ءبىر عاسىرلىق تاريحى بار ۇلت ءۇنجارياسى بىرنەشە ۇرپاقتىڭ دۇنيەتانىمى مەن وتانشىلدىق, ازاماتتىق ۇستانىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتتى. ءوزىمىز دە قارشاداي بالا كەزىمىزدەن قاراشا ۇيدەگى قارا قوبديشا ارقىلى قازاق ونەرى مەن ۇلت مادەنيەتىنىڭ قاينارلارىنان سۋسىنداپ وستىك.
مۋزەيدىڭ عىلىمي زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءنازيما وتاشەۆانىڭ ايتۋىنشا, قازاق راديوسىنىڭ دەربەس بۇقارالىق اقپارات قۇرالى رەتىندە قالىپتاسىپ, دامۋىنا توبىل-تورعاي وڭىرىنەن تۇلەپ ۇشقان ازاماتتار دا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان.
– 1921 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ ورىنبور قالاسىنداعى ورتالىق راديوستانسا ارقىلى كۇن سايىن 1600 سوزدەن تۇراتىن وزدەرى دايىنداعان راديوبيۋللەتەندى رەسپۋبليكاعا تاراتۋعا قۇقىق بەرىلەدى. ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ باستاماسىمەن قازاق راديوسى قازاقستاننىڭ سول كەزدەگى استاناسى ورىنبوردان حابار تاراتتى. بۇل رەسپۋبليكادا اۋە تولقىنى ارقىلى كوپشىلىككە ارنالىپ بەرىلگەن العاشقى راديوحابار ەدى. ال 1932 جىلى قازاق راديوسىنا جەكە ورىنداۋشى رەتىندە داڭقتى جەرلەسىمىز, قازاق كينوسى مەن تەاتر ونەرىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى ەلۋباي ومىرزاقوۆ اتامىز شاقىرىلادى. قازاق راديوسىنىڭ دامۋىنا وسى وڭىردە تۋىپ-وسكەن جۋرناليستەر مەن ديكتورلار دا كوپ ۇلەس قوستى. ماسەلەن, قازاق كسر-ءى راديوحابار تاراتۋ ءىسىنىڭ تۇڭعىش كاسىبي ديكتورى, ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى, كسرو-نىڭ قۇرمەتتى ءراديسى مينا سەيىتوۆا 44 جىل ميكروفون الدىندا قىزمەت ەتىپ, قازاقستان حالقىنا حابار تاراتتى. قوستانايلىق ياكوۆ الەكسەنتسەۆ – قازاق راديوسىنىڭ العاشقى ديكتورلارىنىڭ ءبىرى. ول سوعىس جىلدارى كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىن قۇرعان. «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا 100-گە جۋىق دەرەكتى فيلمدەر مەن 500-گە تارتا كينوجۋرنالدى دىبىستادى, – دەيدى ءبولىم مەڭگەرۋشىسى.
قازاق راديوسىنىڭ عاسىرلىق مەرەيتويىنا وراي توبىل وڭىرىندە جۇمىسىن باستاعان ايتۋلى كورمە 1987-1996 جىلدارى قازاق راديوسىن باسقارعان قۋانىش ورمانوۆتىڭ باستاماسىمەن اشىلىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ارداگەر جۋرناليست قازاق راديوسىنىڭ بۇرىنعى اعا رەداكتورى جانە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولعان ماعزۇم ساعىمباەۆ, كسرو-نىڭ قۇرمەتتى ءراديسى حايدوللا تىلەمىسوۆ, «شالقار» اقپاراتتى-سازدى باعدارلاماسىنىڭ جەكە ديرەكتسياسىن العاش باسقارعان راديوجۋرناليست ەرتاي ارىسوۆ, ايگىلى ءانۋار بايجانباەۆتىڭ شاكىرتى, بەلگىلى ديكتور زيادا بەكەتوۆا, كورنەكتى راديوجۋرناليست قاسىمحان ەرسارين, اقىن, جۋرناليست تۇرعىنبەك شوپانوۆ تۋرالى اسەرلى ەستەلىكتەر ايتتى.
– گازەت-جۋرنالدىڭ از, تەلەۆيدەنيەنىڭ جوق كەزىندە قازاق راديوسى ءبىرىنشى ۇگىت-ناسيحات قۇرالى, ءبىرىنشى حابار بولاتىن. بۇكىل ەل جاڭالىقتى قازاق راديوسىنان تىڭدايتىن. ءار ۇيدە قارا راديو تۇراتىن. سول ءۇردىستى, سول دەڭگەيدى قازاق راديوسى بەرتىنگە دەيىن جوعالتقان جوق. ءوز باسىم ءۇش رەت قازاق راديوسىنىڭ ديرەكتورى بولىپپىن. ول كەزدە راديونىڭ مارتەبەسى وتە بيىك بولاتىن. قازىر زەينەتكەرمىن, كەيدە راديودا وتكەن 36 جىلدىق عۇمىرىمدى ەسكە الامىن. قانداي كەرەمەت ازاماتتار بولىپ ەدى! مىسالى, اباي اعا وتەگەنوۆتى الايىق, راديونىڭ ديرەكتورى دا, باس رەداكتورى دا بولدى. «اۋىل ءومىرى» راديوستانتسياسىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقاردى. الدىمىزدا ۇلگى تۇتاتىن ۇلكەن اعالارىمىز كوپ بولاتىن. سول كىسىلەردىڭ ءداستۇرىن كەيىنگى بۋىن دا ابىرويمەن الىپ كەتەدى دەپ سەنەمىن. مۇنىڭ سىرتىندا, قازاق راديوسىندا قىزمەت ەتكەن, وسى توبىل-تورعاي وڭىرىندە تۋىپ وسكەن كوپتەگەن تالانتتى راديوجۋرناليستەر بار. وبلىستىق تاريحي ولكەتانۋ مۋزەيىندە اشىلعان بۇل كورمە ءتول راديومىزدىڭ عاسىرلىق مەرەيتويى قارساڭىندا سول كىسىلەردىڭ ەسىمىن ارداقتاپ, اتقارعان ەڭبەكتەرىن دارىپتەپ, ءبىر ەسكە الىپ قويۋ ارتىق بولماس دەگەن نيەتپەن ۇيىمداستىرىلىپ وتىر, – دەدى راديو ارداگەرى.
وبلىستا ەپيدەميالىق احۋال وڭالسا, مۋزەي قىزمەتكەرلەرى جىلجىمالى كورمەمەن ءوڭىردىڭ ءىرى ەلدى مەكەندەرىندەگى مادەنيەت جانە ءبىلىم مەكەمەلەرىن ارالاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
قوستاناي وبلىسى
