شىنىن ايتقاندا, وسى سالادا كۇندىز-ءتۇنى جان سالىپ, قىزمەت ىستەپ جۇرگەن مامانداردىڭ ەڭبەگى كوپ ەلەنە دە, ايتىلا دا بەرمەيدى. ايتپەسە, ولاردىڭ جۇرتشىلىقتى يبالى ىزگىلىككە ۇندەپ, رۋحاني-مادەني ءومىرىمىزدى بايىتىپ جۇرگەن ەڭبەكتەرى ايتۋعا تۇرارلىق. سونىڭ ىشىندە «باعا جەتپەس بايلىق» سانالعان كىتاپپەن تىعىز بايلانىستاعى كىتاپحاناشىلاردى بولە-جارا ايتساق دەيمىز. وسى ماقساتتا ەلورداداعى ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنە قاراستى زاعيپتار مەن كوزى ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان كىتاپحانا مەن ونى باسقارىپ وتىرعان, 2018 جىلعى ء«جۇز جاڭا ەسىم» جوباسى ەكىنشى كەزەڭىنىڭ جەڭىمپازى عالىم نۇرلانوۆ جايىندا ءسوز قوزعاۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.
جالپى, كەيىپكەرىمىز بالا كۇنىنەن كىتاپقا جاقىن بولىپ وسسە دە كىتاپحاناشى بولامىن دەپ ەش ويلاماپتى.
– بۇل ماماندىقپەن تاعدىرىم توعىستىردى, − دەيدى ول. − الدىمەن وقىرمان رەتىندە الماتىداعى زاعيپتارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كىتاپحاناعا بارىپ, سودان ءتۇرلى كىتاپتار الىپ وقىپ ءجۇردىم. ءسويتىپ, بىرتە-بىرتە وسى ماماندىققا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم ويانىپ, قۇرمەتىم ارتتى. سوسىن كىتاپحانادا جۇمىس ىستەسەم دەپ ويلادىم. ويتكەنى ءوزىم سەكىلدى تاعدىرلاستارىما قولۇشىن سوزعىم كەلدى. سول ماقساتپەن شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كىتاپحانا ءىسى ماماندىعىندا وقىپ, ونى ويداعىداي اياقتاپ, 2014 جىلى استاناداعى وسى ارنايى كىتاپحاناعا جاس مامان بولىپ ورنالاستىم. العاش كەلگەنىمدە وقىرماندارعا برايل جۇيەسىندەگى قازاقشا كىتاپتاردىڭ جەتىسپەيتىندىگىن كوردىم. ءتىپتى انا تىلىمىزدە جازىلعان اۋديو جيناقتار قورى دا وتە از. وسى ماسەلە مەنى قاتتى ويلاندىردى.
ەلىمىزدە زاعيپتار مەن كوزى ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان كىتاپحانا ساناۋلى. باس شاھاردىڭ وزىندە بىرەۋ, ول 1970 جىلى اشىلعان, سودان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قازىر جارتى عاسىردان اسا تاريحى بار كىتاپ ورداسىنىڭ مىڭنان اسا وقىرمانى بار, ونىڭ 29-ى – بالالار. ونداعى كىتاپ قورى 19 248 بولسا, قازاقشا كىتاپ سانى – 3 031 عانا. ال عالىم ءسوز ەتكەن برايل جۇيەسىندەگى رەلەفتىك-نۇكتەلىك قارىپتەگى ادەبيەت 2095 دانانى قامتىسا, سونىڭ 30-ى عانا قازاقشا ەكەن. «دىبىستالعان ادەبيەت» بويىنشا تاسپاعا تۇسكەن جيناق 8 806 بولسا, سونىڭ 1 213 داناسى انا تىلىمىزدە جازىلعان. بۇگىندە كىتاپحانا ۋاقىت تالابىنا ساي تيفلوكومپيۋتەرلەرمەن جابدىقتالعان, عالامتور جەلىسىنە قوسىلعان, ونى وقىرماندارعا كەڭىنەن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرىلگەن.
عالىم نۇرلانوۆ – جاي قاراپ وتىرمايتىن, ۇنەمى ىزدەنىستى جاقسى كورەتىن مامان. ول 2015 جىلى «الەمدى ساۋساق ۇشىمەن سەزىنەمىن» اتتى العاشقى جوباسىمەن كوزى كورمەيتىن نەمەسە ناشار كورەتىن ەرەسەكتەر مەن بالالار ءۇشىن برايل جۇيەسىمەن وقۋ مەن جازۋدى قولعا الدى. سونىمەن بىرگە كومپيۋتەرگە ورناتىلعان ارنايى سينتەزاتور ارقىلى ءوز وقىرماندارىنا كومپيۋتەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتىپ, كوڭىلى قاياۋلى بولىپ جۇرگەن ءبىراز جانعا ءۇمىت وتىن جاقتى.
2018 جىلى ءوزى باس بولىپ, «بولاشاق» كورپوراتيۆتىك قورى قولداۋىمەن كىتاپحانادا دىبىس جازۋ ستۋدياسىن اشتى. بۇل ونىڭ كوپتەن جۇزەگە اسىرسام دەگەن ماقساتىنىڭ ءبىرى ەدى. جاڭا ستۋديا اشىلىسىمەن بىردەن جۇمىسقا كىرىستى. بۇعان دەيىن شاڭ باسىپ جاتقان ەسكى كاسسەتالاردى اۋديوفورماتقا كوشىردى. سوسىن قازاق اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارى جازىلعان اۋديو-كىتاپتار شىعارۋدى باستادى. بۇگىنگە دەيىن وسىنداي جۇزدەن اسا تۋىندى جارىق كوردى.
− ءبىز «كىتاپ جانە مەيىرىمدىلىك» باعىتىندا جۇمىس ىستەيمىز. وقىرمانداردىڭ قاتىسۋىمەن ءتۇرلى مادەني ءىس-شارالار وتكىزەمىز. حالىقارالىق زاعيپتار كۇنىنە وراي برايل جۇيەسى بويىنشا ءداستۇرلى مانەرلەپ وقۋ جانە جازۋ سايىسى ءوتىپ تۇرادى. جىل سايىن كىتاپحانادا «اق تاياقشا» اپتالىعىن ۇيىمداستىرامىز. بۇل اپتالىقتا «جابىق كوزبەن ساياحات», «تاريحتى ساۋساقپەن وقيمىن», «تۇنەكتە دە جارىقتى تابا الامىن» اتتى تاقىرىپتار اياسىندا وقىرماندارمەن كەزدەسىپ, اشىق-جارقىن اڭگىمەلەسىپ, ولاردىڭ ىشكى قورقىنىش سەزىمىن جەڭۋگە, قوعامعا, ورتاعا تەزىرەك بەيىمدەلۋگە كومەكتەسەمىز. بىلتىر اباي اتامىزدىڭ مەرەيتويىنا وراي «اباي الەمى» وقۋلارىن وتكىزدىك. قازاق راديوسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي كىتاپحانامىزدىڭ ستۋدياسىنان ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنىڭ Kitap _kala راديوسى اشىلدى.
ول ءوزى باسقارىپ وتىرعان كىتاپحانادا بەس جىلعا جۋىق قاتارداعى كىتاپحاناشى بولىپ, وسى قادىرلى ماماندىقتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەردى. قازىر كىتاپحانادا وزىنەن باسقا تاعى ءۇش مامان ىستەيدى. كىتاپحانا كەستەسىنىڭ ءار كۇنى بوس ەمەس. وقىرماندار بۇل جەرگە كىتاپ وقۋعا نەمەسە الۋعا عانا كەلمەيدى, سونىمەن بىرگە دومبىرا, شاحمات, توعىزقۇمالاق ۇيىرمەلەرىنە قاتىسىپ, كوڭىلدەرىن كوتەرەدى.
عالىم 2018 جىلى «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسىندا كىل جۇيرىكتەر جينالعان بايگەدە قارا ءۇزىپ, جەڭىمپاز اتاندى. ول ءوزى «مەن سوندايمىن» دەپ كوپ ماقتانا قويمايدى, ايتپەسە, تالاي بايقاۋدا توپ جارعان ازامات. ماسەلەن, 2015 جىلى ەلوردادا وتكەن حالىقارالىق «اق تاياق» فەستيۆالىندە برايل جۇيەسىندەگى «وقۋ مەن جازۋ» اتالىمىندا باس جۇلدەنى يەلەنسە, جەڭىل اتلەتيكادان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار اراسىندا بولعان ء«ۇمىت» سپارتاكياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەسىن قانجىعاسىنا بوكتەرگەن. سونداي-اق ول – ۇزدىك مامان عانا ەمەس, ءبىر شاڭىراقتىڭ قامقورى, قىزعالداقتاي ەكى قىز ءوسىرىپ وتىرعان ارداقتى اكە.
ونىڭ كوپتەن بەرگى ارمانى – برايل جۇيەسىندەگى باسپاحانا اشۋ, مۇنداي باسپا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ازىرشە جوق. «مەن وسى ماسەلەنى 5-6 جىلدان بەرى كوتەرىپ كەلەمىن. سوعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىراز دۇنيەنى زەردەلەدىم. دەمەۋشى دە تاپتىم. ەندى وسى باسپاحانانى اشۋعا ىنتالانىپ وتىرمىن. اماندىق بولسا, بيىل ءبىزدىڭ كىتاپحانانىڭ بازاسىندا قازاقستاندا العاشقى برايل جۇيەسىندەگى باسپاحانا اشىلادى دەپ جوبالاپ قويدىق. قازىر كەلىسىم قۇجاتتارى قالدى. سول كۇندى اسىعا توسىپ ءجۇرمىن», دەدى ول.
ءبىز دە سول قۋانىشقا تولى كۇن تەزىرەك كەلسە دەيمىز!
