قازاقستان • 17 ماۋسىم، 2021

كاسىپتىڭ كوزىن تاپقاندار كوبەيىپ كەلەدى

58 رەت كورسەتىلدى

بيزنەس اشقىسى كەلەتىندەرگە كومەك كورسەتىپ، كاسىپكەرلىككە باۋليتىن «باستاۋ بيزنەس» جوباسىنا بيىل بەس جىل تولىپ وتىر. جوبانىڭ باستى ماقسات-مىندەتى قانشالىقتى ورىندالدى، بۇگىنگە دەيىن نەشە ادامدى كاسىپكەر ەتىپ شىعاردى؟ بۇل جونىندە «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ناريمان ابىلشايىقوۆ گازەتىمىزگە بەرگەن سۇحباتىندا ايتىپ بەردى.

– «باستاۋ بيزنەس» جوباسى ەلىمىزدە 2017 جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان جوبا ءوزىن تولىعىمەن اقتادى دەۋگە بولادى.

«باستاۋدىڭ» باستى ەرەكشەلىگى – كەز كەلگەن جۇمىسسىز نەمەسە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازامات كاسىپكەرلىكتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنىپ، ءوز ءىسىن اشۋعا قارجىلاي قولداۋ كورىپ، جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الا الادى. «باستاۋ بيزنەس» ىسكە اسىرىلعالى مۇنداي جوبانىڭ ەل ازاماتتارىنا قاجەت ەكەنىنە كوزىمىز جەتە ءتۇستى. جوبا اشىلعالى مىڭداعان ادام بيزنەس كوزىن اشىپ، مىقتى كاسىپكەرگە اينالدى. 2017-2020 جىلدار ارالىعىندا بيزنەس نەگىزىن ۇيرەنۋ كۋرسىنا 151 528 ادام قاتىستى، ءتورت جىلدا 44 362 جوبا (29%) كاسىپ كوزىنە اينالدى. ىسكە اسىرىلعان جوبالاردىڭ 80% – اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا. قالعان بولىگى قىزمەت كورسەتۋ، ساۋدا، تىگىنشىلىك، تاماق ونەركاسىبى جانە باسقا باعىتتاردى قامتيدى. اۋىلدا اشىلعان جوبالاردىڭ كوپشىلىگى، شامامەن 80%-ى مال شارۋاشىلىعى مەن وسىمدىك شارۋاشىلىعىنا تيەسىلى.

– جوبا بويىنشا وقىتۋ جۇمىستارى ەڭ العاش قاي وڭىردەن باستالدى؟ بارلىق ايماق بىردەي قولدادى ما، وعان ىنتا بىلدىرۋشىلەر كوبەيدى مە؟

– «باستاۋ بيزنەس» قاناتقاقتى جوبا رەتىندە العاش رەت 2016 جىلى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مۇنايلى اۋدانىندا، ودان كەيىن اقتوبە وبلىسىنىڭ تەمىر اۋدانىندا، ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا باستالدى. ال 2017 جىلى رەسپۋبليكا بويىنشا قولعا الىندى.

جىل سايىن ءبىز 30 مىڭنان اسا قاتىسۋشىنى وقىتامىز. جوبا الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالعان. قازىر جۇمىسسىز جۇرگەن ازاماتتاردى (جۇمىسسىزدار)، ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردى، جەكە كاسىپكەر رەتىندە مۇلدە تىركەلمەگەن نەمەسە تىركەۋسىز جۇمىس ىستەپ جاتقان تۇلعالاردى، جاستاردى (NEET ساناتتارى) قولدايدى جانە وقىتادى. بۇل جوباعا 18-29 جاس ارالىعىنداعى جۇمىسسىز جۇرگەن جاستار، جاس وتباسىلار مەن از قامتىلعان نەمەسە كوپبالالى وتباسىلاردىڭ مۇشەلەرى، ەڭبەككە قابىلەتتى مۇگەدەكتەر جانە جۇمىسپەن قامتىلعان ادامداردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى قاتىسا الادى.

باعدارلامانىڭ باستى باعدارى – ازاماتتاردى كاسىپ كوزىن اشۋعا باۋلۋ، ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ، ەلدەگى كاسىپكەرلەر سانىن ارتتىرۋ. ويتكەنى ءبىر ادام كاسىپ اشسا، بىرنەشە ادام جۇمىسپەن قامتىلادى. بيزنەسمەندەر كوبەيسە، ەلدىڭ دە ءال-اۋقاتى ارتادى. بۇل ەكونوميكالىق الەۋەتىمىزدىڭ كوتەرىلۋىنە دە ىقپال ەتەدى.

– جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە قانداي دا ءبىر كەدەرگىلەر بولدى ما؟

– جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا قيىندىقتار بولا قويعان جوق. ويتكەنى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى بۇعان ۇلكەن دايىندىقپەن كەلدى. قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ەڭ مىقتى دەگەن كاسىپكەر-وقىتۋشىلاردى ىرىكتەپ الدى، ءبىر توپ ادىسكەر كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە باۋليتىن وقۋ باعدارلاماسىن ازىرلەدى، جوبا تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارى دا كەڭىنەن جۇرگىزىلدى. وقۋ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى عانا سۇراقتار تۋىندادى. ويتكەنى 21 كۇن قاتارىنان وقۋ، اسىرەسە، اۋىل تۇرعىندارىنا تاڭسىقتاۋ كورىندى. دەگەنمەن دە قاتىسۋشىلار جوباعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى. بيزنەس جوسپارىن دا بەلسەندىلىكپەن ازىرلەگەنىن كوردىك.

ارينە، كاسىپكەرلىك سالاسىنا ەندى دەن قويا باستاعاندار ءۇشىن بيزنەس-يدەيانى تاڭداۋ وڭاي بولعان جوق. كاسىپ ءتۇرىن تاڭداۋعا كەلگەندە ۇزاق ويلانعاندار بولدى. قوعامدىق پىكىرگە نەمەسە جوبا ترەنەرلەرىنىڭ اقىل-كەڭەسىنە دۇدامالمەن قاراعاندار دا كەزدەستى. اقىرى، قاي وڭىردە قانداي بيزنەس ءتۇرى جوعارى سۇرانىسقا يە ەكەنىن انىقتاۋ ءۇشىن ماركەتينگ زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە تۋرا كەلدى. وسىلايشا قاتىسۋشىلار ءوز تاڭداۋىن جاسادى.

بيىل جوباعا قاتىسۋعا ىقىلاس بىلدىرگەندەردىڭ قاتارى كوبەيدى. ويتكەنى قازىر جۇرتشىلىقتىڭ كاسىپ كوزىن اشۋعا دەگەن سۇرانىسى ارتقانى بايقالادى. جەكە بيزنەس كوپ تابىس تابۋدىڭ كىلتى ەكەنىن ەل تۇسىنە باستادى. سونداي-اق «باستاۋ بيزنەسپەن» وقىعاندارعا ارنايى سەرتيفيكات بەرىلەدى. وسى سەرتيفيكات ارقىلى «ەڭبەك» باعدارلاماسىمەن 200 اەك مولشەرىندەگى گرانتقا ۇمىتكەر بولا الادى. بۇل دا قاتىسۋشىلار سانىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتكەنى انىق. ءارى «باستاۋ بيزنەس» – كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى قولدايتىن مەملەكەتتىك جالعىز وقىتۋ جوباسى.

– جوبا اياسىندا بيىل قانداي جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە؟ ءدال قازىر قانشا ادام وقىپ جاتىر؟

– 2021 جىلى 30 مىڭ قاتىسۋشىنى وقىتۋ جوسپارلانعان. ەلدەگى ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى وقىتۋ ونلاين فورماتتا «Atameken.academy» اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەسىندە وتەدى. بيىلعى جاڭالىق تا وسى – ازاماتتار مىندەتتى تۇردە پورتالدا ەتسق ارقىلى تىركەلۋى كەرەك.

كۋرس باعدارلاماسىن ارنايى ادىسنامالىق توپ ازىرلەگەنىن جوعارىدا ايتتىم. ونىڭ جوباسىن ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ كوميسسياسى بەكىتتى. كۋرستا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى، ماركەتينگ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇرگىزۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرى، اگروقۇزىرەتتىلىك، بيزنەس-جوسپارلاۋ نەگىزدەرى جانە بيزنەستى ەلەكتروندى سۇيەمەلدەۋ – بارلىعى 12 مودۋل وقىتىلادى.

بيىل جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 120 بيزنەس-جاتتىقتىرۋشى مەن 224 كەڭەسشى جانە بيزنەس-جوسپارلاردى باعالاۋ ءۇشىن 20 ساراپشىنى تارتۋ جوسپارلاندى.

وقۋعا نيەت بىلدىرگەندەر 6 لەككە ءبولىنىپ وقيدى. قازىر ەكىنشى لەك قاتىسۋشىلارى وقىپ جاتىر. ءۇشىنشى لەككە وتىنىمدەردى تىركەۋ 14 ماۋسىمنان، ءتورتىنشى لەككە 12 شىلدەدەن، بەسىنشى جانە التىنشى لەكتەرگە وقۋ 9 تامىز بەن 6 قىركۇيەكتەن باستالادى. وعان قاتىسۋ ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى بەرگەن جولداما مەن جەكە كۋالىكتىڭ كوشىرمەسى كەرەك. ەگەر جوباعا بايلانىستى قانداي دا ءبىر سۇراق تۋىنداسا، كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنا نەمەسە «1432» كولل-ورتالىعىنا حابارلاسۋعا بولادى.

– «باستاۋ بيزنەس» جوباسىنا قاتىسقىسى كەلەتىندەر كوپ ەكەنىن بىلدىك، ياعني سۇرانىس جوعارى ەكەن. كۋرستى قانشاما ادام ءبىتىرىپ جاتىر، وسى ازاماتتاردىڭ بيزنەس جوباسىن قارجىلاندىرۋ جاعى قالاي شەشىلەدى؟ ولارعا قولداۋ كورسەتەمىن دەگەن ۇيىمدار بار ما؟

– ءبىز بۇل ماسەلەنى دە ويلاستىرىپ جاتىرمىز. قازىر اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ قورى، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن «اتامەكەن» پالاتاسىنىڭ قاتىسۋىمەن ميكروقارجى ۇيىمدارى قۇرىلا باستادى. بۇل سالاداعى ۇلتتىق پالاتانىڭ مىندەتى – وڭىرلىك ميكروقارجىلىق ۇيىمدار جەلىسىن ودان ءارى دامىتۋ، اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەنى ەنگىزۋ، بيزنەس-پروتسەستەردى جەتىلدىرۋ. ال ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ نەگىزگى باعىتى – رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا، مونوقالالاردا، اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە (نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىنان باسقا) «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا «ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەكتەرىنە ميكرونەسيەلەر بەرۋ. وسىلايشا، «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا وقۋدان وتكەن تۇلەكتەر جىلدىق 6% سىياقى مولشەرلەمەسىمەن جەڭىلدەتىلگەن ميكرونەسيە الۋ ءۇشىن ميكروقارجى ۇيىمدارىنا جۇگىنە الادى. رەسپۋبليكا بويىنشا مۇنداي 15 ۇيىم قۇرىلدى، نەسيەلەندىرۋ وسى جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىنان باستالادى.

– ميكرونەسيەنى بەرۋدىڭ دە وزىندىك شارتتارى بار شىعار؟

– البەتتە. ميكرونەسيە مەرزىمى نەگىزىنەن – 5 جىلعا دەيىن. بىراق مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جوبالار ءۇشىن ميكرونەسيە 7 جىلعا دەيىن بەرىلەدى. نەسيەنىڭ ەڭ جوعارعى سوماسى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە جانە شاعىن قالالاردا – رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭدا بەلگىلەنەتىن 2،5 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش دەيگەيىندە. ناقتىراق ايتقاندا، قالالاردا، مونوقالالاردا (شىمكەنت، اقتاۋ، اتىراۋ قالالارىنان باسقا) – 6،5 مىڭ اەك-كە دەيىن; شىمكەنت، اقتاۋ، اتىراۋ قالالارىندا – 8 مىڭ اەك-كە دەيىن بولادى.

– ال ەندى «باستاۋ بيزنەس» جوباسىنا قاتىستى الداعى جوسپارلارعا توقتالساڭىز. جوبانىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ، باعىتىن كوبەيتۋ ويدا بار ما؟

– «باستاۋ» جوباسى ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ وتىرادى. وسى رەتتە حالىقارالىق تاجىريبەنى ءاردايىم ەسكەرىپ وتىرامىز. جىل سايىن جوباعا زاماناۋي تاسىلدەر ەنگىزىلىپ، ءارى قاراي دامىپ وتىرادى. «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بىرقاتار جوسپار بەلگىلەنگەن. بىراق ازىرشە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى جانىنداعى جۇمىس توبى «اتامەكەن» پالاتاسىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرگە، وسى ۇلتتىق جوبانى ازىرلەۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. وسىلايشا، جوبامىز ەلىمىزدىڭ جاڭا كاسىپكەرلەر قاتارىن ارتتىرا وتىرىپ، ءارى قاراي جالعاسادى دەگەن ءۇمىتىمىز بار.

 

اڭگىمەلەسكەن قىمبات توقتامۇرات،

 «Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار