تۇتىنۋشىلار نە ايتادى؟
ماسەلەن, بىلتىر جازدا بولات جايمانىڭ تونناسى 190-230 مىڭ تەڭگە بولسا, جەلتوقساندا 300-گە, قاڭتاردا 350-گە, مامىردا 400-گە كوتەرىلگەن. ماۋسىم ايىنداعى باعاسى 480 مىڭ توڭىرەگىندە بولىپ تۇر.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى مىناداي دەرەكتەر كەلتىرەدى: قالىڭدىعى 4 مم-گە دەيىنگى قاڭىلتىر بولات 65 پايىزعا, ديامەترى 12-14 مم بولاتىن, ا-I كلاسىنداعى ىستىق يلەكتەلگەن ارماتۋرا 58,3 پايىزعا, بيىكتىگى 80 مم-گە دەيىنگى شۆەللەر 35 پايىزعا قىمباتتاعان. جىل باستالعالى قۇنى وسكەن ماتەريالدار قاتارىندا بەتون (+12%), تسەمەنت (+5%), پوليەتيلەن قۇبىرلارى (+10%) جانە سيليكات كىرپىشى دە (+6%) بار.
سەرىك زياتوۆ ەسىمدى جەلى قولدانۋشىسى ء«بىر جىل ىشىندە پروفليست باعاسى بىرنەشە ەسە ءوسىپ شىعا كەلدى, قىمباتشىلىق قىسىپ بارادى, ال بيلىك بولسا قاۋقارسىز», دەپ اشىنا جازدى.
ء«دال ءبىر جىل بۇرىن اۋلا قورشادىم. سول كەزدە 53 مەتر جەرگە 146 مىڭ تەڭگەگە پروفليست العان ەدىم. شارشى مەترى 1830-دان ەدى. بيىل ەرتە كوكتەمدە كورشىم اينالاسىن قورشاۋعا پروفليست الدى. بىلتىرعىدان ءبىراز قىمباتتاپ, 2 700 تەڭگە بولعان ەكەن. وزىمشە ەرتەرەك جاساپ العانىما شۇكىرشىلىك قىلعانمىن», دەيدى ول.
سودان كەيىن ارادا ءبىر اي دا وتپەي, تاكسيشى جىگىت ءپروفليستىڭ شارشى مەترى 3100 تەڭگەگە شارىقتاعانىن ايتقان. ء«ۇي سالعان ەكەن, ەندى سونىڭ اينالاسىن قورشاعىسى كەلگەنمەن, تاۋى قايتىپ قالىپتى. بۇگىن عانا بويالعان ءپروفليستىڭ شارشى مەترىنىڭ قۇنى 3 900 تەڭگەگە دەيىن وسكەنىن ءبىلدىم. دەمەك, ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 100 پايىزعا شارىقتاپ تۇر عوي. قازاقستاندا پروفليستكە قاجەتتى قاڭىلتىر بار. بىراق ءوزىمىزدىڭ ءونىمدى شەتەلگە ساتامىز. ال كەرىسىنشە, ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرى قاجەتىن رەسەيدەن الادى. بيلىك تاراپىنان ىشكى مۇمكىنشىلىكتەرىمىزدى پايدالانۋعا ۇمتىلىس, پروتەكتسيونيزم دەگەن مۇلدە بايقالمايدى. سوسىن باعا شارىقتاماعاندا قايتەدى؟» دەپ جازادى س.زياتوۆ.
ماقسات رامازاننىڭ ايتۋىنشا, الماتىداعى «7 قۇرداس» بازارىندا OSB ماتەريالىنىڭ باعاسى ەكى ەسە شارىقتاپ كەتكەن.
«مىناۋ OSB دەپ اتالاتىن قۇرىلىس ماتەريالى. تۋرا ءبىر اي بۇرىن «7 قۇرداس» بازارىندا ءار داناسى (ەڭ جۇقاسى) 3700 تەڭگە تۇراتىن (بىلتىر 2900-3000 تەڭگە بولعان). اۋىلعا كەتەر كەزدە الماي كەتكەنمىن, كەلگەسىن الارمىن دەپ. ەندى باعاسى 8500 تەڭگەدەن تۇر. ەكى ەسە وسكەن. بازارداعىلاردىڭ كوبىسى «ساتۋعا شىعارىپ جاتقان جوقپىز» دەيدى. «نەگە؟» دەپ سۇراسام, «اجيوتاج بوپ كەتتى, كوبىسى ءبىزدى كىنالايدى, بىراق قىمباتتاتىپ وتىرعان ءبىز ەمەس. ابىر-سابىر باسىلعاسىن شىعارامىز دەيدى», دەپ جازدى Fecebookتەگى پاراقشاسىندا.
مينيستر ءۋاجى
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋى – الەمدىك تەندەنتسيا. «كوپتەگەن ەل ەكونوميكالىق داعدارىستان ەندى عانا شىعىپ جاتىر. سول سەبەپتى, بىزدە دە, كورشىلەردە دە قۇرىلىس مەتالدارىنىڭ, ارماتۋرالاردىڭ باعاسى قاتتى وسۋدە», دەيدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ سوزىنشە, بيىلعا جوسپارلانعان تۇرعىن ءۇي كولەمى دە باعاعا ءوز اسەرىن تيگىزىپ وتىر.
«بىزدە رەسەيمەن باعا ايىرماشىلىعى شامامەن 5 پايىزداي. ارماتۋرانى نەگىزىنەن رەسەيدەن ساتىپ الامىز. وزىمىزدە دە ءوندىرىس بار. بىراق ول جەتكىلىكسىز. قۇرىلىس قارقىندى جۇرۋدە. بيىل 17 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالۋىمىز كەرەك. بۇل دا باعا پارامەترىنە اسەر ەتەدى. ال تسەمەنت ءوندىرىسى وزىمىزدە جەتكىلىكتى دەڭگەيدە. 12 زاۋىتتا 15 ملن توننا تسەمەنت ءوندىرىپ وتىرمىز. ال قۇرىلىس سالاسىنىڭ سۇرانىسى – 9,3 ملن تونناداي عانا. بيىل ءتورت ايدا بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 30 پايىزعا كوپ تسەمەنت شىعارىپ ۇلگەردىك. ال قازىر قولدان جاسالعان اجيوتاج ءجۇرىپ جاتىر. سول جاعداي باعا وسىمىنە الىپ كەلدى» دەيدى ب.اتامقۇلوۆ.
QazCem تسەمەنت جانە بەتون وندىرۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ەربول اكىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا تسەمەنت تاپشىلىعى بولۋى مۇمكىن ەمەس.
– قازاقستان 2020 جىلى 9,6 ملن توننا تسەمەنت تۇتىنعان. ياعني نارىقتا تاعى 7 ميلليونداي تسەمەنت ارتىلىپ قالعان دەگەن ءسوز. 2018-2020 جىلدارى جامبىل مەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى ەكى زاۋىت جابىلىپ قالعان. ءبىزدىڭ نارىق كىشكەنتاي بولىپ, ونىمدەرىن ساتا الماعان سوڭ وسىنداي جاعدايعا ۇشىراپ وتىر. سوندىقتان يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى ەاەو-عا كىرمەيتىن ەلدەردەن كەلەتىن تسەمەنت يمپورتىنا 6 ايعا شەكتەۋ قويدى, – دەيدى ە.اكىمباەۆ.
ريەلتور مارينا گرۋشينانىڭ بايلامىنشا, باعانىڭ وسۋىنە رەسەيگە سالىنعان سانكتسيالاردىڭ اسەرى بايقالادى. «ماتەريالدار باعاسى 30-دان 80 پايىزعا دەيىن ءوسىپ كەتتى. نەگىزگى ماسسا رەسەيدەن كەلەدى. سانكتسيا سالدارىنان جانە سۇرانىستىڭ كوپ بولۋىنان باعا شارىقتاپ سالا بەردى» دەيدى مامان.
نارىق وكىلدەرى نە دەيدى؟
باعا ءوسىمىن تەجەيمىز, ءتيىستى شارالاردى قولعا الامىز, بۇلاي بەتىمەن جىبەرمەيمىز دەگەن سارىنداعى جيىندار مەن جينالىستار مولىنان ءوتىپ جاتىر. بىراق باعانىڭ تۇراقتالار ءتۇرى بايقالمايدى.
الماتىداعى قۇرىلىس بازارلارىنىڭ بىرىندە ساتۋشى بولىپ جۇمىس ىستەيتىن ازامات كىشىگىرىم تاۋارلار دا قىمباتشىلىقتان قالىسىپ جاتقان جوق دەيدى.
– كەز كەلگەن ءۇي سالاتىن, جوندەۋ جاسايتىن ازامات ارماتۋرانى ساتىپ الادى. ال ونىڭ باعاسى سوڭعى ءۇش ايدا 110 مىڭعا قىمباتتاپ كەتتى. شامالى ۋاقىت بۇرىن عانا 270-280 مىڭ ەدى, قازىر 380-390 مىڭ تەڭگە. پەنوپلەكس قاپشاعايدا وندىرىلەدى. باعاسى قىمبات. ءارى ءوزى دە تاپشى بولىپ تۇر. ەلەكتروتاۋارلار دا قالىسىپ جاتقان جوق. ولار نەگىزىنەن قىتايدان تاسىمالدانادى – شپاتەل, شرۋپوۆەرت, بۇراندالى شەگە قىمباتتاۋدا. كەيبىر زاتتاردىڭ قۇنى 35 پايىزعا دەيىن ءوسىپ كەتتى, – دەيدى جالعاس ناسيفۋللا.
MS group of companies ديرەكتورى قايرات بيماعامبەتوۆ باعانىڭ كوتەرىلۋى سەبەبىن بىلمەيمىز, قالاي بولعاندا دا نارىقتاعى احۋالعا بەيىمدەلىپ جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلەدى دەيدى.
– باعا كوتەرىلۋىن اركىم ءارتۇرلى بولجايدى. بىرەۋلەردىڭ ايتۋىنشا, رەسەي زاۋىتتارىندا جۇمىس ىستەيتىن ميگرانتتاردىڭ ەلدەن كەتىپ قالۋى وسىعان سەبەپ بولعان. ءبىز نەگىزىنەن قۇرىلىس تاۋارلارىن قىتايدان تاسيمىز, ولاردان بۇراندالى شەگە, بولت, تور ساتىپ الامىز. بىراق لوگيستيكا تۇرعىسىنان قيىندىقتار تۋىنداۋدا. ماتەريال تاسيتىن كونتەينەرلەردىڭ جەتىسپەۋى باعانى ەكى ەسە كوتەرىپ جىبەرگەن. سوندىقتان قۇرىلىس ماتەريالدارىن نەگىزىنەن قىتايدان تاسيتىن ەلدەردە تاپشىلىق بولىپ جاتقان سياقتى. كونتەينەر تاپشىلىعى بۇكىل الەمگە ءتان بولىپ وتىر. اسىرەسە پەرۋ, ارگەنتينا ەلدەرىنە جىبەرىلگەن كونتەينەرلەر كەرى قايتپاي قالعان, – دەيدى.
كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا, پاندەمياعا قاراماستان بىلتىر ساۋدا جاقسى جۇرگەن. ساۋدا كولەمى بيىل ءتىپتى وسە ءتۇستى دەيدى.
– بىلتىر ءبىزدىڭ ينتەرنەت-دۇكەنىمىز جۇمىس ىستەپ تۇرعان. سونىڭ ارقاسىندا دا ساۋدا جاقسى ءجۇرىپ جاتتى. بيىل جاعداي تۇراقتالدى. قاڭتار-اقپان ايلارىندا قويمالارىمىزدى تاۋارعا تولتىرىپ قويعانبىز. سۇرانىس ويداعىداي. 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا ساۋدادا ءوسىم بار. مەملەكەت تە قۇرىلىس سالاسىنا اقشا قۇيىپ جاتىر. ونىڭ ۇستىنە ازاماتتار زەينەتاقى قورىنداعى اقشاسىن دا پايدالانا باستادى. ءسويتىپ ازاماتتار تاراپىنان سۇرانىس توقتاعان جوق, – دەيدى قايرات.
قايرات بيماعامبەتوۆتىڭ كومپانياسى گيپسوكارتونعا ارنالعان پروفيل دە وندىرەدى. شيكىزاتتى قاراعاندى زاۋىتىنان الادى.
– بىزگە دەۆالۆاتسيانىڭ اسەرى بولماۋى كەرەك ەدى. ويتكەنى شيكىزاتتى وزىمىزدەن الىپ تۇرمىز. الايدا ولار شيكىزات باعاسىن وسىرەدى. ينۆەستورلار تالاپ ەتە مە, الدە نەسيە مىندەتتەمەسى دوللارمەن بە, ايتەۋىر, شيكىزات قىمباتتاپ كەتەدى. مىنە, سول سەبەپتى, ءبىز دە ءونىمنىڭ باعاسىن وسىرەمىز. مەنىڭشە, نارىقتاعى قىمباتشىلىق وسىلاي قالىپتاسادى. مۇناي سالاسى دا وسىعان ۇقساس قوي. مۇناي – وزىمىزدىكى. زاۋىتتارىمىز بار. بىراق جىل سايىن جانار-جاعارماي قىمباتتايدى. سەبەبى, تۇسىنىكسىز, – دەيدى كومپانيا باسشىسى «Egemen Qazaqstan»-عا بەرگەن جاۋابىندا.
تۇرعىن ءۇي نارىعىنىڭ كۇيى نە بولماق؟
قۇرىلىس ماتەريالى مەن تۇرعىن ءۇي نارىعى ءبىر-بىرىمەن سەلبەسىپ جاتقان سالا, سايكەسىنشە, بازارداعى باعا ءوسىمى شارشى مەتردىڭ دە شارىقتاۋىنا ىقپال ەتەدى.
جالپى, ءبىز نارىقتاعى ۇيلەردىڭ ارزانداۋىن ۇمىتقالى قاشان. 2021-ءدىڭ قاڭتار-مامىرىندا ءبىرىنشى نارىق باسپانالارى 8 پايىزعا قىمباتتاعان. ەكىنشى نارىق ۇيلەرى 13 پايىزعا شارىقتادى. ال وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باعاسى 16 پايىزعا ارتقان.
قازاقستان قۇرىلىسشىلار وداعىنىڭ توراعاسى تالعات ەرعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق وندىرۋشىلەردىڭ باعاسى يمپورتتىق تاۋار باعاسىنان تومەن بولۋى كەرەك ەدى. الايدا تسەمەنت باعاسى جىل سايىن 12-13 پايىزعا قىمباتتاۋدا.
«باتىس وڭىرلەردە تسەمەنت يراننان تاسىمالدانادى. ءارى يران تسەمەنتى ءبىزدىڭ تسەمەنتتەن ارزان. جالپى, ءۇي قۇنىنداعى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ۇلەسى – 60 پايىز. 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا كەيبىر ماتەريالدار باعاسى 60 پايىزعا وسكەن. ارماتۋرا 64 پايىزعا وسكەن. ءبىر جىلدا تەڭگە 31 پايىزعا قۇنسىزداندى. بۇل وتاندىق ونىمدەردىڭ قىمباتتاۋىنا اسەر ەتەدى» دەيدى ت.ەرعاليەۆ.
وسى ماسەلەگە وراي ارنايى پىكىر بىلدىرگەن Orda Invest كورپوراتسياسى باسقارماسىنىڭ توراعاسى شالقار ءتالىپوۆ قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى باسپانا باعاسىن دا كوتەرۋگە ءماجبۇر بولعانىن ايتادى.
– سوڭعى 6 ايدىڭ ىشىندە قارا مەتالل 80 پايىزعا قىمباتتاپ كەتتى. بىزدەگى 5-6 زاۋىت ونىمدەرىنىڭ ساپاسى تومەن. تەمىرتاۋداعى زاۋىتتىڭ عانا ساپاسى جوعارىلاۋ. بىراق سونىسىن بۇلداپ ولار دا باعانى كوتەرىپ وتىر. ودان بولەك ءتۇستى مەتالداردىڭ باعاسى, كابەل ونىمدەرى, ەلەكتر قۇرىلعىلارى, اليۋميني ءپروفيلى, شىنى, كىرپىش, بەتون ءبارى قىمباتتادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ءبىزدىڭ كومپانيا سالىپ جاتقان باسپانا قۇنىنىڭ دا وسۋىنە الىپ كەپ وتىر. قۇرىلىسى ەندى باستالاتىن ۇيلەر قۇنى – 30, ال قۇرىلىسى باستالىپ كەتكەن ۇيلەردىڭ قۇنى 15 پايىزعا قىمباتتادى. ءبىزدىڭ قۇرىلىستاعى ماتەريالداردىڭ 80 پايىزى – يمپورتتىق ونىمدەر. ۇكىمەت 40 پايىز دەڭگەيىندە ايتىپ ءجۇر. ول شىندىققا جاناسپايدى, – دەيدى شالقار ءتالىپوۆ.
ءتۇيىن
قازاقستاندا 1900-دەي كومپانيا قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرۋمەن اينالىسادى. ونىڭ ىشىندە ورتاشا جانە ءىرى كاسىپورىنداردىڭ سانى 130-عا جۋىقتايدى. وزگەسى – ۇساق كاسىپورىندار. سولاردىڭ ءبارى قوسىلىپ نارىقتى وتاندىق ونىممەن قامتي المايدى. ازىرگە بەتون, گازبلوك, قۇم, تاس جانە قۇرعاق قوسپالار – ءبىزدىڭ ءتول ونىمدەر. ارماتۋرا, تسەمەنت, پليتكا, قىشتاقتايشا, ناسوس ستانساسى, لامينات سياقتى اسا قاجەتتى ونىمدەردى تۇگەلدەي سىرتتان تاسىپ كۇنەلتىپ وتىرمىز. تاۋار باعاسىنا كەدەن مەن لوگيستيكا, تەمىر جول مەن اۋە تاسىمالى قۇنى دا قوسىلادى. سودان كەلىپ باعا قىمباتشىلىعى تۋىندايدى. وسىنىڭ ءبارىن ءوزىمىز شىعارساق, ارزان دۇنيە تۇتىنار ەدىك دەگەن دە بوس قيال. بىزدە شىققان ونىمدەر دە قانداي دا ءبىر جولمەن قىمبات بولىپ كەتە بەرەدى. قايدا بارساق تا شىر اينالىپ ءبىر-بىرىنە تىرەلىپ, ءتۇبى تۇيىققا باستايتىن شىرعالاڭ بۇل.
