اگروتەحنيكالىق شارالار ءبىرشاما تياناقتى وتكىزىلگەنىمەن, قۋاڭشىلىققا بايلانىستى ەل ىشىندە ايتارلىقتاي الاڭداۋشىلىق تۋىنداپ وتىر. وڭىردە مامىر-ماۋسىم ايلارىندا 13,1 جانە 19,1 مم ىلعال ءتۇستى. جىلداعىدان الدەقايدا كەم. بۇرناعى جىلدارى وسى كەزگە دەيىن شامامەن 33-35 مم جاڭبىر جاۋىپ, جەر مەيىرى قانىپ قالاتىن. بيىلعى قۇرعاقشىلىق جىلى ىلعال كولەمى ەكى ەسەدەن اسا از بولىپ تۇر. تەك سوڭعى اپتادا عانا ءۇمىت تامشىسى تامشىلادى. وندا دا الا-قۇلا. ماسەلەن, شىلدەنىڭ 15-ءى كۇنى بۋراباي اۋدانىندا – 17,4, قورعالجىن اۋدانىندا – 15,9, اقكول اۋدانىندا – 13,3, ارشالى مەن استراحان اۋداندارىندا – 12,1, شورتاندى اۋدانىندا 10,6 مم جاڭبىر جاۋدى.
– ەگەر القاپتاعى استىقتىڭ جاعدايى سوڭعى جاۋىننىڭ يگى اسەرىنەن ءسال جاقساراتىن بولسا, بيىل وبلىس بويىنشا گەكتار بەرەكەسى 8-10 تسەنتنەردەن اينالۋى ابدەن مۇمكىن. جاۋىننىڭ كەش جاۋى كەي اۋداندارداعى استىقتى القاپتاردىڭ بىركەلكى كوكتەۋىنە مۇمكىندىك بەرمەدى. استىقتىڭ دەنىنىڭ ساباعى قاتىپ قالدى, – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باس مامانى ۆالەري ليتوۆچەنكو.
ەندى ەگىندىك القاپتاردا قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايدى كوڭىل تارازىسىنا سالىپ, سارالاپ كورەلىك. جەرى ايتارلىقتاي قۇنارلى زەرەندى اۋدانىنداعى ەگىندىك القاپتاردىڭ 60 پايىزى ءتاپ-ءتاۋىر. بۋرابايلىق ديقانداردا دا گەكتار بەرەكەسى بيىلعىداي قۋاڭشىلىق جىلدىڭ وزىندە از بولمايدى دەگەن ءۇمىت بار. اۋداننىڭ استىقتى القاپتارىنىڭ كوكتەۋى ءتاۋىر. جاقسى ەگىننىڭ كولەمى 56,8 پايىزدى قۇراپ وتىر. ورماندى القاپتىڭ ساناتىنداعى ساندىقتاۋدىڭ ەگىن القاپتارىنىڭ تەڭ جارتىسى, استراحان اۋدانىنداعى ەگىننىڭ 40 پايىزى ءبىرشاما بىتىك ءوستى دەۋگە كەلەدى. بىراق كوڭىل توعايتىپ كوكتەگەن ەگىن ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانىندا بىردەي ەمەس. بارماق تىستەتىپ وپىندىرار كورىنىستىڭ دە ورىن الىپ وتىرعانىن ايتا كەتپەي بولمايدى. اتباسار اۋدانىنىڭ ەگىن القاپتارىنىڭ 14,6 پايىزى, ارشالى, بۇلاندى اۋداندارىنداعى تاناپقا سىڭىرىلگەن ءداننىڭ 10 پايىزى كوكتەمەي قالدى دەسە دە بولارلىق. ەگىنى ناشار اۋدان – قورعالجىن. ونداعى ەگىندىك القاپتىڭ 69,2 پايىزى قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدە بولسا, 30 پايىزىندا استىق شىقپاي قالدى.
وبلىس بويىنشا 4562,7 مىڭ گەكتار ەگىندىك القاپتىڭ 1403,7 مىڭ گەكتارى نەمەسە 30,8 پايىزى جاقسى. 2793,9 مىڭ گەكتارى قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدە. 365 مىڭ گەكتارىندا, نەمەسە 8 پايىزى مۇلدە ناشار.
– سولتۇستىكتىڭ اۋا رايى قۇبىلمالى ەكەنى ەجەلدەن بەلگىلى, – دەيدى جاقسى اۋدانىنداعى «ۆيكتور» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ۆاديم ۆيتت. – دەمەك, ءبىزدىڭ وڭىردەگى ەلدىڭ ىرىزدىعى اۋا رايىنا تاۋەلدى. اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان سوڭ دالانىڭ ءۇنىن تىڭداپ, القاپتىڭ سىرىن تۇسىنە ءبىلۋ كەرەك. ونسىز بولمايدى. ماسەلەن, بيىل قۋاڭشىلىق بولاتىنى كوكتەم شىعىسىمەن بەلگىلى بولدى. القاپتاعى توپىراق مامىردىڭ 20-سىنان كەيىن عانا جىلىندى. مەن كۇنىنە ەكى رەت بارىپ توپىراقتىڭ قالاي جىلىنىپ كەلە جاتقانىن باقىلاپ تۇردىم. سول سەبەپتى ەگىس جۇمىسىن باستاۋعا اسىققان جوقپىن. ءارامشوپ مامىردىڭ 20-سىنان
اسا بەلگى بەردى. كوكتەمگى ەگىستى سول كەزدە باستادىم. تۇقىمدى 7 سم تەرەڭدىككە ءسىڭىردىم. القاپتاعى كوك وسكىن العاشقى قاپىرىق ىستىققا ۇرىنباي, امان قالدى. كەش كوكتەگەن سوڭ جاۋىنعا ىلەكتى. ال ەرتە جانە تايىز سەپكەندەردىڭ تۇقىمدارى توپىراقتىڭ استىندا جاتىپ سۋىققا ۇرىنىپ, اۋرۋعا ۇشىرادى. قازىرگى ەگىننىڭ شىعىمدىلىعىنا قاراپ, كىمنىڭ دۇرىس قيمىلداعانىن اڭعارۋعا بولادى. جالپى, مەنىڭ تۇسىنىگىمدە ەرتە ەكسەم دەپ جانتالاساتىندار – قولىندا قۋاتتى تەحنيكاسى جوق ديقاندار. ولار وزگەنىڭ تەحنيكاسىن جالعا الادى دا, ايتەۋىر مىندەتىمنەن قۇتىلايىن دەگەن كىسىشە ەرتە ەگىپ تاستايدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قۋاڭشىلىققا توتەپ بەرە الماي وتىر. ەندىگى ءبىر ماسەلە – اگروتەحنيكالىق شارالاردى دۇرىس جۇرگىزۋ. قۋاڭشىلىق بولاتىنىن سەزگەن سوڭ قولىمداعى ءونىمى ازداۋ جەرگىلىكتى تۇقىمدى قارا مالدى تۇگەل ساتىپ جىبەردىم دە, بار قارجىنى سۇدىگەر جىرتۋعا جۇمسادىم. ىلعالدى دا دەر كەزىندە جابۋعا تىرىستىم. ارينە, ارىپتەستەرىمدى كىنالاۋدان اۋلاقپىن. تەك ەڭبەك ەش بولماۋى ءۇشىن اۋا رايىنىڭ قاباعىن كوكتەمنەن باستاپ قاداعالاعان دۇرىس دەگەن پىكىرىمدى ايتقىم كەلەدى.
تاجىريبەلى ديقان ۆاديم ۆيكتوروۆيچتىڭ پىكىرىنىڭ جانى بار ءتارىزدى. زەرەندى اۋدانىنا قاراستى «اسنو كوكشە» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ اگرونومى باۋىرجان مولداعاليەۆپەن دە تىلدەستىك.
– بيىلعى ەگىننىڭ جايى ماقتانارلىق بولماي تۇر. جالقىنىڭ عانا ەمەس, جالپىنىڭ جايىن ايتساق, مىنانداي كورىنىستىڭ قالىپتاسىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتۋگە بولادى. جىرتىلماعان جەردىڭ ەگىنى جاقسى. ونىڭ سەبەبى مىنادا, جىرتىلماعان جەر بولعان سوڭ ىلعالدى توپىراقتىڭ بويىندا جاقسى ساقتاپ قالدى. ال جىرتىلعان جەردىڭ توپىراعى ۇلپىلدەپ تۇردى دا, قۇرامىنداعى ىلعال از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ۇشىپ كەتتى. مول استىقتىڭ نەگىزىن ىلعال قالايدى. سوندىقتان ىلعالدى ۋاقىتىندا جانە مۇقيات جاپقان دۇرىس. ديقان قاۋىم پارعا قالدىرىلعان جەردەن كوپ ءۇمىت كۇتەتىن بولسا, بيىل سول پار القاپتارىنا ەگىن ناشار شىقتى. كوكتەمگى ەگىس ۋاقىتى كەلىپ قالعانىمەن, توپىراق كەش جىلىندى. ءدان ەگۋ ءۇشىن توپىراق 10 گرادۋسقا دەيىن جىلىنۋى كەرەك. كەيبىرەۋلەر تۇقىمدى تەرەڭىرەك سىڭىرگەن ۇتادى دەپ ەسەپتەگەنىمەن, تەرەڭ ەگىلگەن ءدان توپىراق جىلىنباعان سوڭ ۇزاق ۋاقىت بۇعىپ جاتادى. وسى ۋاقىتتا ءداننىڭ بويىنداعى ىشكى ەنەرگياسى سارقىلادى, كوكتەپ شىعۋى قيىن بولادى. ول كوكتەپ شىققانشا توپىراقتىڭ بەتىندەگى ىلعال كەۋىپ كەتەدى. دەگەنمەن ءار جىلى اۋا رايىن باقىلاپ, ءارتۇرلى ءتاسىل قولدانعان دۇرىس. شەتەلدىك تاجىريبەلەرگە قاراعاندا, امەريكالىق ديقاندار جەردى جىرتپاي ەگۋ تەحنولوگياسىن قولدانادى. سوڭعى جىلدارى قۋاڭشىلىق ءجيى ورىن العاندىقتان, بالكىم بىزگە دە وسىنداي وزىق تەحنولوگيانى ەنگىزگەن دۇرىس بولار. وتكەن اپتادا جاۋىن جاۋعانىمەن, استىقتىڭ ساباعى قاتىپ كەتتى, – دەيدى باۋىرجان قايرات ۇلى.
استىق ساباعىنىڭ قاتۋى ءبىرجان سال اۋدانىندا – 54,4, استراحان اۋدانىندا – 40 پايىز دەڭگەيىندە. قورعالجىن, شورتاندى اۋداندارىندا دا جوعارى. مۇنداي كورىنىستى ەگىندىكول, ەرەيمەنتاۋ, اقكول, ارشالى اۋداندارىنان دا بايقاۋعا بولادى. دەمەك, بۇل اۋدانداردا ءۇمىت ازداۋ.
تۇتاستاي العاندا, اقمولالىق ديقاندار قۋاڭشىلىق جىلدىڭ وزىندە اگروتەحنيكالىق تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاعاندىقتان, ەل ىرىزدىعىنىڭ كەمىمەيتىنىنە سەنىپ وتىر.
اقمولا وبلىسى
