ءبىلىم • 24 مامىر, 2021

جاڭا بەلەس: ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە – 25 جىل

955 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ەل ەگەمەندىگىن العان جىلدارى, ءتىپتى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ استاناسى اقمولاعا كوشىرىلمەي تۇرعاندا ەسىلدىڭ بويىنا ۇلكەن ءبىلىم ورداسىنىڭ ىرگەتاسى قالاندى. بۇل – ەلورداداعى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى. بيىل باس قالاداعى ىرگەلى ۇيىمنىڭ قۇرىلعانىنا شيرەك عاسىر تولىپ وتىر. بۇگىندە ەلىمىزدەگى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىنە اينالعان ۋنيۆەرسيتەت – بەيبىتشىلىك بايراعى جەلبىرەگەن مەملەكەتتىڭ ءبىلىم-عىلىمعا بەت بۇرعان باعىتىنىڭ بەلگىسىندەي.

جاڭا بەلەس: ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە – 25 جىل

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 25 جىل­دىعىنا ارنالعان عىلىمي كەڭەستىڭ سالتاناتتى وتىرىسى ءوتتى. سانيتارلىق تالاپ ساقتالعان جيىندى ەۇۋ رەكتورى, ۇعا اكادەميگى ەرلان سىدىقوۆ اشتى.

«ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۋني­ۆەرسيتەتىن قۇرۋ تۋرالى­ جار­لىعى وتاندىق ءبىلىم-عىلىم سالاسىنىڭ جاڭا پاراعىن اش­تى. اتاپ ايتساق, بىرىنشىدەن, ەلباسى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ ارقىلى 1994 جىلى 29 ناۋ­رىزدا ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مىنبەرىنەن جاريا ەتكەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق يدەياسىنا سەرپىن بەردى. ەكىنشىدەن, قازاقستاننىڭ جاڭا استاناسىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق ىرگەتاسىن قالادى. ۇشىنشىدەن, وتاندىق جوعارى مەكتەپتىڭ درايۆەرى رەتىندە ەۋرازيا ۋني­ۆەرسيتەتىنە زور مۇمكىندىك تۋ­عىزدى. ال وقۋ ورنىنا تۇر­كىتانۋشى, تاريحشى, گەوگراف لەۆ گۋميلەۆتىڭ اتىن بەرۋ ارقىلى جاس بۋىنعا ەل تاريحىنىڭ تەرەڭدىگىن, كونە تۇركى قۇندىلىقتارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن مەڭزەدى. بۇدان دا ماڭىزدى قادام – قازاقستان جولىنىڭ, قازاقستان دامۋىنىڭ, لەۆ گۋميلەۆ ايتقانداي, پاس­سيونارلىق جاڭعىرۋىن ايقىن­دادى», دەدى رەكتور.

وسىدان سوڭ ەۇۋ باسشىسى اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتە ەڭ­بەك ەتكەن ءىرى تۇلعالار مەن ولاردىڭ جەمىستى جۇمىستارىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, امانگەلدى قۇسايىنوۆ, مىرزاتاي جول­داسبەكوۆ, سارسەنعالي ءابدى­ماناپوۆ, باقىتجان ءابدىرايىم – ەكس-رەكتورلار ەمەس, تاريحتا اتى قالعان رەكتورلار. ال جا­­باي­حان ءابدىلدين, بولات كومە­كوۆ, سەيىت قاسقاباسوۆ, راحمەت­قاجى بەرسىمباي, مۇح­تارباي وتەلباەۆ, عاريفوللا ەسىم, رىسقۇل وينار ۇلى, قار­جاۋباي سارتقوجا ۇلى, قويشى­عارا سالعارا ۇلى, سايلاۋ باتىر­شا ۇلى, ەڭلىك نۇرعاليەۆا, شاكىر يبراەۆ, نامازالى وماش ۇلى, عادىلبەك شالاحمەتوۆ, سەرىك نەگيموۆ, ت.ب. اكادەميكتەر­ مەن ايگىلى پروفەسسورلار ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي مەكتەپ­تەرىن قالىپتاستىردى. سونداي-اق شيرەك عاسىردا ءبىلىم ورداسىنىڭ قابىرعاسىندا ەڭبەك ەتىپ, بۇ­گىندە  باقيعا اتتانعان رىمعالي نۇرعالي, مىرزاتاي سەرعاليەۆ, اقسەلەۋ سەيدىمبەك, مىرزاگەلدى كەمەل, ءناۋبات قاليەۆ سىندى عالىمداردىڭ اتى ۇمىتىلمايدى.  

سالتاناتتى جيىندا ءسوز العان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىدى. وندا ۋنيۆەرسيتەت العاش قۇرىلعان كۇننەن باستاپ تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقانى جانە ەلىمىزدىڭ بەتكە ۇستار ءبىلىم ۇياسىنا اينالعانى ايتىلعان. قۇرىلعانىنا 50 جىل تولماعان الەمدىك ۋنيۆەرسيتەت اراسىندا ەۇۋ-دىڭ كوش باستاعانىن جەتكىزىپ, الداعى ۋاقىتتا ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ كوشباسشىسى بولىپ, ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بەدەلىن ارتتىرا بەرەتىنىنە جانە ۋنيۆەرسيتەت تۇ­لەك­تەرى ەلىمىزدىڭ بارلىق سالاسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتەتىنىنە سەنىم بىلدىرگەن. وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اراسىندا الدى ەكەنى اتالىپ, ەۇۋ الداعى ۋاقىتتا دا جوعارى بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋدا ماڭىزدى عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى رەتىندە قالا بە­رەتىنىنە ءۇمىت ارتقان.

سونىمەن قاتار مينيستر ا.ايماعامبەتوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ دا قۇتتىقتاۋىن جەتكىزدى. پرە­زيدەنتتىڭ قۇتتىقتاۋىندا: «سىزدەردى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن! وسىدان 25 جىل بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن قۇرىلىپ, ەۇۋ ەۋروپا, ازيا, اقش, تاعى باسقا شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن, ءتۇرلى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىمەن, شەتەل مەم­لەكەتتەرىنىڭ ەلشىلىكتەرىمەن, حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­دارىمەن  قارىم-قاتىناس جاسايتىن ەۋرازيالىق يدەياسىن ىسكە اسى­راتىن جەتەكشى  ۋنيۆەرسيتەتكە اينالدى», دەلىنگەن.

پرەزيدەنت قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەرگەننەن كەيىن ۆەدومستۆو باسشىسى ا.ايماعامبەتوۆ:

«بۇل ۋنيۆەرسيتەت قازاق­س­تان توڭىرەگىندە عانا ەمەس, حالىق­ارا­لىق دەڭگەيدە قابى­لەتتى بولىپ, الەم­دەگى ۇزدىك ۋني­ۆەرسيتەتتەردىڭ قاتارىنا ەنۋى كەرەك. قازىر ءدال وسىنداي مىندەتتى مەم­لەكەت باسشىسى ءبىزدىڭ الدى­مىزعا قويىپ وتىر. ارينە, بۇل ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىك بار دەپ ايتۋعا بولادى. جۋىردا ۋني­ۆەرسيتەتتىڭ ديرەكتورلار كەڭە­سىندە ەۇۋ-نى زەرتتەۋشى ۋني­ۆەرسيتەت رە­تىندە قايتا قالىپ­تاستىرۋ بو­يىنشا شەشىم قا­بىل­دادىق. ەن­دى وسى شەشىمدى ۇكى­مەتتىڭ قاراۋىنا شىعارىپ, ءتيىستى قاۋلى قابىلدانسا, ەۇۋ زەرتتەۋشى ۋنيۆەرسيتەت بولىپ, جاڭا بەلەس­تەرگە كوتەرىلەدى دەپ سەنەمىن», دەدى.

مينيستر ەۇۋ-نىڭ ءبىر توپ قىزمەتكەرىن مەرەكەلىك مەدالمەن ماراپاتتادى. ولار­دىڭ ىشى­ندە ەلتاڭبا اۆتورى جانداربەك مالىبەك ۇلى, اكادەميك راحمەت­قاجى بەرسىمباي, فيلولوگ-عا­لىم سەرىك نەگيموۆ, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوك­­تورى, پروفەسسور پەريزات سەيىتقازى «ىبىراي التىن­سا­رين» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالسا, عالىمدار نۇرجان بوقاەۆ, نۇر­ساۋلە بورانباەۆا عىلىمدى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن  توس­بەلگىسىن كەۋدەلەرىنە تاقتى.

وقۋ ورنىنىڭ مەرەيتويىن­ اتاپ وتۋدە توي تويلاۋعا ەمەس, يگى ىسكە دە كوبىرەك ءمان بەرىل­گەن­دەي. سونىڭ ءبىر كورىنىسى بولار, ەۇۋ-نىڭ 25 جىلدىعىنا وراي «University sports centre» سپورت­تىق-ساۋىق­تىرۋ كەشەنى اشىلدى. جالپى اۋدانى 7 074 شارشى مەتر جانە ءار اۋىسىمدا 216 ادام قابىل­داي الاتىن جاڭا سپورت كەشەنى ۆولەيبول, باسكەتبول, شاعىن فۋتبول, گاندبول, كۇرەس, بي سياق­تى سپورتتىڭ ويىن تۇرلەرى بويىنشا ساباقتار وتكىزۋگە, سون­داي-اق جارىستار مەن ارنايى سپورت سەكتسيالارىنىڭ جاتتىعۋ ساباقتارىن وتكىزۋگە ارنالعان. كەشەن عيماراتى ءتورت قاباتتان تۇرادى: ءبىرىنشى قاباتتا ەكى فۋتبول, ءبىر باسكەتبول جانە ءتورت ۆولەيبول الاڭى, ەكىنشى قاباتتا ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ كيىم شەشەتىن بولمەلەرى, ءۇشىنشى قاباتتا ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ جاتتىعۋ زالى, بوكس زالى, شاحمات ويناۋعا ار­نالعان سپورت كابينەتتەرى, سونداي-اق توعىزقۇمالاق, اسىق اتۋ جانە بەس تاس سياقتى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى, ءتورتىنشى قاباتتا تەننيس ويناۋعا ارنالعان زال, شەيپينگ پەن بيگە ارنالعان سپورتزال ورنالاسقان.

جاقىن ۋاقىتتا سكالودروم اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەسكە سالا كەتەيىك, سوڭعى 8 جىلدا ەۇۋ كورپۋسىنا قاراستى وقۋ-زەرت­حانالىق عيمارات, ستارتاپ ايماعى, 2 ستۋدەنتتەر ءۇيى, وقىتۋشىلار قۇرامى مەن قىزمەتكەرلەر ءۇشىن 2 تۇرعىن ءۇي سالىندى.

سوڭعى جاڭالىقتار