تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى • 23 ماۋسىم، 2021

مادەني دامۋدىڭ مايەگى

47 رەت كورسەتىلدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا ايتىلعان باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى الەم قاۋىمداستىعى الدىندا قازاق مادەنيەتىنىڭ الار ورنى مەن ونىڭ عالامدىق ىقپالداستىعى تۋرالى بولاتىن. وسى ورايدا، «جاھاندىق الەمدەگى زاماناۋي قازاق مادەنيەتى» اتتى باعدارلامالىق جوبا قابىلدانىپ، تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلە جاتىر.

رەسپۋبليكالىق «رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاقستاندىق قو­عامدىق دامۋ ينستيتۋتى مامان­دارى اتالعان باعدارلاما نەگى­زىندە اتقارىلۋعا ءتيىس جۇ­مىس­تار ءۇش باعىت بويىنشا ىسكە اسىپ جاتقانىن ايتادى.  اتاپ ايتقاندا، ءبىرىنشى باعىت – شەتەلدەگى ماتە­ريال­دىق مادەنيەت پەن ونەردىڭ ۇزدىك جەتىستىكتەرىنىڭ كورمە-تۇساۋكەسەرلەرى; ەكىنشى باعىت – قا­­زاق­­ستاندىق اۆتورلاردىڭ ۇزدىك ادەبي شى­عارمالارىن شەتەل تىلى­نە اۋدارۋ جانە الەم وقىر­ماندارىنا تانىستى­رۋ; ءۇشىنشى باعىت – تەاترلار مەن ۇجىم­داردىڭ شەتەلدەگى گاسترولدەرى.

اتقارىلعان شارۋالارعا قاتىستى ناقتى دەرەك پەن دايەككە جۇگىنەر بول­ساق، وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى­جىل­دىعىنا دەيىن ەلىمىز جانە شەتەلدەردە «جا­ھان­دىق الەمدەگى زاماناۋي قازاق مادەنيەتى» جوباسى بويىنشا – 150-دەن استام مادەني-رۋحاني ءىس-شا­را وت­كىزىلگەن ەكەن. اتاپ وتەر بولساق، وسى­لار­دىڭ 86-سى ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى مادەني-ساياسي-رۋحاني باسقوسۋلار، 12-ءسى كى­تاپ جانە فوتوكورمەلەرى، سونىمەن بىرگە، 8 تۋىندىنىڭ تۇساۋكەسەرى، 8 دوڭ­­گەلەك ۇستەل، سەمينار-دارىستەر، 9 بەينە­­كون­فەرەنتسيا، قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى تۋرالى 5 كينوكارتينا كورسەتىلىمى، ەلىمىز ارتىستەرى مەن شىعارماشىلىق ۇجىمداردىڭ 4 كونتسەرتى ۇيىمداستىرىلىپ، اباي جانە ءال-فارا­بي ورتالىقتارى قاتارلى 6 نىسان اشىل­عان ەكەن. اتالعان وقيعالاردى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا شەتەلدىك باق-تاردا 60-قا جۋىق ماقالا جاريا­لانىپتى.

جوبادا كورسەتىلگەن مادەني باعىت­تار بويىنشا 2018 جىلى فرانتسيا­نىڭ كوت-د ازۋر قالاسىندا 8-19 مامىر ارا­لى­عىندا وتكەن حالىقارالىق 71-ءشى كانن فەستيۆالىندە ەلىمىزدىڭ ۇلت­تىق پا­ۆيلو­نىنىڭ كورمەسى ءوتىپ، وندا سوڭعى جىلدارداعى ۇزدىك كينوكار­تينا جانە جاس رەجيسسەر ءادىلحان ەرجا­نوۆ­تىڭ «الەمنىڭ تەندەرلىك بەي-جايى» جۇمىسى كينوفەستيۆالدىڭ ­«ەرەك­­شە كوزقاراس» اتتى ارنايى باع­دار­­لاماسى­نا ەنگىزىلسە، جاننات ال­شا­نوۆانىڭ «ماۋ­سىمنىڭ سوڭى» ءفيل­مى «كي­نوفوند» باع­دارلاماسىنا ۇسى­نىلىپتى.

باعدارلامالىق جوبانىڭ العاش­قى جىلى (2018) قازاق، ورىس، اعىلشىن تىل­­­دەرىندە «زاماناۋي قازاق بەينەلەۋ ونە­رىنىڭ انتولوگياسى» كاتالوگى شى­عا­­رىلىپ، قحر، اقش، تۇركيا، رە­سەي، فين­­ليانديا، كورەيا، مالايزيا، ماجار­ستان، شۆەتسيا قاتارلى 28 مەملەكەتتە قا­زاقستاندىق ادەبيەت ورتالىعى اشىلىپ ۇلگەردى. سونداي-اق «پروزا» جانە «پوەزيا» جانرلارى بويىنشا قازاقستان ادەبيەتىنىڭ شىعارمالارى بۇۇ-نىڭ 6 تىلىنە (اعىلشىن، فرانتسۋز، يسپان، اراب، قىتاي، ورىس) اۋدارىلدى. جالپى، تارالىمى 120 000 دانا قازاقستاندىق پوە­زيا انتولوگيالارىنىڭ تۇساۋكەسەرلەرى – 2019 جىلى 25 قىركۇيەكتە لوندوندا، 27 قىركۇيەك كۇنى مادريد جانە فرانتسۋز استاناسى پاريجدە، 30 قىركۇيەك كۇنى ماس­كەۋدە، وسى جىلى قازان ايىنىڭ 15 جۇل­دىزىندا كاير قالاسىندا وتكىزىلىپتى.

– «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىنداعى ماڭىزدى وقيعانىڭ ءبىرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەن­تى ق.توقاەۆتىڭ بيىلعى جىلدىڭ باسىندا شەتەلدە جاريالانعان «اباي جانە XXI عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسى بولدى، – دەيدى «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى، ساياسي عىلىمدار دوكتورى اسەم قايداروۆا حانىم.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ماقالاسى – «ەU Reporter» (بەلگيا)، «Prazsky zpravodaj»، «Halo noviny» (چەحيا)، «فاكتي» (بولگاريا)، «Inside Recent» (سينگاپۋر)، «Post of Asia» جانە «IRNA» اا (يران)، «سوزۆۋچيە» (بەلارۋس)، «قىرعىز تۋسۋ» جانە «پيكير» (قىر­عىزستان)، «Tajikistan times» (تاجىكستان) جانە ت.ب. شەتەلدىك گازەت-جۋرنالداردا جاريالانعان ەكەن.

وتكەن جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىل­دىعىندا قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيكتەرى مەن باسقا دا وتاندىق اۆتورلاردىڭ 12 كى­تابى قىرعىز، مالاي، موڭعول، نيدەرلاند، پورتۋگال، تۇرىك جانە ۋكراين تىلدەرىنە اۋدارىلىپ جارىق كورىپتى. ولاردىڭ ىشىندە اباي شىعارمالارى (قاراسوز­دەرى مەن پوەمالارى) قىرعىز، مالاي، موڭعول، نيدەرلاند، پورتۋگال جانە ۋكراين تىلدەرىنە اۋدارىلىپ ءوز وقىرماندارىن تاپسا، جازۋشى شەرحان مۇرتازانىڭ «قىزىل جەبە» رومانى، پروفەسسور مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ «جامبىل جاباەۆ – ۇلى دالا اقىنى» تۋىندىلارى تۇرىك تىلىندە جارىق كورىپتى.

سونداي-اق اتالعان باعدارلاما اياسىن­دا اتقارىلعان ماڭىزدى وقيعانىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ شەتەلدەگى رەسمي مە­كە­مەلەرى قازاق ادەبيەتى تۋىندىلا­رىن شەتەلدىك عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ ينس­تيتۋتتارىنا جولداۋى دەسەك قاتە­لەسپەيمىز. بۇل شارا نەگىزىندە شەتەل تىلدەرىنە اۋدارىلعان قازاقستان قا­لام­گەرلەرىنىڭ كىتاپتارى – ستوكگولم قوعامدىق كىتاپحاناسىنا، شۆەتسيا رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ لۋند ۋنيۆەرسيتەتىنە، سلوۆاكيا رەسپۋبليكاسى عىلىم اكا­دە­ميا­­سىنىڭ فيلوسوفيا ينستيتۋتىنا، ازەربايجانداعى تۇركى مادەنيەتى مەن مۇراسى حالىقارالىق قورىنا، ما­جارستانداعى سەگەد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كىتاپحاناسىنا جانە يسپانيا ەلىنىڭ كا­تا­لونيا ۇلتتىق كىتاپحاناسىنا جولدانىپتى.

وسى ورايدا قازاق مادەنيەتىن ناسي­حاتتاۋعا ارنالعان تاعى ءبىر ەلەۋلى ءىس – بيىلعى مامىر ايىندا قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ برازيلياداعى ەلشى­لىگى ارگەنتينا، بوليۆيا، كولۋمبيا، پاراگۆاي، پەرۋ، ۋرۋگۆاي، چيلي، ەكۆا­دور ەلدەرىندە قىزمەت جاساپ جۇرگەن ديپ­لوماتيالىق وكىلدىكتەرى ارقىلى يسپان تىلىنە اۋدارىلعان «قازاق ادەبيەتى انتولوگياسىن» اتالعان ەلدەردىڭ ۇلتتىق كىتاپحانالارىنا، جوعارى وقۋ ورىندا­رىنا جانە عىلىمي ورتالىقتارىنا جولداۋى بولسا كەرەك.

قازاق مادەنيەتىن شەتەلدە ناسي­حات­تاۋدىڭ تاعى ءبىر باعىتى – وتاندىق فيلم­دەر. وسى ورايدا كينو تۋىندى­لار ارقىلى قازاقستاننىڭ تاريحى مەن ما­دەنيەتىن ناسيحاتتاۋعا ەرەكشە كو­ڭىل بولىنۋدە. وتاندىق كينو رە­جيس­­­سەر­­لەر – ت.ارعانچەەۆتىڭ «اباي. ءومىر­­­­-

بايا­نى جانە شىعارماشىلىعى»، د.جول­جاقسىنوۆتىڭ «قۇنانباي»، ا.سادى­قوۆا پەن ع.ناسىروۆتىڭ «قازاق ءبيى»، ر.ءابدىراشوۆتىڭ «قازاق حاندىعى. ال­تىن تاق»، «الماس قىلىش»، ا.ساتاەۆ­تىڭ «جاۋجۇرەك مىڭ بالا» جانە ت.ب. فيلمدەرى ءباا، شۆەتسيا، اقش، ەفيو­­پيا، بولگاريا سياقتى ەلدەردە كور­سە­تىلدى.

سونىمەن بىرگە قازاقستاندىق اۆتور­لاردىڭ ەڭ ۇزدىك ادەبي شىعارمالارىن شەتەلدىك اۋديتورياعا تانىتۋعا باعىت­تالعان اۋقىمدى جوبا قولعا الىنعان ەكەن. ناتيجەسىندە، 2020 جىلدىڭ 5-9 اقپاندا پوستكەڭەستىك كەڭىستىك ەلدەرى ءۇشىن ەڭ ءىرى كىتاپ كورمەسى سانالاتىن 27-ءشى مينسك حالىقارالىق كىتاپ جارمەڭكەسىنە جانە 20-23 اقپاندا بالتىق ەلدەرى اراسىندا وتەتىن ەڭ ءىرى 21-ءشى حالىقارالىق ۆيلنيۋس (Vilnius Book Fair) كىتاپ جار­مەڭكەسىنە قازاق قالامگەرلەرىنىڭ تۋىندىسى قويىلعانى قۋانتارلىق وقيعا رەتىندە اتاپ وتىلۋدە.

سوڭعى جاڭالىقتار

تەڭىز تۇيسىگى

ونەر • كەشە

اڭشىلىق – اسىل ونەر

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار