ونەر • 06 مامىر، 2021

قوستانايدا «قازاقتار» تاريحي دراماسى ساحنالاندى

29 رەت كورسەتىلدى

ءىلياس وماروۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق قازاق دراما تەاترىندا جازۋشى-دراماتۋرگ قاليحان ىسقاق پەن شاحيماردەن قۇسايىنوۆتىڭ «قازاقتار» اتتى تاريحي دراماسىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا توبىل وڭىرىندەگى تالعامپاز كورەرمەننىڭ  كوڭىلىنەن شىققان كەسەك تۋىندىنىڭ قويۋشى-رەجيسسەرى - قازاقستاننىڭ حالىق ءارتيسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ.

تاريحي درامانىڭ تۇساۋكەسەر قويىلىمىن تاماشالاعان كوپشىلىك كورەرمەننىڭ ورتاسىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىت ەسىموۆا، وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان قالماقوۆ، ءوڭىر زيالىلارى مەن وبلىستىق اسسامبلەيانىڭ وكىلدەرى وتىردى.

شىمىلدىق تۇرىلگەن ساتتەن ساحناداعى بالبال تاستارعا ءتىل ءبىتىپ، تاريحتان سىر شەرتە باستايدى. ءارى قاراي كونە تاريحتىڭ كومەسكى الەمىنە سۇڭگىگەن كورەرمەن ساحنا تورىندە تىزبەكتەلىپ ءوتىپ جاتقان شىم-شىتىرىق وقيعالاردىڭ شىرماۋىندا قالادى. ەكى بولىمدىك كۇردەلى درامانىڭ كورەرمەنگە ۇسىنار كوركەم شىندىعى ايشىقتى. قويىلىمنىڭ ۇزىن-ىرعاسىنا قىسقاشا توقتالا كەتسەك، ون بەسىنشى عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا التىن وردا ىدىراپ، ءتورت مەملەكەتكە بولىنەدى. ونىڭ ءبىر بولىگى ءابىلحايىر حاننىڭ بيلىگىندە قالادى. كەيىنىرەك ءابىلحايىردان ءبولىنىپ شىققان جانىبەك پەن كەرەي شۋ بويىنا تابان تىرەپ قازاق ورداسىن جاريالايدى. ساحناداعى نەگىزگى وقيعا جەلىسى قاسىم حاننىڭ قازاق حاندىعىن ساقتاپ قالۋ، نىعايتۋ، ەل بىرلىگى مەن جەر تۇتاستىعىن قورعاۋ جولىنداعى كۇرەسكەرلىگىن بەينەلەيدى.

قويىلىم اياقتالعان سوڭ، قويىلىم رەجيسسەرى تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ ساحناعا كوتەرىلىپ، كورەرمەن قاۋىمنىڭ ىستىق ىقىلاسىنا العىس ايتتى.    

«قوستاناي تەاترىمەن مەنىڭ ەرەكشە شىعارماشىلىق بايلانىسىم بار. كەزىندە وسى تەاتردىڭ اشىلۋىنا ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا ءبىلىم العان مەنىڭ شاكىرتتەرىم تۇگەل اتسالىستى. كەيىن ارقالىقتاعى اكتەرلەر كەلىپ قوسىلدى. ونەر ورداسىنا ءىلياس وماروۆتىڭ اتى بەرىلىپ، جاڭا تەاتردا فەستيۆالدەر ۇيىمداستىرىلدى. سودان بەرى شىعارماشىلىق دوستىق ۇزلىگەن جوق، جالعاسىن تابۋدا. وسى جولعى ساپارىم دا اراداعى بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالىپ وتىر. تەاتر باسشىسى، ءوزىمنىڭ شاكىرتىم ءالىمحان مىرزاحان حابارلاسىپ، تەاتر رەپەرتۋارىنا ۇلتىمىزدىڭ تاريحى، مەملەكەتتىلىكتىڭ باستاۋ العان كەزەڭدەرى سيپاتتالاتىن، اتا-بابامىزدىڭ ءداستۇرى مەن تۇرمىسىن باياندايتىن قويىلىم ەنگىزسەك دەپ ۇسىنىس ءبىلردىردى. سول ساتتە مەنىڭ ويىما بىردەن قاليحان ىسقاق اعامىزبەنەن مارقۇم شاحيماردان قۇسايىنوۆ جازعان «قازاقتار» پەساسى ەسىمە ءتۇستى. مەن كەزىندە بۇل پەسامەن جۇمىس ىستەگەنمىن. ويتكەنى، ءوزىم تاپسىرىس بەرىپ جازدىرىپ ەدىم. سوندىقتان وسى شىعارمانى قوستانايلىق كورەرمەن نازارىنا ۇسىنايىن دەپ شەشتىم. «قازاقتار» پەساسىندا قازاق حاندىعىنىڭ تاريحى، اتا-بابامىزدىڭ امانات ەتكەن وسيەتتەرى تۋرالى باياندالادى. وعان قازىر عانا وزدەرىڭىز كۋا بولدىڭىزدار»، دەدى حالىق ءارتىسى.

توبىل وڭىرىندە تۇڭعىش ساحنالانعان تاريحي درامانى زيالى قاۋىم وكىلدەرى دە ءىلياس وماروۆ تەاترىنىڭ قورجىنىنا قوسىلعان ۇلكەن ولجا دەپ بىلەدى.

ء«ىلياس وماروۆ تەاترى ۇلكەن ءبىر تاريحي درامانى ءساتتى الىپ شىقتى. مۇنداي سان-سالالى، شيەلەنىسى كوپ شىم-شىتىرىق وقيعالى دۇنيەنىڭ وبلىستىق دەڭگەيدە ساحنالانۋى ۇلكەن جەتىستىك. جالپى، «قازاقتار» دراماسىنىڭ ۇلكەن ءبىر يدەيالىق ءمانى بار. ويتكەنى بۇل درامادا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ وڭاي جولمەن كەلمەگەنى، وسى جولداعى اتا-بابالارىمىزدىڭ ىشكى-سىرتقى جاۋلارمەن ايقاسى نانىمدى كورىنىس تاپقان. قازاق ءوزى بولمىسىنان اقجارقىن، مومىن، بىراق ەشقاشان  جاۋعا يىلمەگەن حالىق قوي، وسىلاي بولا تۇرا تالاي ەزگىنى كوردىك، مىنە، بۇل سپەكتاكلدە وسىنىڭ ءبارى جان-جاقتى اشىلدى. جانىبەك ءرولىن سوماداعان ازامات چۋكەەۆ، كەرەيدى ءساتتى الىپ شىققان قونىسبەك بەگايداروۆ، قاسىم حاندى سومداعان قۋانىش مارات ۇلى مەن ەلدوس تولەگەن، انا بەينەسىن تاماشا ورىنداعان شاحاربانۋم ەسەنعۇلوۆا سىندى ساحنا شەبەرلەرىنىڭ ونەرىنە ريزا بولدىم. ولاردىڭ قيمىل-قوزعالىسىنان باستاپ، ارقايسىنىڭ ءسوز ساپتاۋ مانەرىنە دەيىن سول زاماننىڭ رۋحىن سەزدىرىپ تۇر. قانشا دەگەنمەن، تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ رەجيسسەرلىك قولتاڭباسى ايقىن بايقالىپ تۇر. نەگىزى كينوعا سۇرانىپ تۇرعان شىعارما ەكەن، ال تاريحي درامانى ساحنامەن الىپ شىعۋ ەرلىكپەن پاراپار دۇنيە. بۇل، اسىرەسە، قوستاناي تەاترى سياقتى وڭىرلىك ونەر وشاعى ءۇشىن  ۇلكەن ولجا. درامادا ىشكى تۇتاستىعىڭ بولماسا، ەل بولۋىڭ قيىن دەگەن ۇلكەن ءتۇيىن جاتىر»، دەدى قر جازۋشىلار وداعى قوستاناي وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى جانۇزاق ايازبەك.          

اتالمىش قويىلىمنىڭ ءوڭىردىڭ مادەني ومىرىندەگى ايتۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى ەكەنىن وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان قالماقوۆ تا اتاپ ءوتتى. ايتۋىنشا، ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا كورەرمەنگە تارتۋ رەتىندە قازاق تەاترى ۇلكەن، سۇيەكتى درامانى ساحناعا شىعارىپ وتىر. بۇل جەردە حالىق ءارتىسى تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ اعامىزدىڭ ەڭبەگى وراسان. ارينە، قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلۋ، قالىپتاسۋ كەزەڭىندەگى ۇلى وقيعالاردى ءبىر قويىلىممەن بۇتىندەي الىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. دەگەنمەن ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە كورەرمەن قازاق حالقىنىڭ دەربەس مەملەكەت بولىپ قالىپتاسۋىنان سىر شەرتەتىن تاريحي كوركەم وقيعالاردىڭ كۋاسى بولدى. ساحنالىق شىعارمانىڭ جۇگى سالماقتى، سوندىقتان مۇنداي شىعارما ءوڭىر تەاترىنا كەرەك، اسىرەسە، بۇگىنگى جاستارعا بەرەتىن تاعىلىمى مول.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار