ساياسات جاقسى جاققا وزگەرىپ جاتقان جوق. بىرقاتار مەملەكەت الەۋمەتتىك جەلىگە قاتىستى ەرەجەلەردى بەكىتىپ جاتىر. ماسەلەن, ءۇندىستان ۇكىمەتى الەۋمەتتىك جەلىدە تاڭداۋ قۇقىعىنا شەكتەۋ بولماۋى كەرەك دەسە, پولشا بيلىگى Facebook اكىمشىلىگىن جازبالاردى وشىرمەۋگە شاقىردى. ال برازيليانىڭ پرەزيدەنتى دجاير بولسونارو ۇكىمەتتى ارىپتەستەرى قابىلداعان شارالاردى قايتالايمىن دەپ قورقىتتى. ولاي دەۋىنە جوعارعى سوتتىڭ پرەزيدەنتتىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى بىرقاتار جازباسىن ءوشىرۋ جونىندەگى شەشىمى سەبەپ بولدى.
بۇل تارتىسقا باقىلاۋ كەڭەسى ارالاستى. قۇرىلىم Facebook-كە الداعى التى ايدىڭ ىشىندە دونالد ترامپتىڭ پاراقشاسىنا قاتىستى شەشىم قابىلداۋدى تاپسىردى. بۇرىنعى پرەزيدەنتتىڭ جەلىگە قايتىپ كەلۋى نەمەسە كەلمەۋى – ەندى Facebook-ءتىڭ قۇزىرىندا. دەگەنمەن, باقىلاۋ كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىندا ساياساتكەرلەر مەن لاۋازىمدى تۇلعالار الەۋمەتتىك جەلىگە جەڭىل قاراماۋى كەرەك دەگەن وي ءبىلدىرىلدى.
«ساياسي كوشباسشىلار باسقالارعا قاراعاندا ويىنا كەلگەنىن بۇكپەسىز ايتۋ قۇقىعىنا يە ەمەس», دەدى دانيانىڭ بۇرىنعى ۇكىمەت باسشىسى, باقىلاۋ كەڭەسىنىڭ توراعاسى حەل تورنينگ-شميدت.
ال شەشىم ءالى قابىلدانباسا دا, Facebook بىرقاتار مەملەكەتپەن تالاسقا ءتۇسىپ ۇلگەردى. الەم ەلدەرى ساياسي كوشباسشىلاردىڭ جەلىدەگى جاۋاپكەرشىلىگىن وزدەرى عانا شەكتەۋى كەرەكتىگىن العا تارتادى. باقىلاۋ كەڭەسى ساياساتكەرلەردىڭ كەراعار پىكىرلەرى مەن كوپشىلىكتىڭ اگرەسسياسىن قوزدىراتىن ويلارى جاھاندىق پلاتفورمادان ءوشىرىلۋى ءتيىس دەگەن ويدا. ال بۇل تالاس Facebook پەن الەمدىك كوشباسشىلار اراسىنداعى قاتىناستى ناشارلاتپاسا, جاقسارتپاسى انىق.
كوبى امەريكالىق تەحنولوگيالىق كومپانيانىڭ ادام ومىرىندە الاتىن ورنى اسىرەلەنىپ, تىم ۇلكەن اۋقىمدى يەلەندى دەگەن پىكىردە. سونىمەن قاتار ونىڭ شەشىم قابىلداۋداعى اسەرى دە ءسوز بولدى. كوشباسشىلاردىڭ جاقتاستارىمەن تىكەلەي بايلانىسا الۋى دا كوپشىلىك ءۇشىن قاۋىپتى كورىنەدى. تۇركيا, مەكسيكا سىندى ەلدەر كىمنىڭ نە جازاتىنىن الەۋمەتتىك جەلى ەمەس, ساياساتكەرلەر شەشۋى كەرەك دەيدى.
جالپى, بۇل ماسەلەنىڭ كوتەرىلگەنى كەشە ەمەس. تەك ونىڭ ۇلكەن تالقىعا تۇسۋىنە دونالد ترامپتىڭ پاراقشاسىن بۇعاتتاۋ تۇرتكى بولدى. بۇل جەلىدە كىمنىڭ قانداي وي ايتارىن كىم شەشەدى دەگەن جاناما سۇراق تۋدىردى. البەتتە, الپاۋىت ەلدەر مۇنداي شەشىمدى الەۋمەتتىك جەلىنىڭ, ناقتى ايتقاندا, كومپانيالاردىڭ قۇزىرەتىنە بەرگىسى كەلمەيدى. سوندىقتان دا ولار الەۋمەتتىك پلاتفورمانىڭ جازبالاردى وشىرۋىنە قارسى. كەيبىر الەۋمەتتانۋشىلار مۇنداي رەتتەۋ بولماسا, قوعامدا اگرەسسيا پايدا بولادى دەگەن پىكىرىن ورتاعا سالادى.
قۇرامىنا ادام قۇقىقتارى بويىنشا ساراپشىلار, عالىمدار مەن بۇرىنعى ساياساتكەرلەر كىرەتىن باقىلاۋ كەڭەسى جاقىن ارادا الەمدىك كوشباسشىلار مەن ولاردىڭ وقىرماندارىن جاڭاشا باقىلايدى دەگەن بولجام بار. ناقتى ايتقاندا, ەندى ۇيىم ساياساتكەرلەردىڭ وقىرماندارىنا ارناپ جازعانى پلاتفورمانىڭ ەرەجەسىن بۇزىپ-بۇزبايتىنىن ءجىتى باقىلاماق.
بريتانيا ۇكىمەت باسشىسىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى نيك كلەگگ ساراپشىلار ەرەجەلەر دايىنداۋدا ەشقانداي تۇجىرىمداماعا سۇيەنبەي, نەگىزگە الۋعا تۇرارلىق وي ايتپاعان دەيدى. «ولار قابىلداعان شەشىم جاعدايدى تۇزەيدى دەپ ويلامايمىن. ءبىر جاعىنان ولار جەلىدەگى جازبانىڭ ساياسي باياندامالاردان بولەك نارسە ەكەنىن تۇسىنەدى. ونىڭ ۇستىنە جەلى قولدانۋشىسى رەتىندە ساياساتكەرلەر باسقالاردان ءبولىپ قارالماۋى كەرەك. بۇل ءالى دە زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى», دەدى.
بۇل اقپاراتتىق «سوعىس» باسقالاردان بولەك بولارى انىق. ويتكەنى Facebook دەرجاۆالارعا قارسى كەلمەك. وتكەن اپتادا ۇلىبريتانيا پارلامەنتى الەۋمەتتىك جەلىگە قاتىستى زاڭدى قارادى. ول زاڭدا ۇلكەن كومپانيالار جەلىدەگى زاڭسىز ارەكەتتەرگە قارسى شارا قولدانباسا, جاۋاپقا تارتىلادى دەگەن جاڭا نورما بار. سونىمەن قاتار جەلىدەن جازبانىڭ وشىرىلۋىنە قاتىستى وڭ پىكىر ءبىلدىردى. بريتاندىق ساياساتكەرلەر مۇنى دەموكراتيا تۇرعىسىنان دۇرىس دەپ تانىدى.
