اتاپ ايتقاندا, «2014 جىلعى 29 مامىرداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا ارمەنيا رەسپۋبليكاسىنىڭ قوسىلۋى تۋرالى 2014 جىلعى 10 قازانداعى شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. قۇجات جونىندە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ بايانداما جاسادى.
«ارمەنيانىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قوسىلۋ بارىسىندا 2022 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن كەيبىر تاۋارلارعا قاتىستى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك تاريفىندە كوزدەلگەننەن نەعۇرلىم تومەن يمپورتتىق كەدەندىك باجداردى قولدانۋ مۇمكىندىگى بەرىلگەن. ارمەنيانىڭ الىپ قويۋ تىزبەسى 981 تاۋار پوزيتسياسىنان تۇردى. ولار: ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى, ەت, جارما, حيميالىق ونىمدەر, اۆتوموبيلدەر, ءدارى-دارمەكتەر, جابدىقتاردىڭ, قۇرالداردىڭ جانە اسىل تاستاردىڭ كەيبىر تۇرلەرى. 2019 جىلعى جەلتوقساندا جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس بارىسىندا ارمەنيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بىرىڭعاي كەدەندىك تاريفكە كوشۋ كەزەڭىن ۇزارتۋ تۋرالى ءوتىنىش ءبىلدىردى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى, سونداي-اق جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ قۇرمەتتى توراعاسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتپەلى كەزەڭ 2019 جىلى اياقتالعان تاۋارلارعا قاتىستى تومەن يمپورتتىق باجداردى قولدانۋ مەرزىمىن 1 جىلعا ۇزارتۋعا كەلىستى», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلى الىپ قويۋ تىزبەسى 647 تاۋار پوزيتسياسىن قۇراعان. ال 2021 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ارمەنيادا تەك 94 تاۋار ءتۇرى قالدى. ولارعا 2022 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن تومەنگى يمپورتتىق باج سالىعى قولدانىلادى. بۇل تىزىمگە ەت, جارما, كوكونىستەر, اسىل تاستار مەن جابدىقتار سياقتى تاۋارلار كىرەدى.
سونداي-اق سەنات وتىرىسىندا «2014 جىلعى 29 مامىرداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ قوسىلۋىنا بايلانىستى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ 2014 جىلعى 29 مامىرداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇقىعىنا كىرەتىن جەكەلەگەن حالىقارالىق شارتتاردى جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنىڭ اكتىلەرىن قولدانۋى جونىندەگى جاعدايلار مەن وتپەلى ەرەجەلەر تۋرالى 2015 جىلعى 8 مامىرداعى حاتتاماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلداندى.
«قىرعىزستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتى قولدانۋى جونىندەگى جاعدايلار مەن وتپەلى ەرەجەلەر تۋرالى حاتتامامەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا 2020 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن كەيبىر تاۋارلارعا قاتىستى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك تاريفىندە كوزدەلگەننەن نەعۇرلىم تومەن يمپورتتىق كەدەن باجداردى قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى. قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ الىپ قويۋ تىزبەسى 222 تاۋاردان تۇردى. بۇعان ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى, ءدارى-دارمەكتەر, اۆتوموبيلدەر, ءتۇرلى-ءتۇستى مەتالل بۇيىمدارى مەن جابدىقتار سياقتى تاۋارلار كىرەدى. مەملەكەتتىڭ تۇراقسىز ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى 2019 جىلعى جەلتوقساندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتى بارىسىندا الىپ قويۋ تاۋارلارىنا قاتىستى نەعۇرلىم تومەن باجداردى قولدانۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى ءوتىنىش ءبىلدىردى. تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتەر باسشىلارى, سونداي-اق جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ قۇرمەتتى توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتپەلى كەزەڭدى 1 جىلعا ۇزارتۋعا كەلىسە وتىرىپ, ىزگى نيەتىن ءبىلدىردى. 2021 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قىرعىز رەسپۋبليكاسى بارلىق تاۋارلارعا قاتىستى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك ءتاريفىنىڭ مولشەرلەمەلەرىنە كوشتى», دەدى ب.سۇلتانوۆ.
ايتا كەتەرلىگى, اتالعان زاڭ جوبالارى ارمەنيا مەن قىرعىزستاننىڭ كەدەندىك باجدارىن ەاەو بىرىڭعاي كەدەندىك ءتاريفىنىڭ مولشەرلەمەسىنە كەزەڭ-كەزەڭىمەن ينتەگراتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوعان بايلانىستى ەكى مەملەكەت ءۇشىن وتپەلى كەزەڭ 1 جىلعا نەعۇرلىم سەزىمتال تاۋارلارعا قاتىستى ەاەو ءتاريفىن تولىق يمپلەمەنتاتسيالاۋعا دەيىن ۇزارتىلادى.
«بۇگىن قابىلدانعان زاڭدار قىرعىز جانە ارمەنيا رەسپۋبليكالارىنىڭ اۋماقتارىنا ءۇشىنشى ەلدەردەن اكەلىنەتىن بىرقاتار تاۋار تىزبەسى بويىنشا كەدەندىك-تاريفتىك رەتتەۋ سالاسىن قامتيدى. ناقتى ايتقاندا, بۇل ەلدەر ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە قاراستىرىلعان ۋاقىتشا جەڭىلدىكتەردى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايعا بايلانىستى ءبىر جىلعا ۇزارتۋدى سۇراعان. وتىنىشتەر ءتيىستى دەڭگەيدە قولداۋ تاپتى. جالپى, بۇل زاڭدار ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق قاتىناستاردى نىعايتۋعا وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. سەناتور اقىلبەك كۇرىشباەۆ ءوزىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالىندا تۇقىم شارۋاشىلىعى مەن سەلەكتسيالىق عىلىم سالاسىنداعى ەلەۋلى پروبلەمالاردى شەشۋدى كەشەۋىلدەتۋگە بولمايتىنىن اتاپ ءوتتى. اقىلبەك كۇرىشباەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, تۇقىمدىق ماتەريال ساپاسى تومەندەپ بارادى. ال اۋىل ەڭبەككەرلەرى جىل سايىنعى جينايتىن ەگىن دە ازايىپ وتىر. سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, ءونىم سورتتارى مەن بۋداندارىنىڭ شامامەن 70 پايىزى, بىرقاتار داقىل شەتەلدەن اكەلىنەدى. ياعني يمپورتتىق ونىمدەرگە تولىق تاۋەلدىمىز جانە ازىق-ت ۇلىك سالاسىنداعى تاۋەلسىزدىگىمىز جوعالىپ بارا جاتىر. سونىمەن قاتار اكەلىنەتىن تۇقىمداردىڭ باسىم كوپشىلىگى ەلىمىزدىڭ توپىراق پەن كليماتتىق جاعدايىنا بەيىمدەلمەگەن. سونىمەن قاتار دەپۋتات بولىنگەن مەملەكەتتىك سۋبسيديالار شەتەلدىك تۇقىمداردى ارزانداتۋعا جۇمسالاتىنىنا نارازى. بۇل رەتتە, وتاندىق اگرارشى عالىمدارعا ءوز جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن بيىل ءالى كۇنگە دەيىن قارجى بولىنگەن جوق. وسىعان بايلانىستى ا.كۇرىشباەۆ عىلىمداعى جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندە بىرقاتار ۇسىنىس ايتتى. ونىڭ باستى ماقساتى – جوعارى ءونىمدى جانە كۇيزەلىسكە ءتوزىمدى سورتتار مەن داقىلداردىڭ بۋداندارىن ازىرلەۋ بولۋى كەرەك. بۇل ۇدەرىسكە مىندەتتى تۇردە وتاندىق اگرارلىق عزي مەن جوعارى وقۋ ورىندارى, بيوتەحنولوگيا ورتالىقتارى, سونداي-اق جەتەكشى شەتەلدىك عالىمدار قوسىلۋى ءتيىس. بۇل ۇدەرىستى زاڭنامالىق قولداۋ دا ماڭىزدى.
سەناتور سونداي-اق تۇقىم شارۋاشىلىعى جۇيەسىنە مەملەكەتتىك قولداۋدى كۇشەيتىپ, وتاندىق سورتتاردى سۋبسيديالاۋ تەتىگىن قايتا قاراۋ كەرەك دەپ سانايدى. بۇل ۇسىنىستاردىڭ ءبارى 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان اگرارلىق-ونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ جونىندەگى ازىرلەنىپ جاتقان ۇلتتىق جوبادا كورىنىس تاپقانى ءجون.
سەناتور ءالىمجان قۇرتاەۆ ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ولكەسىنىڭ تۇرعىندارىن سولتۇستىك ايماققا قونىستاندىرۋ جونىندەگى «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسۋ بارىسىن سىنعا الدى. قۇرتاەۆتىڭ پىكىرىنشە, اكىمدىكتەر كوبىنەسە قونىس اۋدارۋشىلارعا ءومىر ءسۇرۋ مەن ەڭبەك ەتۋگە لايىقتى جاعداي جاساماي وتىر.
«كوشۋگە نيەت بىلدىرگەن وتباسى قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلدايتىن اۋداندار تۋرالى بارلىق اقپاراتقا تولىقتاي قول جەتكىزە المايدى. سوندىقتان ولاردىڭ تاڭداۋى شەكتەۋلى بولىپ وتىر. كەيبىر اكىمدىكتەر وتباسىن قالاعان اۋىلعا ەمەس, اكىمدىك ءوزى كورسەتكەن اۋىلعا جىبەرەدى. تاعى ءبىر ماسەلە – تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى. كەيبىر وڭىرلەردە جاڭا جەكە تۇرعىن ۇيلەردى سالۋ جۇمىستارىمەن فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار اينالىسادى جانە ۇيلەردى رەسمي كەلىسۋ پروتسەسىن تولىق وتكىزبەستەن سالا بەرەدى. باق-تا جاريالانعان اقپاراتقا سايكەس قۇرىلىستىڭ ساپاسى قويىلاتىن تالاپتارعا جاۋاپ بەرمەيدى», دەدى ءالىمجان قۇرتاەۆ.
سەناتوردىڭ ۇسىنىسى – ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ. ول ءۇشىن كەم دەگەندە جىبەرۋشى جانە قابىلداۋشى سالالاردا Call-ورتالىقتار اشۋ قاجەت. وندا قونىس اۋدارۋشىلارعا تولىق اقپارات جانە ولارداعى بارلىق سۇراققا جاۋاپتار بەرىلۋى كەرەك. «اتالعان Call-ورتالىقتاردىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن بوس جۇمىس ورىندارى, تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ, كورسەتىلگەن وبلىستاردا شارۋاشىلىقتىڭ قانداي تۇرىمەن اينالىسۋعا بولاتىنى سەكىلدى ماسەلەلەر بويىنشا كوشۋگە نيەت بىلدىرگەن ازاماتتاردى حاباردار ەتە الاتىن مامانداردى تارتۋ قاجەت», دەدى ءالىمجان قۇرتاەۆ.
سەناتور بانك نەسيەلەرى بار كوشىپ-قونۋشىلارعا 6 ايدان 1 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە نەسيەلىك دەمالىس بەرۋدى ۇسىنىپ وتىر. بۇل كوبىنەسە كوشۋ پروتسەسىندە تۋىندايتىن قارىزداردان كەيىن ازاماتتارعا سۋبسيديا بەرۋدەن باس تارتىلاتىن بولعاندىقتان اسا ماڭىزدى.
