العا قويعان اسقارالى مىندەتتەردى جانە داعدارىستان كەيىنگى دامۋدىڭ باسىمدىققا يە باعىتتارىن جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, ءوڭىر قاتەرلى قاۋىپ – جامان تۇماۋدىڭ اسەرىنەن تۋىندايتىن قولبايلاۋعا قاراماستان دامۋدىڭ سەرپىنىن ساقتاپ قالا ءبىلدى. بيىلعى العاشقى بەس ايدىڭ قورىتىندىسى كوڭىل توعايتارلىق.
ەكونوميكالىق بەلسەندىلىككە دەمەۋ بولىپ وتىرعان ينۆەستيتسيا ەكەنى بەلگىلى. جىل باسىنان بەرى ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 100 ملرد تەڭگەدەن اسا ينۆەستيتسيالىق قاراجات باعىتتالدى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلعى سايكەس مەرزىممەن سالىستىرعاندا 16,5 پايىزعا كوپ. ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قۇيىلعان قاراجات كولەمى 7,3 ەسەگە ارتتى. مۇنداي وڭ سيپات اقپارات پەن بايلانىس, اۋىل شارۋاشىلىعى, دەمالىس جانە ءبىلىم سالالارىندا دا بار. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» جانە «ەڭبەك» باعدارلامالارىنىڭ شەڭبەرىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلۋدە. وتكەن جىلعى سايكەس مەرزىممەن سالىستىرعاندا 28 پايىزعا ءوسىم بار. ەسەپتى كەزەڭ ىشىندە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» بويىنشا جالپى كولەمى 1,7 ملرد تەڭگە بولاتىن 500-دەن اسا جوبا قولداۋ تاپتى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وڭىرلىك بيزنەس «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسىنا بەلسەنە قاتىسادى. وسى جىلى 9,2 ملرد تەڭگەنىڭ 47 جوباسى قارجىلاندىرىلدى. 1 300 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. ازاماتتارعا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋگە جانە جۇمىسپەن قامتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا. باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسۋى بارىسىندا 10 مىڭنان اسا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلماق, 20 مىڭنان اسا ادامعا الەۋمەتتىك تولەم تولەندى.
بۇگىنگى تاڭدا باعانى تۇراقتاندىرۋ – ايرىقشا ماڭىزدى ماسەلە. الەۋمەتتىك ماڭىزدى تاۋارلاردىڭ باعاسىن ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەرگە 1,1 ملرد تەڭگە نەسيە بەرىلدى. وبلىس ورتالىعىندا Kokshە market الەۋمەتتىك پاۆيلوندار جەلىسى كەڭەيتىلۋدە. ونداعى تاۋار بازار باعاسىنان 10-15 پايىزعا ارزان. ايماقتا الەۋمەتتىك ماڭىزداعى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ 28,4 مىڭ توننا قورى بار.
وبلىس نەگىزىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى ايماعى بولىپ سانالادى. ديقاندار ءار جىل سايىن 2 ملن توننادان اسا استىق ونىمدەرىن 30 الىس جانە جاقىن شەتەلگە ەكسپورتقا شىعارۋدا. بيىل 4,5 ملن گەكتار جەرگە استىق جانە مايلى داقىلدار تۇقىمى ەگىلدى. 21 مىڭ گەكتار القاپقا كارتوپ تۇقىمى ءسىڭىرىلدى. كارتوپ ەگۋ كولەمى 6,2 مىڭ گەكتار القاپقا كەڭەيتىلدى. سۋارمالى جەر كولەمى دە جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. بارلىق سۋارمالى جەر كولەمى 30 مىڭ گەكتاردى قۇراپ وتىر. وبلىس ديقاندارى 70 ملرد تەڭگە مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولدى. ەسەپتى كەزەڭدە 96,2 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعان 14 پايىزعا كوپ. ايماقتا ءىرى قارا سانى دا كوبەيىپ كەلەدى. مالساق قاۋىم 545 باس مال باعىپ وتىر. بۇل ورايداعى ءوسىم 3,2 پايىزدى قۇرايدى. قوي, ەشكى سانى دا 3,5 پايىزعا كوبەيىپ, 740 مىڭدى قۇرادى. جىلقى سانى دا 7,5 پايىزعا ءوستى. قۇس سانى 9,5 ملن-عا جەتتى. جىل باسىنان بەرى ەت ءوندىرۋ باعىتىنداعى 112 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. 19 تاۋارلى ءسۇت فەرماسىندا 4 مىڭنان اسا مال ساۋىلۋدا. ەسەپتى كەزەڭ ىشىندە 23 ەتتى باعىتتاعى مال فەرمالارى قۇرىلىپ, 1,2 مىڭ باس مال باعىپ وتىر.
وڭىردە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىندا دا وڭ مىسالدار بار. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلعالى 1,6 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىندى. 14 مىڭ وتباسى پاتەر ماسەلەسىن وڭىنان شەشتى. بيىل 655 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلۋدە. سول كەزدە تاعى دا 5 مىڭنان اسا اقمولالىق قونىستويىن تويلايدى. مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن 3 161 پاتەرلىك 71 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىنۋدا.
34 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي بيىل پايدالانۋعا بەرىلەدى. الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارعا 551 جالعا بەرىلەتىن پاتەر ۇسىنىلسا, 179 كوپبالالى وتباسىن باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بۇگىنگى تاڭدا جول ماسەلەسىنە دە ءجىتى كوڭىل بولىنۋدە. وسى جىلى 700 شاقىرىمنان استام جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولدار جوندەلەدى. ساپالى جول كولەمى 82 پايىزعا ارتادى. 430 شاقىرىم اۋىلدىق جەرلەردەگى جول جوندەۋدەن وتكىزىلەدى. جەرگىلىكتى ماڭىزداعى جول مەن ەلدى مەكەندەردەگى كوشەلەردى جوندەۋگە 36,3 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. سوڭعى 3 جىل ىشىندە 1 300 شاقىرىم جەرگىلىكتى ماڭىزداعى جول جوندەلدى. بيىل سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن سالۋ جانە جوندەۋ باعىتىندا 38 ەلدى مەكەندە ءتيىستى جوبالار جۇزەگە اسىرىلماق. جوبالارعا 9,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. 7 مىڭ اۋىل تۇرعىنى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلمەك. كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسى جالعاسۋدا. ارشالى جانە تسەلينوگراد اۋداندارىنىڭ 20 ەلدى مەكەنى ءبىرىنشى كەزەكتە گازبەن جابدىقتالادى. 2021-2023 جىلدارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن وسى باعىتتاعى 13 جوبانى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن 14,4 ملرد تەڭگە قاراجات قاراستىرىلىپ وتىر.
وكىنىشكە قاراي, وڭىردە بىرقاتار ەكولوگيالىق ماسەلەلەر بار. اكىمدىك سالالىق مينيسترلىكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ 2024 جىلعا دەيىن ورىن الىپ وتىرعان جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن جول كارتاسىن ازىرلەدى. قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردىڭ 7 جاڭا پوليگونى سالىنىپ, ششۋچينسك-بۋراباي كۋرورتتى ايماعىنداعى كولدەر تازالانادى.
پاندەميا كەزىندە اۋداندىق اۋرۋحانالار 11 جىلجىمالى دياگنوستيكا كەشەنىمەن جابدىقتالدى. وتكەن جىلى 4 جاڭا دەنساۋلىق نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى. وبلىس ورتالىعىندا 630 ورىندىق جاڭا زامانعى كوپسالالى اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا تاياۋ. بۇل ورايدا دا قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى. جامان تۇماۋ جايلاعان كەزەڭدە ءبىلىم بەرۋ سالاسى قيىنشىلىقتارعا قاراماستان ناتيجەلى جۇمىس ىستەدى. ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسى تۇبەگەيلى شەشىلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن 4 مەكتەپتى پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلۋدە. جىبەك جولى, جالتىركول, شۇبار ەلدى مەكەندەرىندە ارقايسىسى 900 ورىندىق ءۇش اۋىل مەكتەبى سالىنادى.
اقمولا وبلىسى
