ساياسات • 30 ماۋسىم، 2021

باستى نازاردا – بالا قاۋىپسىزدىگى

231 رەت كورسەتىلدى

پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعداي، ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
حالىقتى ۆاكتسينالاۋ بارىسى مەن قازىرگى جاعداي تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي، نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ، باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عالي ەسقاليەۆ، اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ، ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىكباي تۇرىموۆ باياندادى.

وتكەن اپتادا ۆاكتسينالاۋ قارقىنى 1،6 ەسەگە ارتتى


دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسويدىڭ ايتۋىنشا، الەمدە كۆي-ءدىڭ 182 ملن-نان استام جاعدايى تىركەلگەن. قازاقستاندا 29 ماۋسىمداعى جاعداي بو­يىنشا COVID – 19-عا وڭ ناتيجەمەن 421 121 جاعداي جانە 56 942 كۆي ناۋقاس تىركەلدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى 26 ماۋسىمنان باستاپ – «قىزىل ايماقتا». ءمينيستر­دىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى اپتادا كو­روناۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن سىرقاتتا­نۋ­شىلىقتىڭ 39%-عا وسكەنى بايقالادى.
نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىندا ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنا بايلانىستى قوسىمشا شەكتەۋ شارالارى ەنگىزىلدى، ولار حالىق كوپ جينالا­تىن ورىنداردىڭ قىزمەتىن شەكتەۋگە با­عىتتالعان. ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىق­تارىنىڭ، ساۋدا ۇيلەرىنىڭ جۇمىسىنا سەنبى جانە جەكسەنبى كۇندەرى تىيىم سالىنا وتىرىپ، جۇمىس كۇندەرى ساعات 17:00-گە دەيىن شەكتەلەدى (وسى وبەكتىلەردە COVID-19-عا قارسى جاپپاي ۆاكتسينالاۋ پۋنكتتەرىنىڭ ورنالاسۋىنا قاراماستان); قوعامدىق تاماقتانۋ وبەكتىلەرىنىڭ (مەيرامحانالار، ءدامحانالار، بارلار، اسحانالار) جۇمىسىنا سەنبى جانە جەكسەنبى كۇندەرى تىيىم سالىنا وتىرىپ، ءۇي-جاي ىشىندە ساعات 07.00-20.00 ارالىعىندا جانە اشىق اۋادا ساعات 07.00-22.00 ارالىعىندا (Ashyq جوباسىنا قاتىساتىن وبەكتىلەردى قوسپاعاندا); جابىق ازىق-ت ۇلىك ەمەس بازارلاردىڭ جۇ­مى­سىنا سەنبى جانە جەكسەنبى كۇندەرى تى­يىم سالىنا وتىرىپ، ساعات 20.00-گە دەيىن جۇمىس رەجىمى شەكتەلدى (وسى وبەكتىلەردە COVID-19-عا قارسى جاپپاي ۆاكتسيناتسيا­لاۋ پۋنكتتەرىنىڭ ورنالاستىرىلۋىنا قا­راماستان); 100-دەن استام ادامنىڭ اشىق اۋادا بۇقارالىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋىنە تىيىم سالىندى.
ا.تسوي اتاپ وتكەندەي، اتىراۋ، باتىس قازاقستان، قاراعاندى وبلىستارىندا اتال­عان وڭىرلەردىڭ ەپيدەميالىق تاۋە­كەلى جوعارى ايماققا نەمەسە «قىزىل ايماققا» كوشۋىنە بايلانىستى قوسىمشا شەكتەۋ شارالارى قابىلداندى. حالىقتى ۆاكتسينالاۋ جالعاسۋدا، شامامەن 5،2 ملن دوزا ۆاكتسينا پايدالانىلدى، ونىڭ ىشىندە 1-كومپونەنتپەن 3 246 795 ادام ەگىلدى، بۇل ءتيىستى حالىقتىڭ 32،8%-ىن قۇرايدى. ەكىنشى كومپونەنتپەن 1 954 372 ادام قامتىلدى. «بۇگىنگى كۇنى ەگۋ پۋنكتتەرىندە ۆاكتسينا دوزالارى جەتكىلىكتى: شامامەن ءبىرىنشى كومپونەنتتىڭ 800 مىڭ دوزاسى جانە ەكىنشى كومپونەنتتىڭ 1،4 ملن دوزاسى بار. ۆاكتسينا جەتكىزىلىپ جاتىر. وتكەن اپتادا ۆاكتسينالاۋ قارقىنىنىڭ 1،6 ەسە، وتكەن اپتادا 254 مىڭنان 405 مىڭعا دەيىن وسكەنىن اتاپ وتكەن ءجون»، دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ۆاكتسينالاۋدىڭ تيىمدىلىگىنە تالداۋ جۇرگىزىلدى، ەلىمىزدە ۆاكتسيناتسيالانعاندار سانىنىڭ ءساۋىر-ماۋسىم ايلارى ارالىعىندا 1،3 ملن ادامنان 3،2 ملن ادامعا دەيىن وسۋىمەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ 2 ەسەگە تومەندەگىنى بايقالادى. «وسىعان بايلانىستى، دەلتا شتامىنىڭ پايدا بولۋىن جانە اتالعان شتامعا قارسى ۆاكتسينالاردىڭ تيىمدىلىگىن زەردەلەۋدىڭ جالعاسىپ جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ، ۆاكتسينالاۋ ەلدەگى ەپيدەميالىق جاعدايعا جاعىمدى اسەر ەتەتىنىن ايتا كەتكەن دۇرىس»، دەدى ا.تسوي.

ۆاكتسينالاۋ قارقىنىن كۇشەيتۋدى تاپسىردى


ماسەلەنى ۇكىمەت باسشىسى اسقار ما­مين قورىتىندىلادى. ونىڭ ايتۋىن­شا، قازاقستانداعى سانيتارلىق-ەپيدە­ميالىق جاعداي وزگەرۋدە. COVID-19-بەن سىرقاتتانۋ دەڭگەيى ءوسىپ كەلەدى. ال­ماتى قالاسىندا جانە باسقا وڭىرلەردە كوروناۆيرۋستىڭ دەلتا شتامىنىڭ ءوسۋى بايقالادى. ۆيرۋستىڭ رەپرودۋكتيۆتىك يندەكسى 1،2-گە دەيىن ءوستى، ينفەكتسيالىق تو­سەك ورىندار 27%، رەانيماتسيالىق توسەكتەر 24% تولى. كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋ قارقىنى بويىنشا «قىزىل ايماققا» نۇر-سۇلتان قالاسىمەن قاتار الماتى قالاسى، اتىراۋ، باتىس قازاقستان جانە قاراعاندى وبلىستارى كىردى. «سارى ايماقتا» – 5 ءوڭىر: شىمكەنت قالاسى، اقمولا، اقتوبە، قوستاناي جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى. قالعان 7 ءوڭىر – «جاسىل ايماقتا».
بۇگىنگى تاڭدا 3،3 ملن-عا جۋىق ادام ءبىرىنشى كومپونەنتتى، 2 ملن-عا جۋىق ادام ەكىنشى كومپونەنتتى الدى. پرەمەر-مي­نيستر «قىزىل ايماقتاعى» بارلىق وڭىر­دە شەكتەۋ شارالارى قولدانىلىپ، مونيتورينگتىك توپتاردىڭ جۇمىسى كۇشەيتىلىپ، رەزەرۆتىك ينفەكتسيالىق توسەك ورىنداردىڭ دايىندىعى، ءدارى-دارمەكتەر مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ جەتكى­لى­كتىلىگى قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «اكىمدەر، اسىرەسە، ماڭعىستاۋ، اتىراۋ، باتىس قازاقستان وبلىستارىندا ۆاك­تسينالاۋ قارقىنىن كۇشەيتۋى قاجەت. ەڭبەك ۇجىمدارىندا، قىزمەت كورسەتۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىندا مىندەتتى ۆاكتسينالاۋدى ەنگىزۋ قاجەت ەكەنى انىق بايقالىپ وتىر»، دەدى ا.مامين.

جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قىسىم كورسەتۋشىلىككە
جول بەرىلمەيدى


ۇكىمەت وتىرىسىندا ءبىلىم بەرۋ نىسان­دارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى قارالدى. بۇل جونىندە ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعام­بەتوۆ، يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ، ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ، تۇر­كىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ، الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتا­لوۆ بايانداما جاسادى.
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ اتاپ وتكەندەي، قاۋىپسىزدىكتى ودان ءارى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مينيسترلىكتىڭ الدىندا جەدەل شەشۋدى تالاپ ەتەتىن مىندەتتەر تۇر. ولار – بارلىق بەينەباقىلاۋ كامەراسىن بەكىتىلگەن تالاپتار مەن ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋ; قالا مەكتەپتەرىن ارنايى كۇزەتپەن قامتاماسىز ەتۋ; ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن «دابىل تۇيمەلەرىمەن» 100% قامتاماسىز ەتۋ; پەداگوگتەرگە جانە وقۋشىلارعا توتەن­شە جاعدايلار مەن تەرروريستىك قاۋىپ تونگەن جاعدايدا قابىلداناتىن شارا­لار مەن الگوريتمدەردى ازىرلەۋ جانە ەنگىزۋ; پسيحولوگيالىق قىزمەتتەردىڭ ءرولى مەن جالپى تاربيە جۇمىسىن كۇشەيتۋ. ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە كەلەتىن بولساق، قازىرگى ۋاقىتتا مەكتەپتەر 100% بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن، ولاردىڭ 55%-ى ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى. ەكىنشىدەن، ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا «دابىل تۇيمەلەرىن» ورناتۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا ولاردىڭ سانى – 648 (9،3%).
پروبلەمانى شەشۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 980 ملن تەڭگە سوماسىندا قاراجات كوزدەلگەن. مامانداندىرىلعان كۇزەت قىزمەتى قالا مەكتەپتەرىنىڭ 38% (680) ەنگىزىلگەن. وسى ماقساتتارعا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردان 828 ملن تەڭگە ءبولىندى. سونداي-اق بعم باسشىسىنىڭ مالىمەتىنشە، بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەكتەپ پەن ءۇي اراسىندا تەگىن تاسىمالداۋ­دى ۇيىمداستىرۋ ارقىلى دا قامتاماسىز ەتىلەدى. «رەسپۋبليكادا 21 مىڭنان استام وقۋشى تاسىمالداۋ ۇيىمداستىرۋدى قاجەت ەتەدى. ولار ءۇشىن 758 اۆتوكولىك جۇمىس ىستەيدى. سوڭعى ءۇش جىلدا اۆتوبۋس پاركى 203 بىرلىككە جاڭارتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا اۆتوكولىك ساتىپ الۋ قاجەتتىلىگى 515 بىرلىكتى قۇرايدى»، دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.
سونىمەن قاتار 7652 پەداگوگ-پسيحولوگ كۇن سايىن قيىن ومىرلىك جاعدايعا تاپ بولعان بالالارعا قولداۋ كورسەتەدى. 2019 جىلدان باستاپ پسيحولوگ-پەداگوگ مامانداردىڭ جالاقىسى كوبەيدى. ۇلتتىق تەستىلەۋدەن ءساتتى وتكەن جاعدايدا ولارعا بازالىق لاۋازىمدىق جالاقىنىڭ 30%-دان 50%-عا دەيىن قوسىمشا اقى تولەنەدى. «وقۋشىلاردى پسيحولوگيالىق قولداۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن پەداگوگ-پسيحولوگتاردىڭ سانىن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. مينيسترلىك ۇلگىلىك شتاتتار مەن لاۋازىمدار تىزبەسىنە وزگە­رىس­تەر ەنگىزىپ جاتىر. وسىلايشا، پەدا­گوگ-پسيحولوگتەردىڭ جۇكتەمەسى ءبىلىم الۋ­شىلاردىڭ سانىنا بايلانىستى بەلگى­لەنەدى»، دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.
سونىمەن قاتار مينيسترلىك پسيحو­لو­گيالىق قىزمەتتەرگە بىرىڭعاي تالاپتار مەن كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا بۋللينگتىڭ، كيبەربۋللينگتىڭ (كامەلەت جاسىنا تولماعاندار اراسىنداعى ءبىر-بىرىنە قىسىم كورسەتۋشىلىك) الدىن الۋ قاعيدالارىن ازىرلەۋدە. سونداي-اق مەكتەپ پەن اتا-انالاردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ جاڭا فورماتىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆتىڭ مالىمەتىنشە، بۇگىنگى تاڭدا مەكتەپ اۆتوبۋس­تارىنا قاجەتتىلىك 515 اۆتوبۋستى قۇرايدى. بالالاردى، ونىڭ ىشىندە تىرەك-قيمىل فۋنكتسيالارى بۇزىلعان جەتكىنشەكتەردى تاسىمالداۋدى ۇيىمداستىرۋ كەزىندە بارىنشا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ، جابدىقتالعان كولىك قۇرالدارىنا قويىلاتىن تەحني­كالىق تالاپتار ايقىندالدى: ءتورت نۇك­تەلى قاۋىپسىزدىك بەلدىگى بار بالالارعا ار­نالعان ورىندىقتار; بالالاردى سالوندا قالدىرىپ كەتپەۋدىڭ الدىن الۋ جۇيەسى; اپاتتىق جاعدايدا سالوننىڭ ارت­قى جاعىندا ءبىر رەت باسۋ ارقىلى اشىپ شىعۋى; سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قون­دىر­عىمەن; جۇيەلەر مەن اگرەگاتتار توراپ­تارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ينتەللەكتۋالدى اۆتوماتتى تەكسەرۋ جانە ت.ب.
مەكتەپتەردى اۆتوبۋستارمەن قامتا­ما­سىز ەتۋ ءۇشىن «QazTechna» جشس (ساران ق.)، «DaewooBusKazakhstan» جشس (سەمەي ق.)، «HyundaiTransAuto» جشس (الماتى ق.) سەكىلدى وتاندىق كاسىپورىندار تارتىلۋدا. «ونەركاسىپتى دامىتۋ قورى ارقىلى اۆتوبۋستاردى ليزينگكە ساتىپ الۋ ءۇشىن بيىل 22 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ بيۋدجەتىنە جۇكتەمەنى تومەندەتۋ ءۇشىن اۆتوبۋستاردى ليزينگتىك قارجىلاندىرۋ شارتتارىنا اۆانستىق تولەمدى 15% پايىزدان 0% پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ بولىگىندە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى»، دەدى ب. اتامقۇلوۆ.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىم­باە­ۆ­تىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا ەلىمىز­دە تەرروريستىك تۇرعىدان وسال ساناتىنا جاتقىزىلعان 8،8 مىڭنان استام ءبىلىم بەرۋ نىسانى بار. ولاردىڭ سانى وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ۇكىمەتتىڭ ءتيىستى قاۋلىسىنىڭ قابىلدانۋىمەن 2،3 مىڭعا ارتتى. قازانداعى قايعىلى وقيعا­لاردى ەسكەرە وتىرىپ، وتكەن ايدا قازاق­ستاننىڭ وقۋ ورىندارىندا بارلىق جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرگە جوسپار­دان تىس تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى، بىرقاتار كەم­شى­لىكتەر انىقتالدى. مەكتەپتەر 100% بەينە­با­قىلاۋ كامەرالارىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بىراق ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى ستاندارتقا سايكەس كەلمەيدى. جۇمىس ىستەمەيتىن، توققا قوسىلماعان جانە دۇرىس ورناتىلماعان كامەرالار بار. وسىنداي كەمشىلىكتەر قاراعاندى وبلىسىندا كوپ تىركەلگەن. 505 مەكتەپتىڭ 84%-ىندا ءتيىستى بەينەكامەرا ورناتىلماعان. تۇركىستان وبلىسىنداعى 889 مەكتەپتىڭ 69،7%-ىندا بەينەكامەرالار تەحنيكالىق پارامەترگە ساي ەمەس. «مەكتەپكە كىرەتىن جانە شىعاتىن ەسىكتە، ءار قاباتتا، اۋلادا كامەرالار تۇرۋى كەرەك. ودان بولەك جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا كامەرالاردىڭ ءبىرازى قوسىلماعان. ەلىمىز بويىنشا تەك 1085 مەكتەپ قوسىلعان. بۇنداي پروبلەمالار شىمكەنت، الماتى، جامبىل جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىندا بار»، دەدى قر ءىىم باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا، جەرگىلىكتى جەرلەردە مەكتەپتەردى شۇعىل دىبىستىق جانە سيگنالدىق حابارلاۋ جۇيەلەرىمەن جاب­دىقتاۋ ماسەلەلەرى دە تولىق شەشىل­مەگەن. ولار ءار ءۇشىنشى مەكتەپتە عانا بار. مۇنداي جۇيەلەر قاۋىپتى نەمەسە داعدارىستىق جاعدايلار تۋىنداعان كەزدە، بالالاردى ەۆاكۋاتسيالاۋ نەمەسە ىشكى بولمەلەرگە بوگدە ادامداردىڭ كىرۋىنە توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن دەرەۋ دابىل بەرۋ قاجەت بولعان كەزدە كەرەك. الماتى، پاۆلودار جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىنداعى مەكتەپتەر سيگنال بەرۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتالماعان. «بارلىق جەردە «دابىل تۇيمەلەرىن» ەنگىزۋ قاجەت. ولار بەلگىلى ءبىر جەردە بولۋى كەرەك. بۇل كەز كەلگەن قاۋىپ-قاتەر نەمەسە توتەنشە جاعدايلار تۋىنداعان كەزدە كۇزەت ۇيىمدارىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان باقىلاۋ پۋلتتەرىنە جەدەل دابىل سيگنالىن بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا مۇنداي «دابىل تۇيمەلەرى» مەكتەپتەردىڭ 9،3%-ىندا عانا بار»، دەدى ول.
مەكتەپتەردى تۋرنيكەتتەرمەن جانە قولجەتىمدىلىكتى باقىلاۋ جانە باسقارۋ جۇيەلەرىمەن جاراقتاندىرۋدا پروبلەمالار بار. ولارمەن مەكتەپتەردىڭ تەك 4% جانە 5% عانا جابدىقتالعان. مۇنداي جۇيەلەر نەگىزگى كىرۋ توپتارىنا ورناتىلۋى كەرەك. ولار مەكتەپ عيماراتتارىنا ارنايى ەلەكتروندى كارتالار ارقىلى كىرۋگە، سونداي-اق بالانىڭ مەكتەپكە كىرۋى جانە شىعۋى تۋرالى اتا-انالاردى سمس ارقىلى حاباردار ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر مۇنداي جۇيەلەر نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالالارىنىڭ بىرقاتار مەكتەپتەرىندە جۇمىس ىستەپ تۇر.

ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى


ماسەلەنى ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين قورىتىندىلادى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەل مەكتەپتەرىنە تەكسەرىس جۇرگىزۋ بارىسىندا تەرروريزمگە قارسى قاۋىپسىزدىكتى بۇزۋ فاكتىلەرى انىقتالدى. وقۋ ورىندارىن مامانداندىرىلعان كۇزەتپەن قامتاماسىز ەتۋ، تۋرنيكەتتەر، «دابىل تۇيمەلەرى» مەن كامەرالار ورناتۋ جۇمىستارى جەتكى­لىك­سىز دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعان. كاسى­بي كۇزەتپەن قامتاماسىز ەتىلگەن مەكتەپ­تەردىڭ ەڭ كوبى نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىندا، قاراعاندى، شىعىس قازاقستان، سولتۇستىك قازاقستان وبلىس­تارىندا. شىعىس قازاقستان وبلىسىندا مەكتەپتەردەگى بارلىق بەينەباقىلاۋ كامە­رالارى بەلگىلەنگەن تالاپتارعا تولىق سايكەس كەلەدى. ء«بىلىم بەرۋ وبەك­تى­لەرىندە قولايلى ءارى قاۋىپسىز ورتا قالىپ­تاستىرۋ – باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى. وقۋ ورىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسىن ايتارلىقتاي جانداندىرۋ قاجەت. جەرگىلىكتى جەرلەردە بالالارعا قا­تىستى جانە بالالار اراسىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا سالاارالىق ۇيلەستىرۋدى كۇشەيتۋ تالاپ ەتىلەدى»، دەدى ا. مامين.
ۇكىمەت باسشىسى وڭىرلەردىڭ اكىم­دىك­تەرىنە جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا دەيىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىك قۇرالدارىمەن: ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا شىعاتىن بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىمەن، مامانداندىرىلعان كۇزەت­پەن، تۋرنيكەتتەرمەن جانە «دابىل تۇيمە­لەرىمەن» قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
ءبىلىم مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملە­كەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ، وسى جىلعى 10 شىلدەگە دەيىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن بەكىتۋ مىندەتتەلدى. ءبىلىم، مادەنيەت، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرىنە بيىلعى 20 شىلدەگە دەيىن تەرروريستىك تۇرعىدان وسال ۆەدومستۆولىق وبەكتىلەردىڭ تەرروريزمگە قارسى قورعالۋىن ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىقتى بەكىتۋ تاپسىرىلدى.
ءبىلىم، ىشكى ىستەر، توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىكتەرىنە جانە وڭىرلەردىڭ اكىم­دىكتەرىنە بيىلعى شىلدە ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن توتەنشە جاعدايلار تۋىنداعان كەزدە پەرسونال مەن وقۋشىلاردىڭ ءىس-قيمىل الگوريتمىن بەكىتۋ، ودان ءارى وقۋ ورىندارىندا تەرروريزمگە قارسى وقۋ-جاتتىعۋلاردى تۇراقتى نەگىزدە وتكىزۋ جۇكتەلدى. پرەمەر-مينيستر اكىمدىكتەرگە دەۆيانتتى مىنەز-ق ۇلىقتى بالالارمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستا مەكتەپ پسيحولوگتەرى مەن كامەلەتكە تولماعاندار ءىسى جونىندەگى ينسپەكتورلار جۇمىسىن ۇيلەستىرۋدى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

قارجى • بۇگىن، 16:22

شىمكەنتتە دە LRT سالىنۋى مۇمكىن

ايماقتار • بۇگىن، 12:50

دوللار باعاسى تاعى قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 10:32

ۇقساس جاڭالىقتار