ادەبيەت • 30 ءساۋىر، 2021

مۇقاعالي مۋزەيى الماتىعا كەلدى

185 رەت كورسەتىلدى

بيىل قازاق پوەزياسىنىڭ ايشىقتى مەرەكەسى. مارجان جىرى، ارمان مۇڭى حالقىنىڭ قاستەرلى قازىناسىنا، ميلليونداردىڭ مۋزاسىنا اينالعان اسپانتاۋدىڭ اقيىعى مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل.

وسىناۋ جىر مەرەكەسىنىڭ كورىگىن قىزدىرعان كوركەم جوبا رۋحاني استانامىز الماتىدا سالتانات قۇرىپ، حالقىنىڭ سۇيىكتى پەرزەنتىن بەسىگىندە جىرمەن الديلەگەن قاراسازداعى اقىن مۇراجايى الماتىعا كەلدى.

شۋاقتى جىردان قۋات الىپ، مۇقاعالي الەمىمەن ۇندەسكىسى كەلگەن قانشاما جان ەلشەنبۇيرەك ەتەگىندەگى اقىن اۋىلىن بەتكە الادى. مۇقاعاليدى تۋدىرعان توپىراققا تاعزىم ەتۋ ءۇشىن قازاقتىڭ قاي توپىراعىنان دا اسىعىپ جەتەتىن اپپاق كوڭىلدەر سۇمبىلە جىردىڭ سۋاتىن كوزدەرىمەن كورۋگە ىڭكار-ءدى. «مەن تۋرالى سويلەيدى شوقىلارىم، مەن تۋرالى سىر شەرتەر توپىراعىم» دەيتۇعىن اقىن ءۇنى قاستەرلى مەكەننىڭ قادىرىن تىپتەن ارتتىرا تۇسەتىندەي. ەل تاۋەلسىزدىگىن العان جىلى ەسىگىن اشقان قاراسازداعى مۇقاعالي مۋزەيى اقىننىڭ مول مۇراسى ساقتالعان كيەلى ورىن. وندا بارلىعى 734 جادىگەر جيناقتالعان بولسا، ەكسپوناتتاردىڭ 434-ءى تالانت يەسىنىڭ تىرشىلىگىندە تۇتىنعان تۇرمىستىق زاتتارى مەن كىتاپتارى.

1

بارعان جانعا جاڭا وي، جاڭا يدەيا سىيلايتىن عاجايىپ مۋزەيدەگى قۇندى مۇرالارعا الماتى جۇرتشىلىعى ءبىر اي بويى كوزايىم بولا الادى. مۇندا اقىننىڭ شاحمات تاقتاسى، دومبىراسى، جازۋ ماشىڭكەسى، پورتفەلى، قول ساعاتى، سيا ساۋىتى، قولجازبالارى مەن فوتوسۋرەتتەرى قويىلعان. شاراعا شاھاردىڭ مادەنيەت باسقارماسى مەن مۋزەي ۇجىمى مۇرىندىق بولىپ وتىر.

– مۇقاعاليدىڭ مۋزەيىن تاماشالاۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن، الىس-جاقىن شەتەلدەردەن جىلىنا مىڭداعان ادام كەلەدى. الماتىدان 300 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان اقىن اۋىلى قوناقتارىن قۇشاق جايا قارسى الۋعا ءار كەز دايىن. مەرەيتويعا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان كوشپەلى كورمە قاراساز اۋىلىنا بارۋعا مۇمكىندىگى جوق ازاماتتار ءۇشىن تاپتىرماس ولجا بولدى دەپ سانايمىز. «الماتى مۋزەيى» اقىن مۇراسىن ەرەكشە ىلتيپاتپەن قابىلدادى. كەلۋشىلەردىڭ نازارىنا 50-گە جۋىق ەكسپونات ۇسىنىپ وتىرمىز. العاشقى كۇننەن-اق اقىن شىعارماشىلىعىن سۇيەتىن جانكۇيەرلەر بۇل جەرگە ايرىقشا قۇلشىنىسپەن كەلۋدە، – دەيدى م.ماقاتاەۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۇراجايىنىڭ جەتەكشىسى ەرلىك احمەتوۆ.
1

اقىن داڭقى اسقاقتاعان سايىن، ۇلى قالامگەردىڭ ساۋساعى تيگەن زاتتاردىڭ ءبارى قىمبات. سونىڭ ءبىرى – مۇقاعاليعا قالامداس اعاسى عابيت مۇسىرەپوۆ سىيعا تارتقان التىن قالامساپ. كوزگە وتتاي باسىلاتىن وسى ءبىر التىن قالام ادەبيەتتىڭ التىن ءداۋىرىن قالىپتاستىرۋعا قوماقتى ۇلەس قوسىپ، اعالى-ءىنىلى بولىپ تابىسقان قوس دارىننىڭ اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستىڭ دانەكەرىندەي كورىنەدى. اقىندىق قۋاتىن دەر كەزىندە تانىعان كوڭىلى اق جايلاۋداي اعاسىنان العان تابارىگىنىڭ تاريحىن دا تۆورچەستۆوعا تياناقتى مۇقاعالي اق قاعازعا تىزبەكتەپ كەتىپتى. كۇندەلىك جازۋدى جانىنا سەرىك ەتكەن ول 1973 جىلدىڭ 17 ناۋرىزى كۇنى قاعازعا تۇسىرگەن جازباسىندا: «وتكەن اپتادا مۇسىرەپوۆتە (ۇيىندە – اۆت.) بولدىم. بۇل اداممەن جاقىن كەلىپ سۇحباتتاسقانىم وسى. ۇيىندە ءوزى جالعىز ەكەن. جىلى قارسى الدى. ەكى ساعاتتاي اڭگىمەلەستىك. مەن عابەڭدى بويىنداعى دارىننىڭ بارىن بەرىپ بولعان ادام دەپ ايتا المايمىن. ال بويىندا جاسىرىنىپ جاتقان جانارتاۋى بار ەكەندىگىنە كۇمانىم جوق. ۋاقىت-اي!.. ادەبيەت، جالپى يسكۋسستۆو جونىندە بولار-بولماس شولۋ جاساپ، پىكىرلەستىم. قارت ارىدەن ويلايدى. قازىرگى قازاق پوەزياسى قاتتى تولعاندىرىپ جۇرگەن كورىنەدى. بىردەمە دەسەم بە دەيدى. «اققۋلار ۇيىقتاعانداعا» تەبىرەنىپ پىكىر ايتتى، ءسۇيسىنىپ قالدى، مەن ىڭعايسىزداندىم، ونىمدى تۇيە قويدى دا، قويا قويدى. ولەڭدەر وقىدىم. كەتەردە ماعان قالام سىيلادى (التىن قالام)»، دەپ جازادى. اقىننىڭ كوزىنىڭ قاراشىعىنداي بولعان بۇل بۇيىم قالامىنىڭ ۇشىمەن دۇنيەنى ديدارعا بولەگەن ۇلى دارىنداردىڭ ماڭگىلىك دوستىعىنىڭ كۋاسى سەكىلدى. بۇدان باسقا كورمەگە قويىلعان ءار زاتتىڭ وزىندىك تاريحي بار.
1

يگى شارانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا كەلگەن اقىننىڭ ۇلى جۇلدىز ماقاتاەۆ، اقىن اتىنداعى قوردىڭ ىقپالىمەن بيىل مۇقاعاليدىڭ ون تومدىق شىعارمالار جيناعىن جارىققا شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. «اكەم حالىقتىڭ ادامى بولدى، حالقىن قاپىسىز ءسۇيدى، سوڭعى دەمىنە دەيىن ءوزى ولەردەي سۇيگەن ولەڭگە دەگەن ادالدىعىنان اينىعان جوق. ولەڭ بوپ ءومىر كەشتى. مەن ونىڭ ارتىنان وسىنشاما ەستەلىكتەردىڭ قالعانىنا قۋانامىن. حالىق ونى وتە جاقسى كورەدى. ونىڭ ولەڭدەرىن ءار بۋىن، ءار ۇرپاق وزىنشە قۇرمەتتەيدى» دەپ تەبىرەندى ول.

شاراعا الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى، قابىرعالى قالامگەرلەر، مۋزەي قىزمەتكەرلەرى مەن اقىننىڭ ۇرپاقتارى قاتىستى.

سوڭعى جاڭالىقتار

بۋكەر سىيلىعى كىمگە بۇيىرادى؟

ادەبيەت • بۇگىن، 08:49

وقۋشى جاساعان قوسىمشا

ايماقتار • بۇگىن، 08:43

قۇرىلىسقا قۇرعاق ۋادە جۇرمەيدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:41

ەسىرتكى قىلمىسى «جاسارىپ» تۇر

ايماقتار • بۇگىن، 08:40

جاس ماماندار اۋىلعا بەت بۇردى

ايماقتار • بۇگىن، 08:38

«30 يگى ءىس»

قوعام • بۇگىن، 08:33

يندۋستريالىق ايماقتىڭ يگىلىگى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:30

شەكتەۋ قايتا كۇشەيەدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:23

ايىپپۇل كولەمى – 92 ملن تەڭگە

ساياسات • بۇگىن، 08:19

ەكوجۇيەنىڭ تسيفرلى كارتاسى

ساياسات • بۇگىن، 08:16

جەڭىس داۋىسى

تاريح • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار