ونىڭ ستراتەگيالىق جانە سيمۆوليكالىق ءمانى, ۇلتتى قالىپتاستىرۋداعى سالماعى, دامۋ ديناميكاسى – قازاقستاننىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىنىڭ كەسكىن-كەلبەتى. ەلوردانى الاتاۋ باۋرايىنان سارىارقا توسىنە كوشىرۋ جونىندە قابىلدانعان تاريحي شەشىمنەن كەيىن قالا ادام تانىماستاي تۇرلەندى. اتى دا, زاتى دا وزگەرىپ, ەشكىمگە ۇقسامايتىن ەكپىندى قادامىمەن, بولەك بولمىسىمەن تۇرعىڭ كەلەتىن, كورگىڭ كەلەتىن اسقاق مەگاپوليسكە اينالدى.
ەل تاريحىنداعى ەرەكشە بەلەس
تاريحسىز ەل دە, بولاشاق تا جوق. سوندىقتان بارلىق قازاقستاندىققا ورتاق مەرەكە – استانا كۇنى قارساڭىندا باس قالانىڭ قالىپتاسۋ تاريحىن ءبىر شولىپ وتەتىنىمىز زاڭدىلىق.
باس قالانى كوشىرۋ ەل تاريحىنداعى ەرەكشە بەلەس بولعانى شىندىق. البەتتە, استانانى اۋىستىرۋ جۇرتشىلىقتى ەلەڭ ەتكىزگەن ەرەكشە وقيعا بولدى. اسىرەسە ەندى عانا ەل بولىپ, ەتەك-جەڭىن جيناي باستاعان 90-جىلداردىڭ باسىندا بۇل شىن مانىندە توسىن قۇبىلىس بولعانى انىق. ەندى ەلەستەتىپ كورىڭىز: ادام ومىرىندە قونىس اۋدارۋ ايرىقشا ورىن الادى. ءتىپتى بالالى-شاعالى وتباسىنى بىلاي قويعاندا, بويداق ادامنىڭ ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە كوشۋى وڭاي ەمەس. «كەدەي بولساڭ, كوشىپ كور» دەپ قازاق بەكەر ايتپاسا كەرەك. ال بۇكىل ءبۇتىن ءبىر ەلدىڭ استاناسىن وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە – 1 مىڭ شاقىرىمنان استام جەردە جاتقان شاعىن وبلىس ورتالىعىنا كوشىرۋ ۇلكەن قاجىرلىقتى, باتىلدىقتى, جۇرەكتىلىكتى قاجەت ەتەدى. بۇل يدەيانى تىڭنان تۇرەن سالعان توسىن دا تاريحي شەشىم دەيتىنىمىز سوندىقتان.
ارقانىڭ توسىنە قاداسى قاعىلعان باس شاھاردىڭ ءون بويىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قولتاڭباسى, ەرەن ەڭبەگى جاتقانىن ەشكىم دە جوققا شىعارا الماس. استانانى كوشىرۋ يدەياسى العاش رەت تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ اۋزىنان شىققان كەزدە كوپشىلىك سول كەزدە مۇنى ويلانباي, ءۇستىرت ايتىلا سالعان ءسوز دەپ قابىلدادى. سەبەبى بۇل ۇسىنىس ەل باسىنا كۇن تۋعان قيىن-قىستاۋ كەزدە, ەلدىڭ ەندى عانا ءتاي-ءتاي باسقان شاعىندا ايتىلدى. ول كەزدەگى جاعدايدىڭ قانداي بولعانىن ەستى جۇرت جاقسى بىلەدى. بۇرىنعى وداقتىق بايلانىستاردىڭ كىلت ءۇزىلۋى سەبەپتى ءوندىرىس تۇرالاپ, جۇمىسسىزدىق بەلەڭ العان كەز. جاڭا استانانى تۇرعىزۋعا قارجى تاپپاق تۇگىلى زەينەتكەرلەردىڭ, بيۋدجەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ اقشاسىن تاۋىپ بەرە الماي, ەلدىڭ قينالىپ جۇرگەن كەزى. ءدال وسىنداي قيىن ساتتە ەلباسىنىڭ استانانى اۋىستىرامىز دەگەن ۇسىنىستى توتەسىنەن قويۋى جۇرتقا قيال-عاجايىپتاي كورىنگەنى راس. بىراق سول كەزدە ەشكىم دە بۇل يدەيا جۇزەگە اسىرىلىپ, ەل ەكونوميكاسىن العا سۇيرەيتىن لوكوموتيۆكە اينالاتىنىنا سەنبەگەن ەدى. بىراق ەلباسى تاباندىلىعىنان تايعان جوق. ەلوردا شەجىرەسىن پاراقتاساق, تۇڭعىش پرەزيدەنت 1994 جىلدىڭ 6 شىلدەسىندە وتكەن جوعارى كەڭەستىڭ پلەنارلىق ماجىلىسىندە ءسوز سويلەپ, دايەكتى تۇجىرىمدارىمەن يدەياسىن ناقتىلاپ, «ەرتەدەگى ەر بابامىز ەدىگەدەن باستاپ, ايبىندى ابىلايعا دەيىنگى حاندارىمىزدىڭ ءبارى ەسىل بويىندا وردا تىككەندەرىن» ايعاقتاپ, ەل استاناسى اقمولا وڭىرىنە كوشەتىنىنە نۇكتە قويدى. ءسويتىپ ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن اقمولا قالاسى 1997 جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىنان باستاپ قازاقتان رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى بولىپ جاريالاندى. ال اقمولانىڭ قازاق ەلىنىڭ استاناسى رەتىندەگى حالىقارالىق تۇساۋكەسەرى 1998 جىلدىڭ 10 ماۋسىمىندا جاريالاندى. وسى ساتتەن باستاپ, بايىرعى قالانىڭ باعى جانىپ, جۇلدىزى جارقىرادى. ونىڭ قىسقا مەرزىم ىشىندە قالاي تۇلەگەنىنە سول كەزدە ستۋدەنت بولعان ءبىز دە كۋا بولدىق. كۇنى كەشە وزىمەنوزى بۇيىعى كۇن كەشىپ جاتقان قالانىڭ تىرشىلىگى اياق استىنان جاندانىپ, ماڭايدىڭ ءبارى توتىداي تاراندى. قۇرىلىس قات-قابات جۇرگىزىلدى. شاھار تاۋلىك بويى قالعىمايتىن قالاعا اينالدى. استانانىڭ العاشقى حالىقارالىق تۇساۋكەسەرىنە ەڭبەكتەگەن سابيدەن, ەڭكەيگەن كارىگە دەيىن دايىندالدى. مەملەكەتتىك مەكەمەلەردى بىلاي قويعاندا, بالاباقشادان تارتىپ, جوعارى وقۋ ورىندارى – بارىندە قىزۋ دايىندىق ءجۇردى. بىردە-ءبىر مەكەمە ودان تىسقارى قالعان جوق. ءبارىنىڭ جۇرەگىندە استانالىق دەگەن رۋح ۇيالاعان كەرەمەت ءسات ەدى بۇل. ءوزىم وقىعان ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن 800 ستۋدەنت «قاسيەتتى وتاۋ» اتتى تەاترلاندىرىلعان قويىلىمعا قاتىستىق. بەلگىلى حورەوگراف جانات ءبايداراليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن بۇل قويىلىمعا ەكى اي بويى ۇزدىكسىز دايىندالدىق. ونىڭ مەملەكەتتىك ءمان-ماڭىزى ەرەكشە ەكەنىن سول كەزدە ءار ستۋدەنت جۇرەگىمەن سەزىنىپ, بىردە-ءبىر دايىندىعىنان قالماي بارىپ ءجۇردى. حالىقارالىق تۇساۋكەسەردە قويىلعان ءاربىر قويىلىم مەن شىرقالعان ءاربىر ءان باس قالا – بار قازاقتىڭ استاناسى ەكەنىن ايشىقتاپ, سول كەزدە ورىستانا باستاعان اقمولانى ءبىر سەرپىلتكەن ەدى. ەل استاناسىن اۋىستىرۋدىڭ ءتۇپ-تامىرىندا دا اتا-بابا مەكەنىن قازاقىلاندىرۋ, وعان كوز سۇعىن قاداپ جۇرگەن جات پيعىلدىلاردىڭ بوتەن ويىنا بوگەت قويۋ مۇراتى جاتقان ەدى.
باعدارى ايقىن باس قالا
پرەزيدەنتتىڭ 1998 جىلدىڭ 6 مامىرىنداعى جارلىعىمەن اقمولانىڭ اتاۋى استانا بولدى. وسى اتاۋمەن قازاقستان ەلورداسى جاڭا مىڭجىلدىققا ەندى. ال 2019 جىلدىڭ ناۋرىزىنان باستاپ قازاقستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بۇيرىعىمەن نۇر-سۇلتان بولىپ وزگەرتىلگەن قالا تۇرعىندارى بۇگىندە 1 ملن 200 مىڭنان استى. قالا قارقىندى دامىپ كەلەدى. مۇندا ۇلت دامۋىنىڭ جاڭا پاراعى اشىلىپ, جارقىن شەجىرەسى جازىلىپ جاتىر.
جالپى, قازىرگى نۇر-سۇلتان قالاسىن الەمدەگى ەڭ ادەمى شاھارلاردىڭ بىرىنە اينالدىرۋ ماسەلەسى ەلوردا مارتەبەسىن العالى جۇرگىزىلىپ جاتىر. كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن دامىعان شاھاردىڭ سۇرانىستارى دا ۇلعايىپ, باعىت-باعدارى كوبەيدى. ەلوردانىڭ ءون-بويىنا زاماناۋي كەلبەت بەرۋ, قالانىڭ جاڭا اكىمشىلىك ورتالىعىن قۇرۋ ماقساتىندا باس جوسپاردىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋگە تۇڭعىش رەت حالىقارالىق اشىق كونكۋرس جاريالاندى. الەمدىك ساۋلەت ونەرىنىڭ نەبىر شەبەرلەرى قاتىسىپ, ۇزىن-ىرعاسى 50-دەن اسا جوبا كەلىپ تۇسكەن سايىستا جاپون ارحيتەكتورى كيسە كۋروكاۆانىڭ جوباسى ۇزدىك دەپ تانىلدى. ەلباسىنىڭ ءوزى: «قالانىڭ تارامدالعان ساقينالى كومپوزيتسياسى مەن ونىڭ ءورىستى نىسانىن ۇسىناتىن كۋروكاۆانىڭ باس جوسپارى ءبىزدىڭ كوشپەلى اتا-بابامىزدان جەتكەن ۇلتتىق سەرپىندى سەزىمدى ەسكەرەتىندىكتەن جانە قالانىڭ ورتالىق بولىگىنىڭ لاندشافت ەرەكشەلىگى نومادتاردىڭ ەجەلگى كوشپەلى تۇراقتارىنىڭ ءپىشىنىن ەسكە سالاتىندىقتان كوپ جاعدايدا جانىما جاقىن سەزىلدى», دەپ ەسكە الدى.
ال ەلوردانىڭ باس جوسپارىن جاساۋعا قاتىسقان بەلگىلى ارحيتەكتور سەرىك رۇستەمبەكوۆ: «العاشقى كەزدە ءبىز ەسكى ورتالىقتى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىمەن اينالىستىق. ويتكەنى استانا ەلىمىزدىڭ باس قالاسى بولىپ جاريالانعاننان كەيىن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردى ورنالاستىرۋ باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولدى. وسىلايشا, ەلوردانىڭ العاشقى كەلبەتى قالىپتاسا باستادى. كەيىن شاھاردىڭ كوركەم بەينەسىن ايشىقتاپ, جاڭا عيماراتتار بوي كوتەردى. استانا كوز الدىمىزدا كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن دامي باستادى. مەنىڭ جوبام بويىنشا دۇنيەگە كەلگەن «ميللەنيۋم» گالارەياسى, «بيزنەس سەرۆيس ورتالىعى», قارجى مينيسترلىگى الدىنداعى الاڭ, استانالىق ساياباقتاعى «اكۆاپارك» كەشەنى, ەلوردانىڭ العاشقى اۋدانى – «سامال» تۇرعىن ءۇي كەشەنى – باس قالانىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىم. بىراق سول كەزدە ءبىز ەسىلدىڭ سول جاعالاۋى بۇگىنگىدەي كوركەيىپ, جاعاسىنا ەل قونادى دەپ استە ويلاعان ەمەسپىز. ەسىل-دەرتىمىز وڭ جاعالاۋدى جانداندىرۋ ەدى. بىراق قالانىڭ جوسپارلى قۇرىلىمى مەن قۇرىلىسىن دامىتۋ جونىندەگى تۇجىرىمداما بويىنشا ەلوردانىڭ اۋماقتىق دامۋى تەك باتىس جانە شىعىس باعىتتارعا عانا ەمەس, وڭتۇستىككە, ەسىل وزەنىنىڭ سول جاعالاۋىنا قاراي جۇرگىزىلۋى كەرەكتىگى جونىندە شەشىم شىقتى. ال وزەن ارناسى قالانىڭ قوس قاپتالىن ءبولىپ تۇراتىن نەگىزگى وزەگى رەتىندە قاراستىرىلىپ, ونى جاعالاي كوركەم نىساندار تۇرعىزۋ كوزدەلدى. سول جاعالاۋدىڭ العاشقى ءۇش عيماراتى – «اقوردا» رەزيدەنتسياسى, «قازمۇنايگاز», «بايتەرەكتىڭ» قازىعىن ەلباسىنىڭ ءوزى قاعىپ, قاي جەردە ورنالاسۋ كەرەك ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. كەزىندە اشىق الاڭقاي بولعان سول وڭىرلەر قازىر ادام تانىماستاي وزگەرىپ, قالاي كەلىستى قالا بولعانىنا مەنىڭ ءوزىم تاڭعالامىن», دەيدى.
ءيا, ەسىلدىڭ قوس قاپتالىندا بوي كوتەرگەن شاھار بۇگىندە الىپ مەگاپوليسكە اينالدى. قالانىڭ وسىنشا قارقىندى داميتىنىن ايگىلى ساۋلەتشى كۋروكاۆانىڭ ءوزى بولجاي الماپتى. ول 2030 جىلعا قاراي ەلوردا حالقىنىڭ سانى 850 مىڭعا جەتەدى دەگەن. بىراق قالا بۇل مەجەدەن الدەقاشان اسىپ كەتتى. ال ودان كەيىنگى باس جوسپارعا سايكەس ەلوردا تۇرعىندارى 2030 جىلى 1,2 ملن ادامدى قۇرايدى دەلىنگەن. بۇل كورسەتكىشكە دە بىلتىر جەتىپ الدىق. ون جىل ىشىندە باس قالا حالقى ەكى ەسەگە ءوستى. ايتالىق, 2010 جىلى 650 مىڭ تۇرعىن بولسا, بيىل
1 ملن 200 مىڭ ادامعا جەتتى. سوندىقتان ەندى باس شاھاردىڭ 2035 جىلعا دەيىنگى باس جوسپارىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلمەك. بۇل تۋرالى قالا اكىمى التاي كولگىنوۆ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا حابارلادى. «قالانى دامىتۋ كەزىندە حالىقتىڭ جىلدام ءوسۋ قارقىنىن ەسكەرۋ قاجەت: بۇل – تۇرعىن ءۇي جانە الەۋمەتتىك وبەكتىلەر قۇرىلىسى, اتاپ ايتقاندا, قولجەتىمدى جەڭىلدىكتى تۇرعىن ءۇي, مەكتەپتەر, بالاباقشالار, مەديتسينالىق مەكەمەلەر, سونداي-اق ينفراقۇرىلىم, جول جەلىسى قۇرىلىسى جانە ت.ب. الداعى ۋاقىتتا جاڭا ۇيلەر مەن نىسانداردى سۋمەن, كارىزبەن جانە جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەو-3 جانە سۋ جوبالارىن ىسكە اسىرامىز. سونداي-اق كارىزدىك تازارتۋ قۇرىلىستارى مەن ەلەكتر قوسالقى ستانسالارىن جوبالايمىز. قالانىڭ نوسەرلى كارىزدەرى جۇمىس ىستەي الۋى ءۇشىن نوسەردىڭ قۇرىلىس جەلىسى كەڭەيتىلدى, بىرنەشە اۋداندا قوسىمشا نوسەر كارىزدەرى پايدا بولادى. سونىمەن قاتار قالادا بىرقاتار كوپىر, جول, جاڭا كوشە سالىنىپ جاتىر. سوندىقتان جۇرتشىلىقتىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ, باس جوسپارعا تۇزەتۋلەر ەنگىزەمىز. بۇل تۇزەتۋلەر جىل بويى جۇرگىزىلەدى دەگەن جوسپارىمىز بار», دەپ جازدى اكىم.
وركەندەۋ ولشەمدەرى
جالپى, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلەسىن قوسىپ, العاشقى قاداسىن قاعىسقاندار ەلوردانى ەڭ باقىتتى قالالاردىڭ بىرىنەن سانايدى. استانا, اسىرەسە قۇرىلىس جاعىنان ايى وڭىنان تۋعان قالا ەكەنىن ايتادى ماماندار. مىسالى, ەلوردادا تۋىپ-ءوسىپ, ونىمەن بىتە قايناسىپ, وسىندا لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقارعان ازاماتتاردىڭ ءبىرى نيكولاي تيحونيۋك: «تىڭ يگەرۋ جىلدارىندا دا ەلوردادا قارقىندى قۇرىلىس جۇرگىزىلگەنى ەسىمدە. وندا دا ەڭ مىقتى ساۋلەتشىلەر وسى جوبامەن اينالىسىپ, وسىندا بىرىنەن كەيىن ءبىرى بوي كوتەرگەن عيماراتتارعا ەڭ جاقسى, ەڭ ساپالى قۇرىلىس ماتەريالدارى پايدالانىلدى. كەيىن استانا بولعاندا دا ەلدە جوق ەرەكشە عيماراتتار ەلىمىز بويىنشا الدىمەن قازىرگى نۇر-سۇلتاندا سالىندى», دەيدى.
ءيا, ەلوردانىڭ ارقاسىندا ماماندارىمىز ساۋلەت ونەرىنىڭ الەمدىك ستاندارتتارىنا ساي كەلەتىن نەبىر تالعامپاز تالاپتارى مەن شارتتارى بويىنشا قۇرىلىس سالۋدى ۇيرەنگەنىن ەشكىم جوققا شىعارا الماس. ويتكەنى العاش قۇرىلىسى جۇرگىزىلە باستاعاندا ەلوردانى وتاندىق ەمەس, شەتەلدىك كومپانيالار تۇرعىزا باسادى, ال وتانداستارىمىز ولاردىڭ تەحنولوگيالارىن مەڭگەرۋ جاعىنان از ەڭبەكتەنگەن جوق.
قازىرگى تاڭدا نۇر-سۇلتان قالاسى قاي جاعىنان دا وزگە وڭىرلەرگە ونەگە بولىپ, قارقىندى وركەندەپ كەلەدى. ونىڭ وركەندەۋ ولشەمدەرىندە شەك جوق. جاقىندا عانا ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا قالا اكىمى التاي كولگىنوۆ پاندەمياعا نەمەسە كارانتيندىك شەكتەۋلەرگە قاراماستان باس قالا ەكونوميكاسى ءوسىپ جاتقانىن, قۇرىلىس جۇمىستارىندا وتكەن جىلى 10 پايىزعا جۋىق ءوسىم بولسا, بيىلعى جارتىجىلدىقتىڭ كورسەتكىشى ودان اسىپ كەتكەنىن ايتتى. بىلتىر 3 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە, بيىل
3 ملن 200 مىڭ شارشى مەتر ىسكە قوسىلعان.
پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن قولجەتىمدى باسپانا قۇرىلىسى دا ءۇش ەسەگە ارتقان. بۇل باعىتتاعى ستاتيستيكانى كەلتىرە كەتكەن قالا باسشىسى 2018 جىلى 1 100 پاتەر, 2019 جىلى 2 900 پاتەر بەرىلسە, بىلتىر ونىڭ سانى 7 مىڭعا جەتكەنىن ايتتى. ال بيىل 10 مىڭ الەۋمەتتىك پاتەر سالىنباق.
«بۇل باسپانانى الەۋمەتتىك توپتارعا, مۇقتاج ازاماتتارعا تاپسىرامىز. اسىرەسە كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار مەن وتباسى بانكتىڭ سالىمشىلارى باسپاناعا يە بولادى. تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىنىڭ سوماسىن 1 ملن تەڭگەدەن 1 ملن 500 مىڭ تەڭگەگە كوبەيتتىك. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن كەلىسىمگە كەلدىك. قازاقستان يپوتەكالىق كومپانياسىمەن بىرگە الەۋمەتتىك سالا مەن بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىنە 1 مىڭ پاتەر ءبولىپ جاتىرمىز», دەيدى اكىم.
سونداي-اق وتكەن جىلى 1 ترلن 100 ملرد ينۆەستيتسيا تارتىلعان بولسا, قازىرگى ۋاقىتتا بۇل جاعىنان 30 پايىزعا جۋىق ءوسىم بايقالعان. ء«وندىرىس كولەمى دە ارتۋدا. ەڭ ماڭىزدىسى ورتا جانە شاعىن بيزنەس وكىلدەرى ازايعان جوق. سەبەبى پاندەمياعا بايلانىستى قيىندىقتار بولدى. كارانتيندىك شەكتەۋلەر دە ءوزىنىڭ كەرى ىقپالىن تيگىزدى. بىراق سوعان قاراماي ورتا جانە شاعىن بيزنەستىڭ 152 سۋبەكتىسى تىركەلدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 7 پايىزعا كوپ», دەدى ا.كولگىنوۆ.
الەۋمەتتىك نىساندار سانى دا ارتىپ كەلەدى. 2019 جىلى 6 مەكتەپتىڭ, 2020 جىلى 11 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالسا, بيىل 40 مىڭ ورىندىق 15 مەكتەپ سالىنادى. ونىڭ بارلىعى وسى جىلى تاپسىرىلادى. سول ارقىلى ءۇش اۋىسىمدا وقىتاتىن مەكتەپتەر ماسەلەسى شەشىلىپ جاتىر. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا وسىنداي مەكتەپتەر سانى ەكى ەسەگە ازايىپ, 8 مەكتەپتەن 4 مەكتەپ قالعان.
ەلوردادا گازداندىرۋ جۇمىستارى دا قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. بيىل 143 مىڭ تۇرعىن گازعا قوسىلعان. وتكەن جىلى 350 شاقىرىم گاز قۇبىرى جۇرگىزىلگەن. «كوكتال-1» مەن «كوكتال-2» كەنتتەرىندە جۇمىس اياقتالدى. «اگروقالاشىق» جانە باسقا شاعىن اۋدانداردا 43 مىڭ وتباسىعا گاز قۇبىرى تارتىلدى. بيىل 317 شاقىرىم قۇبىردى تارتۋىمىز قاجەت. سونىڭ 200 شاقىرىمىنىڭ جۇمىسى اياقتالدى. وسى جىلى «اگروقالاشىق», «پرومىشلەننىي», وڭتۇستىك-شىعىس, «كۇيگەنجار», «ميچۋرين», «ينتەرناتسيونالنىي» تۇرعىن الاپتارىندا جۇمىس اياقتالادى. ياعني جەكە سەكتوردىڭ 143 مىڭ تۇرعىنى گازعا قول جەتكىزەدى. بۇعان قوسا 1-جەو مەن 2-جەو-نىڭ سۋ جىلىتۋ قازاندىقتارىن گازعا كوشىرۋىمىز كەرەك. وتكەن جىلى 4 سۋ جىلىتۋ قازاندىعىن گازعا كوشىردىك. وزگە 9 قازاندىق بويىنشا جۇمىس بيىل اياقتالادى. سوندا بارلىق قازاندىقتار گازعا كوشىرىلىپ, اۋاعا تارالاتىن زياندى قالدىقتار ايتارلىقتاي ازايادى», دەيدى قالا باسشىسى.
مىنە, ەلوردانىڭ دامۋىن تسيفرلارمەن ورنەكتەسەك, كورسەتكىشتەرى وسىنداي. ازات ەلدىڭ ايبىنىنا اينالعان استانانىڭ الار اسۋى ءالى الدا. تاۋەلسىزدىكتىڭ بويتۇمارىنا اينالعان باس شاھار تالاي ەل سۇيسىنە قارايتىن الەمدەگى ەڭ اجارلى ءارى قاۋىپسىز شاھار بولاتىنىنا سەنىم مول.
