– ەرەكشە بالالارعا ارنالعان ينكليۋزيۆتى كابينەت, رۋدنىي قالاسىندا ءبىزدىڭ مەكتەپتە عانا بار. كابينەتكە الدىمەن ەلباسى قورىنان كەلگەن جوسپار مەن ديزاينعا سايكەس جوندەۋ جۇرگىزىلدى. ودان كەيىن «سامۇرىق-قازىنادان» بولىنگەن قارجىعا كوپتەگەن زاماناۋي ارنايى وقۋ-تاربيە جابدىقتارى مەن قۇرىلعىلار ساتىپ الىندى. قازىر مۇندا پسيحولوگ ماماندار, تاجىريبەلى مۇعالىمدەر مەن ولاردىڭ كومەكشىلەرى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولار بالانى ساباقتىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن باقىلاپ, قاجەت كەزدە كومەكتەسىپ وتىرادى. بالانىڭ ساباق تىڭداۋىن, مۇعالىمنىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرۋىن, ساباق ۇستىندەگى كوڭىل كۇيىن سىرتتاي ينكليۋزيۆتى كابينەت پەداگوگى باقىلاپ وتىرادى. ەرەكشە بالا, كوبىنە, ساباقتان تەز شارشاپ, تەز جالىعادى. سوندىقتان ساباق ۇستىندە باسقا نارسەگە كوڭىل اۋدارا باستايدى. وسى ساتتە ءبىز بالانى جالپى سىنىپتان الىپ كەتەمىز دە, ينكليۋزيۆتى كابينەتكە اپارامىز. كەلەسى ساباق باستالعاندا دا ءدال وسىلاي قايتالايمىز, – دەدى گ.كاشبۋلينا.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ بالانى ەمەس, وقۋ جۇيەسىن وزگەرتۋدى كوزدەيدى. مۇنداي كابينەتتەردىڭ جۇمىسى ەرەكشە بالالاردىڭ دامۋىنا, اينالامەن قارىم-قاتىناس جاساۋىنا وتە قاجەت جانە ۋاقتىلى باعدارلاماعا نەگىزدەلگەن.
بۇگىندە ينكليۋزيۆتى مەكتەپتە «قامقورلىق» جوباسىنىڭ قولداۋىمەن ەرەكشە ءبىلىم الۋ قاجەتتىلىگى بار بالالار وقىپ جاتىر. ولاردىڭ ءبىرى دايارلىق سىنىپتا, تورتەۋى ءبىرىنشى, ەكەۋى ەكىنشى, ۇشەۋى ءۇشىنشى سىنىپتا وقيدى. بالاسىن وقىتىپ جاتقان اتا-انانىڭ ءبىرى – يۋليا چيكيلەۆا. يۋليانىڭ ۇلى – بوگداننىڭ دياگنوزى اسا كۇردەلى. بالا وزدىگىنەن قوزعالا المايدى.
– ءبىز بوگداندى ۇيدە وقىتۋعا دايىندالىپ جۇرگەنبىز. №17 مەكتەپتە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنايى كابينەت اشىلىپتى دەگەندى ەستىپ, وسىنداعى 1 «ب» سىنىبىنا الىپ كەلدىم. بالامدى مەكتەپتە پەداگوگ-اسسيستەنتتەر كۇتىپ الىپ, شەشىنۋىنە, كابينەتكە كىرۋىنە كومەكتەسەدى. ودان كەيىن جالپى سىنىپتاعى ساباققا اپارادى. ۇلىم بالالارمەن بىرگە جالپى سىنىپتا ءبىلىم الا باستاعالى ءوزىمنىڭ دە كوڭىلىم جاي تاپقانداي بولدى. وعان مەكتەپ قابىرعاسىندا ەش كەدەرگى جوق: كابينەتتەگى ويىن, سپورت, وقۋ الاڭدارىنىڭ قاي-قايسىنا دا جول اشىق. مەكتەپتە بالاممەن كۇندەلىكتى لوگوپەد, دەفەكتولوگ, پسيحولوگ ماماندار اينالىسادى. بۇعان دەيىن مۇنداي مامانداردى ءوز اقشامىزعا جالداپ كەلدىك, كەيدە مامان جالداۋعا قارجى تابىلماي قىسىلىپ قالىپ تا جۇردىك. ەندى مۇنىڭ بارلىعى تەگىن. مەملەكەتتىڭ قامقورلىق-قولداۋىن سەزىنۋ – ءبىزدىڭ دە بوگداننىڭ بولاشاعىنا دەگەن ءۇمىتىمىزدى وياتتى. بوگدان دا بۇرىنعىداي ەمەس, قازىر بەلسەندى, سەرگەك, كوڭىل كۇيى دە تاماشا, – دەدى يۋ.چيكيلەۆا.
بوگداننىڭ ءوزى دە مىنەزى اشىق, سۇيكىمدى بالا ەكەن. ءتىلى دە ءبىرشاما تۇسىنىكتى: «مەن ءبىرىنشى سىنىپتا وقيمىن. سىنىپتاس دوستارىم كۇن سايىن كۇتىپ الادى. ولار ماعان كۇرتەمدى شەشۋگە كومەكتەسەدى. مەكتەپتە وتە قىزىق. ناتاليا بوريسوۆنا ساباعىما كومەكتەسەدى. شارشاپ كەتسەم, ەكەۋمىز كابينەتكە بارامىز, وينايمىز. مەن پازلدار مەن كۋبيكتەردى جينايمىن. سۋرەتكە قاراپ ءارىپ ۇيرەنەمىن. ماسساج جاسايتىن جولمەن جۇرەمىن, ۇلكەن جۇمساق ورىندىققا جاتىپ دەمالامىن. مەنىڭ سىنىپتاستارىممەن بىرگە ويناعىم كەلەدى. ول ءۇشىن ءجۇرىپ ۇيرەنۋىم كەرەك», دەيدى بوگدان.
ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ناتاليا فرولوۆانىڭ سوزىنشە, كابينەتتە ادىستەمەلىك كەڭەس بولمەسىنەن بولەك, بالانى وقىتاتىن, ويناتاتىن, قوزعالىس داعدىلارىن دامىتاتىن بىرنەشە بولمە بار. ادىستەمەلىك كەڭەس بولىمىنە كابينەت مەڭگەرۋشىسى, ادىسكەر, پسيحولوگ, لوگوپەد, دەفەكتولوگ ماماندار ورنالاسقان. كابينەتتىڭ وقۋ بولمەسىندە بالالاردىڭ جەكە ساباقتارىنا ارنايى جابدىقتالعان التى پارتا مەن ورىندىقتار, پەداگوگ-اسسيستەنتتىڭ ادىستەمەلىك جانە كورنەكى قۇرالدارىن پايدالانۋعا كەرەكتى كوپفۋنكتسيونالدى جىلجىمالى ستەللاج تۇر. ويىن الاڭى دا تارتىمدى. مۇندا نەشە ءتۇرلى دامىتۋ سيپاتىنداعى تانىمدىق ويىندارعا ارنالعان ويىنشىقتار مەن ادىستەمەلىكتەر بار. ينتەراكتيۆتى تاقتانى پايدالانا وتىرىپ, جەكە, توپتىق ويىن ساباقتارىن دا ۇيىمداستىرۋعا بولادى. ال قوزعالىس بولمەسى بالانىڭ قوزعالىس بەلسەندىلىگىن, دەمالىس جانە سەنسورلى سەرگىتۋ رەجىمىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل بولمەدە جۇمساق توسەنىشتەر مەن جۇمساق ورىندىقتار, تەراپەۆتىك دوپتار, قالىڭ كورپەشەلەر مەن ماسساج-كىلەمدەر, گاماك, باتۋت جانە شۆەد ساتىلارى مەن جۇمساق قابىرعا پانەلدەرىمەن جابدىقتالعان.
– بىزدە جۇمىس ىستەپ جاتقان پەداگوگ-اسسيستەنتتەر «بالاما» ورتالىعىندا ارنايى وقۋدان وتكەن. بالانىڭ باستاپقى داعدىلارىن انىقتاپ, جەكە جوسپارىن جاساپ, ءبىلىم بەرۋ بارىسىندا دامۋدىڭ ءار ساتىسىن قاداعالاپ, باعالاي الادى. بەيىمدەلگەن باعدارلامانىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – مۇندا اقپاراتتى يگەرۋدىڭ جەكە ادىستەرى پايدالانىلادى. ياعني ايرىقشا ادىستەمەنىڭ كومەگىمەن ءوز سىنىپتاستارى الىپ جاتقان ءبىلىمدى ەرەكشە بالا دا الا الادى. ال سىنىپ مۇعالىمى ءار ەرەكشە بالاعا لايىقتاپ ەرەكشە وقۋ باعدارلاماسىن جاساپ, سىنىپ ساباقتارىندا, سونداي-اق ينكليۋزيۆتى كابينەتتەگى جەكە جۇمىس بارىسىندا جۇزەگە اسىرادى. بالا وقۋ باعدارلاماسىن يگەرگىسى كەلمەگەن جاعدايدا, مۇعالىمگە پەداگوگ-اسسيستەنت كومەككە كەلەدى. ول بالانى ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتىنە اپارىپ, ءبىلىم مەن ويىندى ارالاستىرا وتىرىپ, قوسىمشا ساباق وتكىزەدى. ال لوگوپەد, دەفەكتولوگ, پسيحولوگ ماماندار بالامەن كەستەگە سايكەس جۇمىس جۇرگىزەدى. ساباق اياقتالعان سوڭ, پەداگوگ-اسسيستەنت بالانى ۇيىنە شىعارىپ سالىپ, اتا-اناعا بالانىڭ بۇگىن مەكتەپتە قالاي وقىعانىن, نەگە ىقىلاسى بولماعانىن, نەگە قىزىعۋشىلىق تانىتقانىن, نەندەي داعدىنى يگەرىپ, قانداي تاقىرىپتى مەڭگەرگەنىن, نەنى تۇسىنبەي قالعانىن ايتادى, – دەيدى ن.فرولوۆا.
قوستاناي وبلىسىندا بۇگىندە ينكليۋزيانى قولدايتىن 4 كابينەت, 1 ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, ەلباسى قورىنىڭ قولداۋىمەن رۋدنىي قالاسى مەن قاراسۋ اۋدانىندا اشىلعان ەكى كابينەتتە 16 بالا تاربيەلەنەدى. سونداي-اق, قوستانايداعى №29 مەكتەپتە اۋتيزم دەرتىمەن اۋىراتىن 10 بالا ءبىلىم الىپ جاتىر. مۇنداعى كابينەت «بولاشاق» كورپوراتيۆتى قورىنىڭ قولداۋىمەن اشىلعان. مۇنىڭ سىرتىندا, «دارا» قورىنىڭ قولداۋىمەن وبلىس ورتالىعىنداعى №22 مەكتەپتە زاعيپ جانە كوزى ناشار كورەتىن 7 بالا وقيدى. «دارا» قورى بىلتىر عانا ارقالىق قالاسىنداعى ا.قۇنانباي ۇلى ورتا مەكتەبىندە رەسۋرستىق ورتالىق اشقان. بيىل قوستانايداعى №27 مەكتەپتە تاعى ءبىر رەسۋرستىق ورتالىق اشۋدى جوسپارلاپ وتىر.
– قوستاناي وبلىسىندا ەرەكشە قابىلەتى بار بالالارعا ارنايى ءبىلىم بەرەتىن 22 مەكەمە جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ىشىندە 4 پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كەڭەس ورتالىعى, 6 ارنايى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, 12 پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتى بار. جەكەمەنشىك «دارا» قورىمەن بىرلەسە وتىرىپ ارقالىق جانە رۋدنىي قالالارىندا پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتىن اشتىق. بۇل ەكى كابينەتتە 105 ەرەكشە بالا بىلىكتى لوگوپەد, دەفەكتولوگ, پسيحولوگ مامانداردىڭ كومەگىنە قول جەتكىزىپ وتىر, – دەدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى زاۋرە بايمەنوۆا.
وبلىستا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ءالى دە جالعاسىن تابادى. مىسالى, بيىل بەيىمبەت مايلين اۋدانىندا ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار 50-دەن استام بالاعا ارنالعان كوررەكتسيا كابينەتى پايدالانۋعا بەرىلەتىن بولادى.
قوستاناي وبلىسى
