.ساماشەۆ وزىمەن بىرگە اق­باۋىر­عا الىپ كەلگەن ەكەن. ەلەكە سا­زىنداعى قاعان كەشەنىندە قا­عان­داردىڭ دەنەسىن ورتەگەن ەكەن. ار­حەو­لوگتەر ءدال سول جەردى تاۋىپ العان. تاڭ­­قالارلىعى، قويىلعان زاتتار­دىڭ ىشىندە تاقتا وتىرعان حان بەينەلەنگەن ەكى التىن سالپىنشاق بولعان.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىككە تولى ەڭبەك

قازاقستان • كەشە

شيراز بۇلب ۇلى

ادەبيەت • كەشە

اتا جۇرتتا

ادەبيەت • كەشە

اباي وبلىسىنىڭ اتى وزدى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار