ەكولوگيا • 17 ماۋسىم، 2021

ەسەنتاي وزەنى سۋالا باستادى

54 رەت كورسەتىلدى

الماتىنىڭ تورىندەگى ەسەنتاي وزەنى وسىدان 3-4 جىل بۇرىن قايتا جاڭعىرتىلىپ، جان-جاعى اباتتانىپ، تاۋدان قۇلاعان سۋى سىلدىراي اعىپ، وزەن تابانى تاقتايداي تەگىس بەتوندالىپ، حاميت ەرعالي جاعالاۋىنىڭ ۇستىڭگى جاعى جايناپ شىعا كەلىپ ەدى. قوس جاعالاۋى اسفالت­تالىپ، اشىق الاڭقايلارىنا ءتۇرلى اعاش كوشەتتەرى وتىرعىزىلىپ، ءتۇرلى-ءتۇستى گۇلدەر ءوسىرىلىپ، جايقالعان جاسىل جاعالاۋ سوندا ورناتىلعان ارنايى شلانگىلەرىمەن سۋارىلىپ، ادەمى كەيىپكە تۇسكەن بولاتىن.

قالا تۇرعىندارى قىسى-جازى جاعالاۋدا قىدىرىپ، تازا اۋادا سەرۋەندەپ جۇرەدى. اسىرەسە جاز كۇندەرى كەشكى سالقىندا سامالاداي جارقىراعان شام جارىعى استىندا دەمالۋشىلار قاتارى كوبەيدى. وسىندا ءتىپتى الىس ماڭايدا تۇراتىندار دا قىدىرىستاپ ارنايى كەلەتىن بولعان.

سوڭعى جىلدارى وسىندا تابانى تازارتىلىپ، جابا­يى اعاشتار ءسۇرىلىپ، ارنايى جاسالعان شاعىن كول­گە جىل ون ەكى اي جابايى ۇيرەك­تەر قوناقتاپ، كوكتەمدە شۇ­پىر­­لەگەن بالاپاندارىن ەر­تىپ ءجۇزىپ جۇرەتىن. قاراپ تۇر­ساڭ كەشكىسىن قاس قارايا ءبا­رى ءبىر دەمدە قاناتتارىن قومداپ ۇشادى دا كەتەدى. بىل­تىرعى جازدا سولاردىڭ سانى شامامەن 60-70-كە تاياپ قالعان بولاتىن. وسى كولدە ءتىپتى شاعالالار دا، ءتىپتى جى­پىرلاعان ۇساق مايشاباق با­لىقتار دا پايدا بولعان ەدى. تاۋدان سامال سوعىپ، اۋا تازارىپ، جاسىل جەلەك جايقالىپ تۇردى. وسى ەسەنتاي وزەنى، ونىڭ ادەمى كەلبەتى  تۋرالى «ەگە­مەن قازاقستان» گازەتى دە جاز­عان بولاتىن.

الايدا ەسەنتاي وزەنى سوڭعى كەزدە سۋالا باستاعان­داي. ءال-فارابي داڭعىلىنىڭ ۇستىڭگى جاعىندا جوعارىدا ايتىلعان ۇيرەكتەر قونىپ، ءجۇزىپ جۇرگەن شاعىن كول بي­ىل قۇرعاپ قالدى. شال­شىق سۋعا ۇيرەكتەر دە قون­باي­تىن بولدى. وزەننىڭ قوس جاعالاۋىنداعى ءاربىر 50 مەتر سايىن ارنايى قۇ­دىق­شا جاسالىپ، ىشىنە ما­ڭايدى سۋاراتىن شلانگىلەر سالىنعان ەدى، سولار دا ىستەن شىققان بۇگىندە. جاعالاي قويىلعان ورىندىقتار دا كۇنگە كۇيىپ، اقجەمگە اينا­لىپ، توزا باستاعان. سۋى تار­تىلعان سوڭ كول تابانى سور بات­پاققا اينالىپ، جاعىمسىز ءيىس قولقانى قابادى. كولدىڭ ورنىن ءارامشوپ، قوعا باسىپ، ءتىپتى شاڭى شىعۋعا اينالدى. كەزىندە جابايى اعاشتار تەحنيكامەن قوپارىپ، قوماقتى قارجى جۇمسالىپ، كوپ جۇمىس اتقارىلىپ، كورىكتى مەكەنگە اينالىپ ەدى.

ال قازىر از عانا ۋاقىت ىشىندە سول ەڭبەكتىڭ ءبارى زايا كەتكەندەي. بۇرناعى جىل­دارى تازارتىلعان كول تابانى قايتادان توعايعا اينالا باستادى. الدە سوڭعى ەكى جىلدا ماڭايدى اباتتاندىرۋعا قارجى بولىنبەدى مە؟ نەمەسە ءبارىن پاندەميا ىندەتىنە جابا بەرەمىز بە؟ تىم بولماسا، تاۋ­دان كەلىپ جاتقان اعىن سۋدىڭ كول تولاتىن الدىنداعى توس­­پانى ءبىر ءسات جاۋىپ قو­يىپ، كولدى تولتىرۋعا بولا­دى عوي. بولماسا وسىنى قا­دا­­عالاپ، بۇرىنعى جاقسى ءىستى جالعاستىراتىن مەدەۋ اۋدا­نىنىڭ باسشىلىعىنىڭ نا­زا­رىنان تىس قالدى ما؟ ال قالا اكىمدىگى نە دەيدى؟ ەڭ باستىسى، قىرۋار قارجى جۇم­سالعان جۇمىس اياقسىز قال­ماۋى ءۇشىن بيىل از عانا قاراجات جۇمساپ، كول تابانىن تازارتىپ قويۋعا بولماس پا ەدى. قالا تۇرعىندارىنىڭ ەندىگى ءوتىنىشى، باستاعان جاقسى شارا اياقسىز قالماسا ەكەن.

 

Cاياسات بەيىسباي،

جۋرناليست

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

تۋريستكە دە ءتارتىپ بار

ايماقتار • بۇگىن، 18:06

دوللار قايتا قىمباتتاي باستادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:47

ۇقساس جاڭالىقتار