– البەتتە, جىل سايىن قيىندىعى مەن كۇردەلىلىگى مول كۇزگى-قىسقى كەزەڭ باستالعاننان-اق ەنەرگەتيكتەر قاۋىمى وسى ماشاقاتى كوپ ايلاردىڭ ءساتتى وتۋىنە الاڭدايدى. جىل سايىن جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ ءساتتى اياقتالعانى جونىندە حابار بەرىپ وتىرعانىمىزعا قۋانىشتىمىز, – دەيدى باقىتحان مەدەعالي ۇلى. – ارينە, قىسقى كەزەڭگە دايىندىق ەرتە كوكتەمدە باستالادى. ماسەلەن, بىلتىرعى دايىندىق جۇمىستارىن 2020 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا باستاپ, «كەGوس» اق ەنەرگيا نىساندارىن الداعى قىسقى كەزەڭگە دايىنداۋعا كىرىسكەن بولاتىنبىز. وتكەن جىلى جالپى 603 ەلەكتر جەلىسى نىسانى جوندەۋدەن ءوتتى. سونىڭ ىشىندە – 95 ەلەكتر بەرۋ جەلىسى, 56 قوسالقى ستانسا جابدىقتارى, 100 عيمارات پەن قۇرىلىستار, 352 اۆتوكولىك جانە ارنايى مەحانيزمدەر بار. ناتيجەسىندە, ءبىز جوسپارلانعان ءىس-شارالاردى 100 پايىز ورىنداپ شىقتىق. سونىمەن قاتار شىعىن ماتەريالدارىنىڭ, قوسالقى بولشەكتەردىڭ, كونسترۋكتسيالاردىڭ اۆاريالىق قورىن قالىپتاستىرۋ سياقتى ماڭىزدى ساتتەر ەسكەرىلدى, سونداي-اق جانار-جاعارماي ماتەريالدارىنىڭ تۇرلەرى جانە قاجەتتى كولەمى ساتىپ الىندى.
ناتيجەسىندە جۇمىستاردىڭ نەگىزگى كولەمى جوسپارلانعان مەرزىمدە اياقتالدى. 22 قازاندا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ اتومدىق جانە ەنەرگەتيكالىق قاداعالاۋ مەن باقىلاۋ كوميتەتى كومپانيامىزعا – «KEGOC» اق-نا 2020-2021 جىلدارعى كۇزگى-قىسقى كەزەڭدەگى جۇمىسقا ازىرلىگى جونىندە پاسپورتىن تاپسىردى.
– باقىتحان مەدەعالي ۇلى, رەسپۋبليكادا ءبىر جىل بۇرىن ەنگىزىلگەن كارانتيندىك شەكتەۋلەر ەنەرگوحولدينگتىڭ جۇمىسىنا قالاي اسەر ەتتى؟
– 2020-2021 جىلدارى كۇزگى-قىسقى كەزەڭدە كومپانيا ۇجىمى قىسقى مەزگىلدىڭ قاتاڭ ءارى جاعىمسىز فاكتورلارىمەن بەتپە-بەت كەلگەنى بەلگىلى. سونداي-اق ەلىمىزدە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ كەڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن كارانتيندىك شارالار جاعدايىندا ەلەكتر ەنەرگياسىمەن ۇزدىكسىز قامتۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋعا تۋرا كەلدى.
سوندىقتان جوسپارلى جوندەۋ-الدىن الۋ جۇمىستارى ەلدەگى ەپيدەميالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ جاسالعان كەستە بويىنشا جۇرگىزىلگەنىن ەسكە سالعىم كەلەدى, بارلىق جۇمىستار كاسىبي دەڭگەيدە جانە جوسپارعا سايكەس جۇرگىزىلدى.
– جاڭا جىلدىڭ العاشقى كۇندەرى قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرلەرىندە ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ اپاتتىق ءوشۋى ورىن العان بولاتىن. وسى جايىندا كەڭىرەك ايتىپ بەرە الاسىز با؟
– وكىنىشكە قاراي, 2021 جىلعى 10 جانە 15 قاڭتاردا «KEGOC» اق-نىڭ اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا ورنالاسقان فيليالىندا – «باتىس جەت» 110-220 كۆ جوعارى ۆولتتى جابدىقتىڭ جاپپاي اجىراتىلۋى ورىن الدى. ناتيجەسىندە, قازاقستاننىڭ باتىسىنداعى بىرقاتار تۇتىنۋشىلار مەن بىرنەشە اۋدان تۇرعىندارى ءبىراز ۋاقىتقا ەلەكتر قۋاتىنسىز قالدى, بۇل حالىقتىڭ ءادىل نارازىلىعىن تۋدىرعان بولاتىن.
وقيعانىڭ سەبەبىن انىقتاۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى. ساراپشىلاردىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, تەحنولوگيالىق بۇزىلىستار وقشاۋلاۋدىڭ قۇرامىندا سۋلفات پەن حلوريد قوسپالارى بار ەلەكتر وتكىزگىش شوگىندىلەردىڭ سالدارىنان بۇزىلۋىنا بايلانىستى تۋىنداعان.
اپات سەبەپتەرىن تاۋەلسىز زەرتتەۋ جۇمىستارىن گ.داۋكەەۆ اتىنداعى الماتى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى دا جۇرگىزدى. سونىمەن, اپاتتىڭ سەبەپتەرى تابيعي قۇبىلىستاردىڭ سالدارى ەكەندىگىن مامانداندىرىلعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ساراپشىلارى دا راستادى. ياعني تابيعات قۇبىلىسىنىڭ اسەرىنەن ارنايى جابدىقتىڭ ەلەكتر وقشاۋلاعىشى بۇزىلدى. قالىڭ تۇمان مەن مول جاڭبىر سالدارىنان اتموسفەرالىق ىلعال وقشاۋلاعىشتاردىڭ بەتىندە جينالىپ, سونىڭ سالدارىنان توق وتكىزەتىن قابات پايدا بولدى. بۇل وكىنىشكە قاراي, كومپانيانىڭ ەنەرگيا وبەكتىلەرىندە كوپتەگەن جانە جاپپاي ء«تاج رازريادتار» تۋدىرىپ, اۆاريالىق اجىراتۋلارعا اكەلدى.
«KEGOC» اق ۇجىمى وسىنداي قۇبىلىسقا العاش رەت تاپ بولدى جانە بۇرىن مۇنداي اۆاريالاردى جويۋ تاجىريبەسى بولعان ەمەس. بىراق ەنەرگەتيكتەر سىني-قاتەرلى ءساتتى ابىرويمەن اتقارىپ, تۇتىنۋشىلارىمىزدى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتۋدى قالپىنا كەلتىردى. ءتىپتى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى نۇرلان نوعاەۆ ەكى اپاتتىڭ سالدارىن جويۋ بويىنشا قاتارداعى ەنەرگەتيكتەرگە جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلگەن كۇردەلى جاعدايلاردى اتاپ ءوتىپ, ولاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
وتكەن كۇزگى-قىسقى كەزەڭدە «ادامي فاكتور» دەپ اتالاتىن اۆاريالار بايقالماعانىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. كەرىسىنشە, بارلىق قۇرىلىمدىق بولىمشەلەر مەن بارلىق دەڭگەيدەگى قىزمەتكەرلەردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسى اۆاريالىق-قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن قىسقا مەرزىمدە اياقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل ءۇشىن ارىپتەستەرىمە العىس بىلدىرگىم كەلەدى.
– بولاشاقتا وسىنداي وقيعالاردىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەس ءۇشىن قازىرگى ۋاقىتتا قانداي شارالار اتقارىلۋدا؟
– كەز كەلگەن شتاتتان تىس جاعداي ءاردايىم مۇقيات تەرگەۋ تاقىرىبىنا اينالادى. ماقسات – بولاشاقتا نەگىزگى ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە تەحنيكالىق شارالاردى ازىرلەۋ. قازىرگى ۋاقىتتا «KEGOC» اق تۇتىنۋشىلاردى ەنەرگيامەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى شەشۋ اياسىندا اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا عانا ەمەس, سونداي-اق بارلىق وڭىردە ونەركاسىپتىك تۇتىنۋشىلار مەن حالىقتى ەلەكترمەن جابدىقتاۋدىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا قوسىمشا ءىس-شارالار جۇرگىزۋدە.
كومپانيا «قازاقستان بەج باتىس ايماعىنىڭ ەلەكتر جەلىسىن كۇشەيتۋ. ەلەكتر جەلىلىك وبەكتىلەردى سالۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋدا. اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ رەسپۋبليكانىڭ بەج باتىس ايماعىنىڭ – اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ تۇتىنۋشىلارىن ەلەكترمەن جابدىقتاۋدىڭ وتكىزۋ قابىلەتى مەن سەنىمدىلىگىن كەمىندە ەكى ەسە ارتتىرادى. بىلايشا ايتقاندا, جالپى ۇزىندىعى 775 شاقىرىمدىق 220 كۆ «ورال – يندەر – قاراباتان – تەڭىز» ەكىنشى ءترانزيتىنىڭ قۇرىلىسىن جوسپارلادىق, سونداي-اق 220 كۆ «ورال» قوسالقى ستانساسى قايتا جوندەۋدەن وتكىزىلەدى, 220 كۆ «قۇلسارى», «تەڭىز», «يندەر», «بەينەۋ» قوسالقى ستانسالارى كەڭەيتىلەدى, «قاراباتان» تاراتۋ پۋنكتى سالىنادى. اۋقىمدى جوبا شەڭبەرىندە جەرگىلىكتى ەلەكتر ستانسالارىندا گەنەراتسيالايتىن قۋاتتاردىڭ ەلەۋلى كولەمىن اۆاريالىق اجىراتۋ كەزىندە رەزەرۆتەۋ ەسەبىنەن جەلىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىراتىن بىرقاتار باسقا دا ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ بولجانىپ وتىر.
– ەستۋىمىزشە, بۇل كومپانيادا ۇلتتىق ەنەرگيا جۇيەسىنىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جالعىز جوبا ەمەس؟
– شىنىندا دا, قازىرگى ۋاقىتتا KEGOC ماماندارى كومپانيانىڭ بارلىق فيليالىندا اۋە جەلىلەرىن ء(اج) مەرزىمىندە قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. مىسالى, «اقتوبە جەت» جانە «باتىس جەت» فيليالدارىنىڭ 24 وبەكتىسىنىڭ 18-ىنە قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى جاسالۋدا. جوبا جۇزەگە اسىرىلا باستاعالى بەرى 2029 شاقىرىم ءاج-ءنىڭ 950 شاقىرىمى, ونىڭ ىشىندە بيىل – 100,7 شاقىرىمى قايتا جوندەۋدەن ءوتتى.
كەستەگە سايكەس, «اعادىر», «الماتى», «اتىراۋ», «بەينەۋ», «بوران», «جەزقازعان», «قاراتاۋ», «قۇلسارى», «تەڭىز», «ورال», «كەنتاۋ» جانە وقماەس قوسالقى ستانسالارىندا جوعارى ۆولتتى جابدىقتاردى اۋىستىرا وتىرىپ, تاراتۋ قۇرىلعىلارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ بويىنشا جۇمىستار ىسكە اسىرىلۋدا.
كورىپ وتىرعاندارىڭىزداي, قازاقستان ۇلتتىق ەلەكتر تورابى قىزمەتىنىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى تۇتىنۋشىلارىن ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتۋعا ىركىلىستەر مەن كەدەرگىلەر اكەلۋى مۇمكىن تەحنولوگيالىق اۆاريالارعا جول بەرمەۋگە باعىتتالعان جۇمىستاردىڭ ۇلكەن كولەمى جۇرگىزىلۋدە.
ءسوز سوڭىندا, قازىرگى ۋاقىتتا «KEGOC» اق 2021-2022 جىلدارعى كۇزگى-قىسقى كەزەڭدەگى جۇمىسقا دايىندىق بويىنشا جوندەۋ-الدىن الۋ جۇمىستارىنا كىرىسكەنىن جانە كومپانيا ۇجىمى بارلىق قازاقستاندىقتاردى ومىرلىك قاجەتتى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايتىنىن ايتقىم كەلەدى.
اڭگىمەلەسكەن
دۋمان اناش,
«Egemen Qazaqstan»
