حالىقارالىق بي كۇنىن وتاندىق حورەوگرافتار دا كەڭىنەن اتاپ وتەدى. وسىعان وراي ءبىز قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسى زاماناۋي قازاق ءبيىن دامىتۋعا قالاي ۇلەس قوسىپ جاتقانى تۋرالى بايانداۋدى ءجون كوردىك.
قازاق ءبيى دەگەنىمىز – اۋەن مەن ىرعاققا ۇيلەسە قوزعالۋ عانا ەمەس, بۇل تۇتاس ۇلتتىڭ مادەنيەتى مەن ءداستۇرى. قازاق ءبيىنىڭ كاسىبي ساحنادا كورسەتىلە باستالۋى قازاقستانداعى تەاتر ونەرىنىڭ نەگىزى قالانۋىمەن بايلانىستى. اسىرەسە, جۇمات شانين, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ, قانابەك بايسەيىتوۆ سەكىلدى مۋزىكالىق تەاتر رەجيسسەرلەرى بي ونەرىنە قاجەتتى سيۋجەتتەر تاۋىپ, مۋزىكالىق سۇيەمەلدەۋ تاڭداۋعا زور ۇلەس قوستى. سونىمەن قاتار شارا جيەنقۇلوۆا, اۋباكىر ىسمايىلوۆ, الي اردوبۋس, الەكساندر الەكساندروۆ, نۇرسۇلۋ تاپالوۆا, الماس بەكبوسىنوۆ جانە باسقا دا ونەر مايتالماندارىنىڭ ەسىمدەردى ۇلتتىق حورەوگرافيا تاريحىنا ەسىمدەرى التىن ارىپتەرمەن جازىلدى. ال, داۋرەن ءابىروۆ, زاۋىربەك رايباەۆ, ولگا ۆسەۆولودسكايا-گولۋشكەۆيچ, مىڭتاي تىلەۋباەۆ, بولات ايۋحانوۆ سەكىلدى بالەتمەيستەرلەر بۇگىندە قازاقستاندىق حورەوگرافيا ونەرىنىڭ كلاسسيكتەرىنە اينالدى.
ەلوردادا حورەوگرافيالىق ونەر شەبەرلەرىنىڭ ۇستاحاناسى – قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسىنىڭ پايدا بولۋىمەن قازاق ءبيىنىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلدى. اكادەميا وقىتۋشىلارى الدارىنا ۇلكەن مىندەت قويدى – تالىمگەرلەردىڭ بويىندا ۇلتتىق مادەنيەتكە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك پەن ماقتانىش سەزىمىن تاربيەلەۋ. قازاق ءبيىن زەرتتەپ, ونىڭ ساقتالۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن جاس عالىمداردىڭ اراسىندا اكادەميا وقىتۋشىسى, ايگىلى حورەوگراف, «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» رەسپۋبليكالىق جوباسىنىڭ جەڭىمپازى, تۇڭعىش پرەزيدەنت قورى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, كوپتەگەن قويىلىمداردىڭ اۆتورى انۆارا سادىقوۆانى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى.
قازىرگى ۋاقىتتا انۆارا سادىقوۆا قازاق ءبيىنىڭ دامۋىنا اتسالىسىپ جۇرگەن حورەوگرافتاردىڭ بىرەگەيى بولىپ تابىلادى. ونىڭ جەكە باسىنىڭ تالانتىن جانە دارىندى ستۋدەنتتەرى ورىندايتىن ەكسكليۋزيۆتى قويىلىمدارىن وتاندىق قانا ەمەس, شەتەلدىك كورەرمەندەر دە جوعارى باعالاۋدا. بۇگىنگى قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ جارقىن وكىلدەرى – «تۇران» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق انسامبلىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ قازاق ءبيىن تانىمال ەتۋ جولىنداعى ەرەكشە جەتىستىك دەسەك تە بولادى. بيىل ۇجىم ءوزىنىڭ 13 جىلدىعىن اتاپ وتۋدە, ونىڭ رەپەرتۋارىندا 40-تان استام شىعارما بار جانە وسى ۋاقىتقا دەيىن الەمنىڭ 70 ەلىندە 600-دەن استام كونتسەرت وتكىزىپ ۇلگەردى.
انۆارا سادىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, ول «تۇران» ءانسامبلىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن 10 جىل بۇرىن كومپوزيتور اقتوتى رايىمقۇلوۆانىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان «تولعاۋ» حورەوگرافيالىق كومپوزيتسياسىن قويعاندا العاش رەت تانىسقان ەكەن. جەمىستى ىنتىماقتاستىق 2016 جىلى قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسى اشىلعان كۇننەن باستاپ بۇگىنگە دەيىن جالعاسۋدا.
وسىنداي قىسقا مەرزىمدە اكادەميانىڭ رەپەرتۋارى «بالبوبەك», «جاستار», «قىزعالداق», «قوس اققۋ», «اققۋلار» جانە باسقا دا «تۇران» ءانسامبلىنىڭ مۋزىكالىق شىعارمالارىنا قويىلعان حورەوگرافيالىق نومىرلەرمەن تولىقتى. بي مەن مۋزىكالىق دۋەتتىڭ ءساتتى بولعانى سونشالىق, اكادەميا ستۋدەنتتەرى حالىقارالىق بايقاۋلار مەن فەستيۆالدەرگە شاقىرۋ الىپ, الەمدىك ونەر شەبەرلەرىنىڭ نازارىنا ءتۇسىپ, ماقتاۋلارىنا يە بولا باستادى.
العاشقى شەتەلدىك ساپار 2016 جىلدىڭ قازان ايىندا پەكيندە وتكەن «Beijing International Dance performance series» حالىقارالىق بي ونەرى فەستيۆالىنە قاتىسۋ بولدى. اكادەميا ستۋدەنتتەرى «تامىر» اتتى ارنايى باعدارلامامەن قىتايلىق كورەرمەندەر الدىندا ونەر كورسەتىپ, قازاق ءبيىنىڭ بارلىق سۇلۋلىعىن لايىقتى كورسەتە ءبىلدى. وسى باعدارلاماعا كىرگەن «تۇران» ءانسامبلىنىڭ ورىنداۋىنداعى «مۇكەي» كۇيىنە قويىلعان ء«تاڭىر مەن ۇماي» ءبيى كەيىن دە تالاي رەت حالىقارالىق فەستيۆالدەرگە قاتىستى.
2017 جىلى ارۋجان باقىتقىزى مەن سۇلتانبەك عۇمار قازاقستان شىعارماشىلىق جاستار فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازدارى اتانعاننان كەيىن, پاريجدەگى يۋنەسكو ۇيىمىنىڭ شاقىرۋىن الىپ, ءوز ونەرلەرىن فرانتسيا ەلىندە كورسەتتى. ولار ء«تاڭىر مەن ۇماي» حورەوگرافيالىق كومپوزيتسياسىن ورىنداپ, كورەرمەندەرىن قازاق ءبيىنىڭ سۇلۋلىعىمەن تاڭعالدىردى... وسى حورەوگرافيالىق قويىلىممەن قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسىنىڭ ستۋدەنتتەرى شۇعىلا ادەپحان مەن سۇلتانبەك عۇمار (بۇگىن ولار «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ سوليستەرى) بيشىلەر اراسىندا ۇلكەن بەدەلگە يە بولعان «مالىي نۋرەەۆسكي» (ۋفا) حالىقارالىق فەستيۆالىنە دە بارىپ قايتتى.
2018 جىلى اكادەميانىڭ وقۋشىلارى ايداروۆا ليمارا, يكبالوۆا ۆەگا, حۆان امير, قالي دىنمۇحامەد «تۇران» ءانسامبلىنىڭ «بالبوبەك» شىعارماسىنا قويىلعان حورەوگرافيالىق كومپوزيتسياسىن رەسەيدە وتكەن «بي الەمىندە» اتتى حالىقارالىق فەستيۆالدە جوعارى دەڭگەيدە كورسەتە الدى; سونداي-اق لاتۆيادا وتكەن XV حالىقارالىق «ريگا كوكتەمى» حورەوگرافيالىق فەستيۆال-بايقاۋىنىڭ گالا-كونتسەرتىندە ايداروۆا ليمارا «تۇران» مۋزىكاسىنا قويىلعان «قىزعالداق» حورەوگرافيالىق مينياتيۋراسىمەن 1-ءشى ورىنعا يە بولىپ, لاۋرەات اتاعىن الدى.
وسى جەڭىستى ءتىزىمدى جالعاستىرعان اكادەميا ستۋدەنتتەرىنىڭ تاعى ءبىر جارقىن جەتىستىگى – 2020 جىلى وتكەن «World Folk Vision» دۇنيەجۇزىلىك ۇلتتىق مادەنيەتتەر مەن ونەر بايقاۋ-فەستيۆالىندە ەكىنشى ورىن الۋى. «اققۋلار» ءبيى الەمنىڭ 115 ەلىنەن كەلگەن 3,5 مىڭ قاتىسۋشىنىڭ اراسىندا ۇزدىكتەر قاتارىنا ەندى.
ودان باسقا, «تۇران» ءانسامبلىنىڭ شىعارمالارىنا قويىلعان حورەوگرافيالىق كومپوزيتسيالار – ايگىلى بالەتمەيستەر ايگۇل تاتي ساحنالاعان «بالبالاپان» قويىلىمىن, انۆارا سادىقوۆا ساحنالاعان ء«تاڭىرى مەن ۇماي» جانە «جاستار» قويىلىمدارىن كورەرمەندەر قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسىنىڭ ازەربايجان مەن وزبەكستانعا گاسترولدىك ساپارلارى اياسىندا كورە الدى.
«تۇران» ەتنو-توبىنىڭ مۇشەسى سەرىك نۇرمولداەۆ قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسىنىڭ پەداگوگتەرىمەن جۇمىس ىستەۋ انسامبل ءۇشىن ماڭىزدى تاجىريبە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «حورەوگرافيا سالاسىنداعى جەمىستى ىنتىماقتاستىق انۆارا سادىقوۆادان باستالدى. ءبىزدىڭ تۋىندىلارىمىزعا قويىلىم, بي قويعاندار كوپ, بىراق ءبىز بۇعان ارقاشان كۇمانمەن قارايتىنبىز, ويتكەنى مۋزىكا سالاسىنداعى سۋرەتشىلەر رەتىندە ءبىز ويىمىزدى تۇسىنگەنىن, ونى قوزعالىسپەن ءدوپ جەتكىزگەنىن جانە وسىنىڭ ءبارىن ىشتەي دۇرىس قابىلداعانىن قالايمىز. انۆارا سادىقوۆا وسىنى جۇزەگە اسىرا العان ادامداردىڭ ءبىرى بولىپ شىقتى. ارينە, ءبىز ۇزاق ۋاقىت ەتەنە جۇمىس ىستەۋدى كوزدەپ وتىرمىز. سەبەبى ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسى بالەت ونەرىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ تۇتاس ءبىر بولىگى بولىپ تابىلادى. وسى بىرەگەي وقۋ ورنىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىمەن ءبىر ساحنادا ونەر كورسەتۋگە ءاردايىم قۋانىشتىمىز», دەيدى مۋزىكانت.
اكادەميانىڭ «تۇران» انسامبلىمەن جاساعان سوڭعى جۇمىستارىنىڭ ءبىرى – باۋىرجان بەكمۇحامبەتوۆتىڭ «جەتىسۋىم» كۇيىنە قويىلعان جەكە ءبيى. 1-كۋرس ستۋدەنتى ىڭكار ايدارحانقىزىنىڭ ورىنداۋىنداعى بۇل بي بيىل العاش رەت اكادەميانىڭ ناۋرىز مەيرامىن مەرەكەلەۋگە ارنالعان كونتسەرتتىك باعدارلاماسىندا ۇسىنىلدى.
«ارينە, ءبىزدىڭ «تۇران» انسامبلىمەن ىنتىماقتاستىعىمىز ۇزاق مەرزىمدى. ولاردىڭ قازاق حورەوگرافياسىن ناسيحاتتاۋدىڭ جاڭا تۇرلەرىن ىزدەۋگە باعىتتالعان شىعارماشىلىق جۇمىسى ءبىزدى قۋانتادى جانە شابىتتاندىرادى. «تۇراننىڭ» تۋىندىلارى ماحابباتتى, ءولىمدى, ازاپتى, قۋانىشتى, باقىتتى بەينەلەيتىن ءارتۇرلى تاقىرىپتاردى قامتيدى, قازاق دالاسىنىڭ تاريحى تۋرالى باياندايدى», دەيدى حورەوگراف انۆارا سادىقوۆا.
اكادەميا وقىتۋشىلارى, ستۋدەنتتەرى مەن «تۇران» مۋزىكالىق ۇجىمىنىڭ شىعارماشىلىق بىرلەستىگى بەدەلدى ماراپاتتارعا قول جەتكىزۋگە عانا ەمەس, وتاندىق جانە شەتەلدىك كورەرمەندەر اراسىندا قازاق مادەنيەتىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ارتتىرۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى.
ادەمى بي مەن اۋەزدى مۋزىكانىڭ نەگىزى – شابىت پەن يمپروۆيزاتسيا. انۆارا سادىقوۆا مەن «تۇران» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلىنىڭ ۇجىمى سياقتى شىعارماشىل جاندار ونى قازاق حالقىنىڭ باي مادەنيەتى مەن تاريحىنان الادى. ال ولاردىڭ تالانتى مەن كاسىبيلىگى ەڭبەكسۇيگىشتىك پەن ادالدىقپەن ەسەلەنە وتىرىپ, ەكى ونەردىڭ جارىق دۋەتىن ونەر شىڭىنا جەتەلەيتىنى جانە بۇكىل الەمگە قازاق مادەنيەتىن پاش ەتەتىنى ءسوزسىز.
تالعات سادىق ۇلى
