شىنتۋايتىن ايتقاندا, سەمەيلىكتەر ب.باياحمەتوۆتىڭ كەلگەنىنە قۋانا قويعان جوق. كەرىسىنشە ن.ساقتاعانوۆقا سەنىم ارتقان ەدى. الايدا وبلىس اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, نۇرىمبەت امان ۇلى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى قىزمەتىنەن كەتىپتى. ال قوعام بەلسەندىلەرى بۇل اۋىس-ءتۇيىستى باسقاشا توپشىلاپ وتىر.
ب.باياحمەتوۆكە دەگەن سەنىمسىزدىك قايدان شىقتى دەيسىز عوي. كەزىندە اياگوزدىڭ بىرنەشە اۋىلىنا تازا اۋىز سۋ تارتۋ ءۇشىن قازىنادان 2 ميلليارد 600 ميلليون تەڭگەدەن اسا قارجى بولىنگەن-تۇعىن. الايدا ءىس سوڭىنا دەيىن جەتكەن جوق. ال, بۇل ماسەلە باقىتجان باياحمەتوۆتىڭ تۇسىندا باستالعان. سول ءۇشىن دە الدىڭعى جىلى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىندە جۇرگەن ب.باياحمەتوۆتى Nur Otan پارتياسىنىڭ پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتى جاۋاپقا تارتۋدى ۇسىنعان بولاتىن.
پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ تەكسەرىس قورىتىندىسى بويىنشا جاريالاعان مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, مىڭداعان تۇرعىنى بار اۋىلداردى اۋىز سۋمەن جابدىقتاۋ جوباسى تەك قاعاز جۇزىندە ىسكە اسىپتى. ال مەردىگەر ۇيىمدار تيەسىلى قاراجاتتى تولىقتاي قالتاعا باسقان كورىنەدى. بيۋدجەتتەن شىعىن شىققانىمەن, حالىق اۋىز سۋعا جارىمادى. اكىم مۇنداي باسسىزدىققا نەگە كوز جۇما قارادى؟ كەيىن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولعان تۇستا دا قاداعالاپ, جۇمىستىڭ تولىقتاي اياقتالۋىن نازاردا ۇستاۋى كەرەك ەدى عوي. وسىنداي باسسىزدىققا بايلانىستى Nur Otan پارتياسىنىڭ پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتى پارتيانىڭ وڭىرلىك فيليالدارىنىڭ توراعالارىنا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بولىنەتىن بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساۋ سالاسىنداعى زاڭ بۇزۋشىلىق فاكتىلەرىن جويۋ ءۇشىن جۇمىستى باقىلاۋعا الۋ جونىندە ۇسىنىمدار جولداعان. سونىمەن قاتار پارتيانىڭ ءتيىستى ايماقتىق فيليالى ساياسي كەڭەسىنىڭ بيۋروسىنا بۇرىنعى اياگوز اۋدانىنىڭ اكىمى باقىتجان باياحمەتوۆكە جانە ايماقتاعى باسقا دا پارتيا مۇشەلەرىنە قاتىستى پارتيالىق ىقپال ەتۋ شارالارىن قولدانۋدى ۇسىنعان. ۇسىنعانىمەن, ناتيجەسى شىن مانىندە قالاي بولدى, بىزگە بەيمالىم.
ءجا, وتكەندى تىزە بەرمەي, ەرتەڭىمىزدى ويلايىق. سەمەيدىڭ ماسەلەسى شاش-ەتەكتەن. كىشىگىرىم كوشەلەرى بىلاي تۇرسىن, ورتالىقتاعى داڭعىلداردىڭ ءوزى شۇرىق-تەسىك. تۇنگى مەزگىلدە كوشەلەردىڭ كوبى تاس قاراڭعى. الىستاعى اۋىلداردىڭ كوشەلەرىنە جارىق تارتىلىپ جاتقاندا الاش استاناسى نەگە جەتىمنىڭ كۇيىن كەشەدى؟ ول ول ما, باياعىدان بەرى ءتۇيىنى شەشىلمەي كەلە جاتقان «جاسىل اۆتوبۋستار» توقتاپ تىنعان سياقتى. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, قالاىشىلىك باعىتتارعا قىرىق جىلعى ەسكى-قۇسقى اۆتوبۋستار شىعا باستاپتى. امال جوق, سۋىق پاتەردە دىردەكتەپ وتىراتىن حالىق وعان دا كوندى. سۋىق پاتەر دەمەكشى, جىلۋ جۇيەسىن رەتكە كەلتىرۋ جۇمىستارى بيىل باستالعان. «شوجەنى كۇزدە سانايدى» دەگەندەي, ءبىر سۋىق تۇسكەن سوڭ ول جاعى بەلگىلى بولادى. جاڭا اكىم جانى اشىسا, ءبىر جاعىنان شىعىسىپ, جىلۋ ماسەلەسىن ءبىرجولا شەشەتىن شىعار. جىلۋ عانا ەمەس, جوعارىدا ايتقانداي پروبلەما جەتىپ ارتىلادى. قالا تۇرعىندارىنىڭ, قوعام بەلسەندىلەرىنىڭ ايتۋىنشا, سەمەي توزىپ بارادى. سالاق ادامنىڭ ءۇيى سەكىلدى. الاش قايراتكەرلەرىنىڭ, اباي, مۇحتارلاردىڭ ءىزى قالعان رۋحاني شاھاردىڭ مۇنشالىقتى ايانىشتى كۇيگە ەنىپ بارا جاتقاندىعى جانعا باتادى. اكىمقارالاردىڭ ەمەس, قاراپايىم حالىقتىڭ عانا جانى اۋىراتىنداي.
– قايسى ءبىرىن ايتايىن؟! ەڭ لاس قالا وسى – سەمەي. تۇندە – تاس قاراڭعى. جولدارى ويدىم-ويدىم. باسقاسىن ايتپاي-اق قويايىن, م.اۋەزوۆ, شاكارىم داڭعىلدارىنداعى شۇڭقىرلاردى كورسەڭىز. تاعى ءبىر پروبلەما – جۇمىسسىزدىق. جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلعان جوق, كەرىسىنشە جابىلىپ جاتپاسا... بايقاساڭىز, جەراستى وتكەلدەرىندە, بازاردىڭ ماڭايىندا قايىر تىلەپ وتىراتىندار كوپ. قىمباتشىلىق قىسىپ بارادى, – دەيدى جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, پروفەسسور ايمۇحامبەت بەيسەمبەكوۆ.
– جاڭا سەمەي جاعىندا بىردە-ءبىر سەرۋەندەيتىن ساياباق جوق. جۇتاپ تۇر. جاپ-جاڭا اۆتوبۋستارىمىز بار ەدى, جابىلىپ تىندى. ال اكىمنىڭ اۋىسقان سەبەبى – الداعى ۋاقىتتا ەكى كوپىر سالىنادى ەكەن. ن.ساقتاعانوۆ تۋرا جۇرەتىن باسشى سياقتى ەدى... – دەپ, ول ءوز بولجامىن استارلاپ جەتكىزدى.
بۇل بولجامدى الەۋمەتتىك جەلىدە اشىق ايتىپ جاتقاندار دا بار. انىق-قانىعىن كىم ءبىلسىن؟! ءبىز بالەن-تۇگەن دەپ ايتۋدان اۋلاقپىز. «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قۇرىپ جاتقانىمىزدا الەۋمەتتىك جەلىدە ايتىلعان اششى سوزگە ءوڭىر باسشىلارى ءوز جاۋاپتارىن بەرە جاتار. ايتپەسە, باسقا شاراسىن قولدانار.
ءبىز سەمەيگە كەلگەن جاڭا اكىم جاناشىرلىق تانىتىپ, تىگىسى سوگىلىپ بارا جاتقان قالانىڭ قامى ءۇشىن ەڭبەك ەتسە ەكەن دەيمىز. ءادىلىن ايتۋ كەرەك, سەمەيدە اتقارىلعان جۇمىستار دا بار. ساپاسى كوڭىل كونشىتپەسە دە قاراعايلى شاعىن اۋدانىنا جاڭا تۇرعىن ۇيلەر سالىندى. اتشاپتىرىم اۋماقتا ارەنا بوي كوتەردى. ساياباعى, فونتانى جانە بار. الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋ ماقساتىندا 47 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 4 مەكتەپ, 4 بالاباقشا, مۇز ايدىنى اشىلدى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىعى دا سالىندى. وسىنداي يگىلىكتى ىستەر كوپ بولسا ەكەن. قالاي دەگەنمەن, اباي, شاكارىمدەر جۇرگەن قازاقتىڭ رۋحاني قالاسى مۇنشالىقتى سۇرەڭ كۇيگە تۇسپەۋى كەرەك ەدى.
ءيا, سەمەيدى دامىتۋعا باعىتتالعان جوسپار كوپ. ەڭ باستىسى, بولىنگەن قارجى دىتتەگەن ماقساتقا جۇمسالسا ەكەن. حالىق تىلەگى وسى.
ايتپاقشى, 1998 جىلدان بەرى سەمەي قالاسىندا ون اكىم اۋىسىپتى. باقىتجان باياحمەتوۆ – ون ءبىرىنشى باسشى. قىزمەتىنە بىلەك سىبانا كىرىسسە, سەمەي قالاسىن از ۋاقىتتىڭ ىشىندە جايناتاتىن شىعار.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
سەمەي قالاسى
