ايماقتار • 18 مامىر، 2021

پارىقسىز «پاريەۆ» كوگىلدىر وتىنعا كوكتەگى باعانى بەلگىلەپ وتىر

40 رەت كورسەتىلدى

شۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعى تولە بي اۋىلىنا كوگىلدىر وتىن كىرگىزۋ ماسەلەسى تالاي جىلدان بەرى وزەكتى بولىپ كەلەدى. جەرگىلىكتى تۇرعىندار دا اتالعان ماسە­لەنىڭ نە ءۇشىن شەشىلمەي كەلە جاتقانىن تۇسىنبەي دال بولۋدا. ودان كەيىن دە اۋداننىڭ بىرقاتار ەلدى مەكەنى گازبەن قامتىلىپ ۇلگەرگەن بولسا، تولە بي اۋىلىنداعى ماسەلەنىڭ نە ءۇشىن، نە سەبەپتى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقانى كوپشىلىك ءۇشىن ءالى تۇسىنىكسىز. تۇرعىندار تاراپىنان بۇل ماسەلە تالاي رەت كوتەرىلسە دە، ناتيجە بولماي تۇر. قاراپايىم حالىق الداعى كۇنگە ءۇمىتىن ۇكى­لەپ، سەنىمىن بەكىتىپ كۇتكەنىمەن، ودان بەرى دە بەس جىلدان اسىپ كەتىپتى. ەندى بەس جىل­دىڭ بەدەرىندە ناتيجە بەرمەگەن شارۋادان بۇگىندە كوپشىلىك سەكەم الا باس­تاعانداي.

 

بۇگىندە جامبىل وبلىسىنىڭ مويىن­قۇم جانە سارىسۋ اۋداندارىنا كوگىلدىر وتىن كىرگىزۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر. سونداي-اق بۇل ماسەلە تاراز قالاسىنداعى ء«شولدالا» اۋماعىنا دا قاتىستى. ال قال­عان اۋداندارداعى ەلدى­ مەكەندەردە گاز ماسەلەسى تولىق بولماسا دا، بىرتىندەپ شەشى­مىن تاۋىپ كەلەدى. دەگەنمەن توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان، بارلىق مۇمكىندىگى قالىپ­تاسقان اۋدان ورتالىعىنداعى ماسە­لەنىڭ شەشىلمەۋى تۇرعىنداردىڭ جاناي­قايىنا ۇلاسۋدا. «مىنە، بەس جىلدان اسىپ بارادى، بۇل ماسەلەنىڭ تالاي رەت كوتە­رىلگەنى كوپشىلىككە بەلگىلى. بىراق ناتيجە جوق. شۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا بۇگىندە 21 مىڭنان استام ادام تۇرادى. تولە بي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىن 2015 جىلدان بەرى كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋعا ۋادە ەتىپ كەلگەن «پاريەۆ» جشس باسشىلارى ەندى ەلىمىزدە جوق اسپانداعى باعانى ايتىپ، جۇرتشىلىقتىڭ قالتاسىن قاعىپ كەلەدى. وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا مەنمەنسىگەن مەردىگەر كومپانيا باسشىلارىن قاتاڭ سىنعا الىپ، ارنايى جۇمىس توبىن قۇرعىزىپ، قۇزىرلى ورىندار ارقىلى ولاردىڭ ارەكەتىن قاتاڭ باقىلاۋعا العان ەدى»، دەيدى اۋىل تۇرعىنى ماكەن ۋاقتەگى. بىراق ودان دا ناتيجە شىقپاي تۇر. ال اتالعان ماسەلەنى بيىلعى 19 اقپاندا وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ تۇرعىندارعا ەسەپ بەر­گەندە تولە بي تۇرعىنى الىمقۇل بەر­دەنوۆ تە كوپتىڭ اتىنان كوتەرگەن بولاتىن. ول دا تالاي جىلدان بەرى كوپشىلىكتىڭ كوگىلدىر وتىنسىز كەلە جاتقانىن، بۇل ماسەلەنىڭ نە ءۇشىن شەشىلمەي وتىرعانىن ايتىپ دابىل قاعۋدا. دەي تۇرعانمەن، وبلىس باسشىسى تولە بي اۋىلىنداعى گاز قۇبىرىنىڭ بارلىعى «پاريەۆ» جشس-عا بەرىلىپ كەتكەنىن، وعان ءتيىستى قۇقىق قورعاۋ ورىندارى ارقىلى تەكسەرۋ جۇرگىزىلگەنىن، ءسويتىپ ونىڭ زاڭسىز ەكەنى انىقتالعانىن ايتقانىمەن، ءىستىڭ ىلگەرى باسۋى كورىنبەي تۇر. ەكى ورتادا قاراپايىم حالىق ەكىۇداي كۇي كەشۋدە. ەندى بۇل ماسەلەنىڭ قاشان، قاي ۋاقىتتا شەشىلەتىنى تاعى بەلگىسىز.

بۇگىنگە دەيىن كوگىلدىر وتىن ماسەلەسى كۇردەلى كۇيىندە قالىپ تۇر. تولە بي اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ اتىنان ءسوز العان ماكەن ۋاقتەگى شۋ اۋدانىنىڭ سول كەزدەگى اكىمى باقىتجان نۇركەنوۆ پەن ونىڭ ورىنباسارى ەرجان ومىراليەۆتىڭ ىقپالىمەن پاريەۆتىكتەر مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتپەگەنىنە قاراماستان، ولاردى قابىلداي سالعانىن ايتۋدا. كەيىننەن «پاريەۆ» كومپانياسى مەن تۇرعىنداردىڭ اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىك مەركى اۋداندىق سوتىندا دا قارالىپتى. سوت سۋدياسى ە.كەنباەۆتىڭ 2018 جىلى 9 اقپانداعى وتكىزگەن سوتتىڭ ۇيعارىمىنان بەرىلگەن «سوگلاسنو پيسما دەپارتامەنتا زا №207 وت 30.01.2018 گودا ي كاك بىلو ۋستانوۆلەنو ۆ حودە سۋدەبنوگو رازبيراتەلستۆا، توو «پاريەۆ» نە سوستويت ۆ گوسۋدارستۆەننوم رەەسترە سۋبەكتوۆ رىنكا، زانيمايۋششيح دومينيرۋيۋششيە يلي مونوپولنوە پولوجەنيە»، دەگەن قۇجاتى دا بار. «2018 جىلدىڭ باسىندا 1200-دەن اسا اۋىل تۇرعىنىنىڭ قول قويۋىمەن قولجەتىمدى باعاعا «ەركەبۇلان ي ك» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىن قابىلدايمىز دەگەندە، سول كەزدەگى تولە بي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ەربول دابەروۆ شەتكەرى كوشەلەردىڭ ءبارىن قازدىرىپ تاس­تاپ، ەشكىممەن اقىلداسپاي، 5 مىڭ گەكتاردان استام جەكە ۇيلەردىڭ جەر تەلىمىن «پاريەۆ» سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىلارىنا 2018 جىلدىڭ مامىر ايىندا ءۇش جىلعا جالعا بەرىپ جىبەردى. ەسەسىنە قوس قاباتتى ءۇي مەن ساۋدا دۇكەنىن تۇرعىزىپ الدى. وسى ارەكەتتەر جايلى تالاي رەت قۇزىرلى ورىندارعا شاعىمداندىق»، دەيدى ماكەن ۋاقتەگى. بىراق بۇدان دا ەشقانداي ناتيجە جوق بولىپ وتىر. سول «جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە» قالعان.

قازىرگى تاڭدا گاز قۇبىرلارى وتەتىن جەر مەملەكەتتىڭ مەنشىگىندە. سوتتا بۇل ماسەلە قارالىپ، شەشىمى دە شىعىپتى. بۇگىندە اتالعان ماسەلەمەن اۋىل تۇرعىندارى اينالىسۋدا. بۇل كۇندە اۋدان ورتالىعىنداعى 4 200 ءۇيدىڭ 40 پايىزى عانا گازعا قوسىلعان. بىراق سودان بەرى بەس جىلدان استام ۋاقىت وتسە دە قالعان ۇيلەردە گاز بولماي تۇر. بۇل رەتتە جەرگىلىكتى تۇرعىندار كوگىلدىر وتىن باعاسىنىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن قۇبىلىپ كەلىپ، اقىرى اسپانداپ كەتۋىنە قارسى. ماسەلەن، باسىندا ءار ۇيگە گاز كىرگىزۋ قۇنى 100 مىڭ تەڭگەنىڭ اينالاسىندا بولسا، كەيىننەن بۇل باعا 510 مىڭ تەڭگەگە ءبىر-اق جەتكەن. ءتىپتى كەي ۇيلەرگە گاز كىرگىزۋ قۇنى 1 ملن تەڭگەدەن دە اسىپ كەتتى. ال تولەبيلىكتەر باعانىڭ بۇلاي بولماۋى كەرەكتىگىن، وعان ەشكىمنىڭ دە شاماسى كەلمەيتىنىن ايتىپ دابىل قاعۋدا. ءبىر جاقسىسى، اۋىلداعى بارلىق ءۇيدىڭ جانىنان گاز قۇبىرى ءوتىپ جاتىر. بۇل قالعان ۇيلەرگە كوگىلدىر وتىن كىرگىزۋدىڭ مۇمكىندىگى بار دەگەن ءسوز. الايدا اۋىلدىقتاردىڭ ايتۋىنشا، اسپانداعان باعا بۇعان جول بەرمەي وتىر. ال «پاريەۆ» جشس بەلگىلەپ وتىرعان قىرۋار قاراجاتقا گاز كىرگىزۋگە، ونى تولەۋگە تۇرعىنداردىڭ شاماسى جوق.

بۇل كۇندە اسپانداعان باعا اۋىلدىق­تاردى الاڭداتۋدا. ءتىپتى تۇرعىندار سول باعانىڭ كەسىرىنەن ۇيلەرىنە گاز كىرمەي قالا ما دەپ تە قاۋىپتەنەدى. وڭىردەگى وزگە اۋىلدارعا قولجەتىمدى باعامەن كوگىلدىر وتىن كىرگىزىلىپ جاتقانىنا قىزىعىپ قاراپ وتىرعان تولە بي حالقى جاقسىلىقتان ءالى دە ءۇمىتتى. بىراق وسى ماسەلەنى شەشىپ بەرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق ءتيىستى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ اتىنا حات تا جولداپتى. وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆتىڭ ەسەپتى كەزدەسۋىندە دە، شۋ اۋدانىنا بارعان جۇمىس ساپارىندا دا بۇل ماسەلە كوتەرىلگەن. ءتىپتى تۇرعىندار اكىمنىڭ كەزدەسۋدە ايتقان «جىلدامداتىپ بارلىعىن مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارۋىمىز قاجەت. سودان سوڭ گاز قۇبىرلارىن «قازترانسگازايماق» اق مەنشىگىنە بەرەمىز. وعان قانشا اقشا كەتەتىنىن ەسەپتەيمىز»، دەگەن سوزىنە قۋان­عاندارىن ايتادى. سول كەزدە قۋانىشى قوي­نىنا سىيماعان ەل ارادا ۋاقىت وتكەن سا­يىن ماسەلەنىڭ نە سەبەپتى سوزىلىپ كەتكەنىن تاعى تۇسىنبەي اۋرە. ەندى كوگىلدىر وتىننىڭ قىزىعىن كورە الماي وتىرعان كوپشىلىك وبلىس باسشىسىنىڭ تولە بي اۋىلىن گازداندىرۋ كەزىندە ورىن العان زاڭسىزدىقتار تۋرالى ايتقاندارىنىڭ ءبارى جاي ءسوز كۇيىندە قالعانى ما دەپ ناليدى. اۋىلعا گاز كىرگىزۋ قۇنىنىڭ ءالى كۇنگە دەيىن ناقتى ءبىر باعادا بەلگىلەنبەي كەلە جاتۋى دا جۇرتشىلىقتىڭ جانايقايىن تۋدىرىپ وتىر. بىراق وسى كۇنگە دەيىن شەشىلمەگەن ماسەلە­نىڭ ەندى قاشان شەشىمىن تاباتىنى تاعى بەلگىسىز.

 

جامبىل وبلىسى 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اۋىل بالالارىنىڭ ءۇمىتىن ۇكىلەيدى

باعدارلامالار • بۇگىن، 09:05

قانت ءوندىرىسىنىڭ قاۋقارى قانداي؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:51

ىندەتپەن كۇرەستە ىركىلمەگەن مامان

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:34

ارمانىنا جەتكەن جان

رۋحانيات • بۇگىن، 08:30

وتانشىلدىق – تاۋەلسىزدىك تىرەگى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:16

العىس ارقالاعان جاناشىر جاندار

مەديتسينا • بۇگىن، 08:01

حەم اعاي

ادەبيەت • كەشە

نەسيە كورسەتكىشى ارتتى

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار