ارالاس مەكتەپتەر ماسەلەسى كەڭەس وكىمەتى كەزىنەن بەرى تالقىلانىپ كەلە جاتىر, الايدا قازىرگى تاڭدا ونىڭ سانى ارتپاسا, ازايعان جوق. بۇل ماسەلە ارالاسمەكتەپتەردە جينالىستان باستاپ, ساپتىق جيىندار, ءتۇرلى شارالاردىڭ ورىس تىلىندە وتۋىنەن, يدەولوگياسىنىڭ وزگەشە بولۋىنانتۋىنداپ وتىر. ونداي ءبىلىم ورداسىندا وقىعان بالا قازاق تىلىندە سويلەمەيدى دەيدى ساراپشىلار.
نۇر-سۇلتان قالاسىندا ارالاس ءتىلدى ءبىلىمبەرەتىن مەكتەپتەر سانى كوبەيىپ جاتىر. ءبىلىمباسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, ەلوردادا جالپى 91 مەملەكەتتىك مەكتەپ بار, ونىڭ 34-ءى قازاق مەكتەبى, 8-ءى ورىس مەكتەبى, 49-ى ارالاس ءتىلدى. قوعامدىالاڭداتقان بۇل ماسەلە Media club Qazaqstanالاڭىندا تالقىلاندى. ونلاين كەزدەسۋگە ءبىلىمسالاسىنىڭ ساراپشىلارى قاتىستى.
قوعام قايراتكەرى ورازكۇل اسانعازى ارالاسمەكتەپتەردى اشقانشا, قازاق ءتىلدى مەكتەپتەردىڭسانىن ارتتىرۋ كەرەك ەكەنىن باسا ايتتى. ءتىلجاناشىرى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ 2006 جىلىقازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءحىح سەسسياسىنداعى جاساعان بايانداماسىندا: «قازاقتىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە وقيتىنداردىڭسانى 63 پايىزدى قۇرايدى. ءبىز 2020 جىلعا قارايبارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ 95 پايىزىمەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋى ءتيىس دەگەن مىندەتقويىپ وتىرمىز», دەگەن ءسوزىن العا تارتتى. ءماجىلىستىڭ ەكس-دەپۋتات 2020 جىل ءوتىپ كەتسە دە ورىس سىنىبىندا وقيتىن بالالاردىڭ قازاق ءتىلىنبىلمەيتىنىن ايتىپ, قازىرگى ءبىلىم سالاسىباسشىلارىنا ارالاس مەكتەپتەردەگى يدەولوگيا بولەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بۇگىندە ەلوردادا 15 مىڭ وقۋشىعا ورىنجەتىسپەيدى, بۇل كورسەتكىش 2025 جىلعا قاراي 90 مىڭعا جەتەدى دەگەن بولجام بار. مەكتەپتاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا جاڭامەكتەپتەر سالىنۋدا. ماسەلەن, BI Groupكومپانياسى سالعان BINOM School اۋەل باستا قازاق مەكتەبى بولادى دەگەنىمەن, كەيىن ارالاسءتىلدى مەكتەپكە اينالدى.
«نۇر-سۇلتان قالاسىندا جاڭادان اشىلىپجاتقان مەكتەپتەردىڭ نەگىزگى ماقساتى – ءۇشاۋىسىم ماسەلەسىن شەشۋ. ەلىمىزدە ارالاس ءتىلدىمەكتەپتەر سانى كوبەيگەنىمەن, تازا ورىس تىلىندەوقىتاتىن مەكتەپتەر سانى ازايدى. سەبەبى ولارورىس مەكتەبىنەن ارالاس ءتىلدى مەكتەپكە اينالىپجاتىر. بيىل BINOM School-دىڭ ءبىرىنشىسىنىبىنا ءوتىنىم بەرگەندەردىڭ 70%-ى – قازاقءتىلدى بالالار», دەدى اتالعان مەكتەپتىڭ ديرەكتورى شولپان كادىروۆا.
مودەراتور, م.س.نارىكباەۆ اتىنداعى KAZGUU ۋنيۆەرسيتەتى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارىەربولات مۇحامەدجان مەكتەپ ديرەكتورىنانارالاس مەكتەپ اشپاس بۇرىن جەرگىلىكتىتۇرعىندارمەن قانداي جۇمىس جۇرگىزىلگەنىنسۇراپ, تالداۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىمەنءبولىسۋىن ءوتىندى. بىراق مەكتەپ باسشىلىعى مەن نۇر-سۇلتان قالاسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭباسشىسى ناقتى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەردى, جۇرگىزىلگەن ساۋالداما ناتيجەلەرىن ۇسىناالمادى. ءوز كەزەگىندە مودەراتور ارالاسمەكتەپتەردىڭ كوبەيگەنىنە الاڭداۋشىلىقءبىلدىرىپ, تومەندەگى ستاتيستيكانى كەلتىردى.
«ەلىمىزدە ارالاس مەكتەپتەر سانى 30%-دى قۇراپوتىر. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندەگىۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ دەرەكتەر قورىنىڭ 2021 جىلعى مالىمەتىنە سايكەس, قازاقستاندا 1,5 ملن-عا جۋىق بالا 2047 ارالاس ءتىلدى مەكتەپتە ءبىلىمالۋدا. ارالاس مەكتەپتەردىڭ سانى باسىموڭىرلەردىڭ كوشىن الماتى وبلىسى باستاپ تۇر. ونداعى 306 ارالاس مەكتەپتە 256 020 وقۋشىءبىلىم الۋدا. ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى 15 ارالاسمەكتەپتە 25 744 بالا وقىپ جاتىر», دەدى ول.
نۇر-سۇلتان قالاسى ءبىلىم باسقارماسىباسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەلوردانىڭ سولجاعالاۋىندا ورىس تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپتەراز, ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر كوپ. سوندىقتانارالاس مەكتەپ سالۋ بۇل ماسەلەنى شەشەتىنىنايتادى.
«جاڭا مەكتەپتىڭ وقىتۋ ءتىلى ماڭىنداعىتۇرعىنداردىڭ تالابىن ەسكەرە وتىرىپانىقتالدى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان قاجەتتىلىگىمىزدى ەسكەرمەيسىزدەر دەگەن شاعىمدارءجيى تۇسەدى. استانامىزدىڭ سول جاعالاۋىندا ورىس تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپتەر سانى از بولعاندىقتان, اتا-انالار ورىس ءتىلدى سىنىپتاراشۋىمىزدى سۇرايدى. سۇرانىس بار, سوندىقتانارالاس مەكتەپتەر اشىلۋدا», دەيدى نۇر-سۇلتان قالاسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى شاكارىم سەيسەنباي.
وسى ورايدا ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مودەراتورعا كەلىپ تۇسكەن شاعىمدار بويىنشا بولاشاقتا تالداۋ جاساپ, سول باعىتتا جۇمىس جۇرگىزەتىنىن ايتىپ اقتالدى.
