Oxford پەن AstraZeneca ەكپەسىن سالدىرعاندار قايتپەك؟
جاقىندا ەلىمىزدە بىرقاتار عيماراتقا, ءتىپتى ەلوردا مەن الماتىداعى اۋەجايعا كىرۋ ءۇشىن كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعانىمىز نە ۆاكتسينا العانىمىزدان حابار بەرەتىن Ashyq باعدارلاماسى ارقىلى تەكسەرۋ مىندەتتەلدى. بۇل – باسقا مەملەكەتتەردە دە قولدانىسقا ەنگىزىلگەن تاجىريبە. «ديجيتال جاسىل سەرتيفيكات» دەپ اتالاتىن ەۋروپا ەلدەرىنە ورتاق جۇيە ازاماتتىڭ دەنساۋلىعىنا قاتىستى اقپارات بەرەدى. ياعني قۇجات ونىڭ بۇرىن-سوڭدى كوروناۆيۋس جۇقتىرعانىن, اۋىرىپ جۇرگەنىن, ناۋقاستارمەن بايلانىستا بولعانىن كورسەتەدى. ال ەل اراسىندا ەمىن-ەركىن ساياحاتتاۋ ءۇشىن ۆاكتسينا الۋ شارت. ەۋروپا حالقى ۆاكتسينا ۆيرۋستان تولىقتاي ساقتامايتىن بولسا, ونىڭ قاجەتى نە دەگەن سۇراق قويادى. ودان بولەك, ۆاكتسينا ەكتىرسەك, قانشا كومپونەنتى قاجەت دەگەن تاعى ءبىر ساۋال ورتاعا سالىندى.
ەۋروپا وداعى 4 ۆاكتسينانى ماقۇلدادى. بۇگىندە حالىقتى ۆاكتسينالاۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. ۆاكتسينا دايىنداۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى ۆيرۋسقا قارسى ەكپەنى ەكى كومپونەنتتە دايىنداعان. اراسىنا ۋاقىت سالىپ ەگۋ ءتيىمدى دەيدى وندىرۋشىلەر. ال Johnson & Johnson كومپانياسى ءبىر دوزانىڭ ءوزى جەتكىلىكتى دەيدى.
ءبىر قىزىعى, گەرمانيا مەن فرانتسيا بۇعان دەيىن Oxford پەن AstraZeneca داينداعان ۆاكتسينانىڭ ءبىرىنشى كومپونەنتىن الىپ ۇلگەرگەندەرگە ۆاكتسيناعا قاتىستى داۋدان كەيىن ەندى ەكىنشى دوزا رەتىندە mRNA ۆاكتسيناسىن ەگىپ جاتىر.
ءبىر ايتا كەتەتىنى, بىرنەشە ەل ەۋروپا مەديتسينا اگەنتتىگىنىڭ رۇقساتى بەرىلمەگەن ۆاكتسينانى الدىردى. ونىڭ قاتارىندا قىتايلىق ۆاكتسينا دا بار. ال بۇل ەكپە, اگەنتتىكتىڭ ايتۋىنشا, تيىمدىلىگى جاعىنان ايماقتا قولدانىلاتىنداردان تومەن.
مۇلدە الماعاننان بىرەۋىن العان جاقسىراق
ۆاكتسينانىڭ تولىق كومپونەنتى ەگىلگەننەن كەيىن تيىمدىلىگىن انىقتاۋ ءۇشىن بىرنەشە سىناما جۇرگىزىلدى. BioNTech/Pfizer ەكپەسىنىڭ ەكى دوزاسىنىڭ اراسىنا 21 كۇن سالىنادى. ال تيىمدىلىگىن انىقتاۋ كەزىندە ونىڭ ۆيرۋستان قورعاۋ كۇشى 95 پايىز ەكەنى ءمالىم بولدى. مۇنداي تيىمدىلىك تەك العاشقى 7 كۇننىڭ ىشىندە.
Modernا تولىق كومپونەنت الىنعاننان كەيىن العاشقى 14 كۇننىڭ ىشىندە 94,1 پايىز ۆيرۋستان قورعاي الادى. ال ەكى دوزانىڭ اراسى – 28 كۇن.
ەكپە دايىنداۋشى كومپانيالار ۆيرۋستان قورعانۋ ءۇشىن ۆاكتسينانىڭ ەكى دوزاسى دا قاجەت دەيدى. الايدا ەۋروپانىڭ «جاسىل سەرتيفيكاتىن» الۋ ءۇشىن العاشقى دوزانى ەكتىرۋ دە جەتكىلىكتى بولسىن دەگەن ۇسىنىس كوپ.
مۇنداي سۇراۋدان كەيىن كومپانيالار العاشقى دوزا ەگىلگەندەردىڭ ۆيرۋس جۇقتىرۋىن باقىلاۋعا الدى. Modernا ءبىر دوزا عانا ەگىلگەننەن كەيىن 14 كۇن ىشىندە ۆاكتسينا ۆيرۋستان 95,2 پايىزعا قورعاي الاتىنىن انىقتادى.
Oxford ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى وزدەرى دايىنداعان AstraZeneca ۆاكتسيناسىنىڭ ءبىر دوزاسىنىڭ تيىمدىلىگىن زەرتتەدى. ناتيجەسىندە, ءبىر دوزا 76 پايىز تيىمدىلىك كورسەتسە, ەكى دوزا ۆيرۋستان 90 پايىز قورعاۋعا قاۋقارلى بولىپ شىقتى.
ءبىر عانا دوزا الۋ جەتكىلىكتى دەگەن Johnson & Johnson وندىرۋشىلەرى ۆاكتسينا تيىمدىلىگى 66 پايىز دەگەن مالىمدەمە جاسادى. زەرتحاناداعى سىنامالار وسىنداي ناتيجە بەرگەنىمەن, ايماقتاعى احۋال ءالى دە تۇراقسىز.
ماسەلەن, يتاليا ناۋقاستار سانى بويىنشا ءالى دە الدا. سوندىقتان Istituto Superiore di Sanità مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى ەۋروپادا رۇقسات ەتىلگەن بارلىق ۆاكتسيناعا وزىنشە تالداۋ جاسادى. ءبىرىنشى دوزا الىنعاننان كەيىن 28 كۇندە ەكپەنىڭ اسەرى ايتارلىقتاي قۇلدىرايتىنىن, ال 35 كۇندە ءتىپتى جوعالاتىنىن انىقتادى. دەگەنمەن ۆاكتسينا الماعان ازاماتتاردىڭ اۋرۋحاناعا ءتۇسۋ جيىلىگى 89-90 پايىزعا جوعارى بولىپ شىقتى.
مەديتسينالىق ستاتيستيكا شىن دەرەكتەن الشاق پا؟
تاۋەلسىز زەرتتەۋدەن كەيىن يتاليالىق ينستيتۋت BioNTech/Pfizer ەكپەسىنىڭ كومپونەنتتەرى اراسىنا 21-25, ال Moderna كومپونەنتتەرىنىڭ اراسىنا 28-30 كۇن سالۋ كەرەك دەگەن شەشىمگە كەلدى. عالىمدار ءدال وسىنداي جيىلىك ەكپەنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى دەگەن سەنىمدە. Oxford/AstraZeneca ۆاكتسيناسىنىڭ ەكىنشى بولىگى 35 كۇندە سالىنۋى كەرەك-مىس.
مۇنداي مالىمدەمەدەن كەيىن انگليانىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى دا قاراپ قالمادى. وزدەرى وتكىزگەن سىنامادان كەيىن Oxford/AstraZeneca مەن BioNTech/Pfizer ەكپەلەرىنىڭ ءبىر دوزاسى ءولىم قاۋپىن 80 پايىزعا ازايتادى دەگەن شەشىمگە كەلدى. ال ەكپە العانداردىڭ ىشىندە BioNTech/Pfizer-ءدىڭ ەكى كومپونەنتىن العانداردىڭ ءولىم قاۋپى 97 پايىزعا تومەن. ولار ۆاكتسينانىڭ ءبىر بولىگىمەن شەكتەلمەي, ەكى كومپونەنتىن تولىق الۋ دۇرىس ءارى قاجەت دەگەن مالىمدەمە جاسادى.
ەۋروپادا ماقۇلدانعان ۆاكتسينالار ىشىندە Oxford/AstraZeneca ۆاكتسيناسى كومپونەنتتەرىنىڭ اراسى الشاق. بۇعان قاتىستى Oxford ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى جەكە زەرتتەۋىن نازارعا ۇسىندى. وندا كلينيكالىق زەرتتەۋ ناتيجەسىندە كومپونەنتتەر اراسىندا 6 اپتا سالىنعانداردىڭ ۆيرۋس جۇقتىرۋ قاۋپى 55,1 پايىز بولسا, 12 اپتا وتكىزگەندەر 81,3 پايىزعا از جۇقتىرعانىن ايتادى. وسىدان كەيىن ۇلىبريتانيا ۆاكتسينا كوميتەتى ەكى كومپونەنت اراسىن مەيلىنشە الشاق قىلۋ كەرەگىن ايتقان-دى. بۇل شەشىم قالعان ۆاكتسيناعا دا قاتىستى دەگەن قاتە پىكىر حالىق اراسىندا تەز تارادى. ويتكەنى ازاماتتار كومپونەنتتەر اراسىنا مەيلىنشە ۇلكەن ينتەرۆال سالۋ تەك ۆيرۋستان قورعانۋ ءۇشىن ەمەس, انتيدەنەنىڭ قالىپتاسۋى ءۇشىن ماڭىزدى دەگەن ويدا. سەبەبى مەديادا ۆاكتسينا انتيدەنە قالىپتاستىرادى, ال ۆيرۋستان قورعانۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – انتيدەنە دەپ ءتۇسىندىرىلدى.
ءوز ەركىمەن شارا ىزدەپ جاتقاندار
كەيبىر ەل ءتىپتى ەكى ءتۇرلى ەكپە ەگىپ تە باقىلاپ كوردى. ازىرگە تەك Oxford/AstraZeneca-دان كەيىن BioNTech/Pfizer ەگىلگەنى ءمالىم. بريتانيا مۇنىڭ ناتيجەسىن تەك ماۋسىمدا جاريالاي الاتىنىن ايتتى. بۇل قاتارعا فرانتسيا دا قوسىلىپ, ءوز باقىلاۋىن ورتاعا سالاتىنىن حابارلادى.
وسى رەتپەن ەگىلگەن ازاماتتار ەكپەنىڭ اسەرى قاتتى بايقالعانىن ايتتى. كوبى دەنەسى قالتىراپ, شارشاپ, باستارى اۋىرعانىن ايتتى. تۇماۋدىڭ بەلگىلەرى انىق سەزىلگەنىن ايتىپ شاعىمدانعاندار دا باسىم بولدى.
تاعى دا باسقاشا تالاپ قىلعاندار قاتارىندا ماجارستان, سان مارينو, چەحيا مەن سلوۆاكيا بار. ولار دا – «جاسىل سەرتيفيكاتقا» قاتىسۋشىلار. دەگەنمەن العاشقى ەكەۋى ەۋروپادا تىركەلمەگەن رەسەيلىك سپۋتنيك V ۆاكتسيناسىن الدىرسا, چەحيا مەن سلوۆاكيا قىتايدىن Sinopharm ەكپەسىن الدىردى. ەندىگى كەزەكتە رەسەيلىك ۆاكتسيناعا تاپسىرىس بەرۋدى جوسپارلاپ جۇرگەن كورىنەدى.
تىركەلمەگەن ۆاكتسينا سالدىرۋعا تىيىم بولماعانىمەن, «جاسىل سەرتيفيكات» ەنگىزىلسە, مەملەكەتتەر اراسىندا ساياحاتتاۋدا قيىندىقتار پايدا بولۋى مۇمكىن. ياعني ەۋروپا وداعى ماقۇلداعان ۆاكتسينا ەكتىرگەندەر ەلدەر اراسىندا ەمىن-ەركىن جۇرسە, ولاردان ەرەكشەلەنگەن ەلدەردىڭ ازاماتتارى باراتىن ەلدەن قوسىمشا رۇقساتتاما الۋى كەرەك بولادى.
ال ەۋروپاعا ساياحاتتاعىسى كەلەتىن وداققا مۇشە ەمەس ەلدەر ازاماتتارى دا قوسىمشا رۇقسات الۋعا ءماجبۇر. ويتكەنى ولار ەكتىرگەن ۆاكتسينانى ەۆروپالىق ەل قابىلداپ-قابىلدامايتىنىن انىقتاپ, باسقا دا اقپارات بەرىپ, ۆاكتسينا پاسپورتىن الدىن الا كورسەتۋلەرى شارت. بۇل شەشىم بىرقاتار ەلدىڭ پارلامەنتىندە تالقىلانىپ جاتىر. ناقتى ءۋاج ايتىلمايىنشا, بارلىعى وسى ءۇردىس بويىنشا ساياحاتتاۋعا ءماجبۇر.
