ساياسات • 23 ءساۋىر, 2021

باستامالاردى قولداۋ الاڭى

302 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلوردادا «مەملەكەت, بيزنەس جانە كەۇ: تۇراقتى دامۋ جولىنداعى بىرلىك پەن ارىپتەستىكتىڭ 30 جىلى» تاقىرىبىندا الەۋمەتتىك جوبالار فورۋمى جۇمىسىن باستادى. فورۋمنىڭ اشىلۋىنا مەملەكەتتىك حاتشى قىرىمبەك كوشەرباەۆ قاتىستى. جيىن اياسىندا ەكى كۇن كولەمىندە ەلىمىزدەگى ازاماتتىق قوعام ماسەلەلەرى تالقىلانباق.

باستامالاردى قولداۋ الاڭى

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى ۇيىم­داس­تىرعان ونلاين-كونفەرەنتسياعا قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق تانىمال سپيكەرلەر, كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ (كەۇ) وكىلدەرى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, كاسىپ­كەرلەر مەن مەتسەناتتار, ايگىلى برەند-كوشباسشىلار جانە باق وكىلدەرى قاتىسىپ جاتىر.

ءىس-شارانى وتكىزۋگە ازاماتتىق باس­­تا­­ما­لاردى قولداۋ ورتالىعى كەۇ اي­­ماق­­تىق قولداۋ كورسەتتى. ال فورۋم­نىڭ باس سەرىكتەسى – Eurasian Resources Group.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى اتالعان ءىس-شارا ارقىلى قوعامدىق ماڭىزى بار وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ماقسا­تىندا ءارتۇرلى باعىتتاعى ۇيىمداردى بىرىك­­تىرۋگە, مەملەكەت پەن كەۇ ىنتى­ماق­تاستىعىن نىعايتۋعا ىقپال ەتۋدى ماقسات تۇتادى.

فورۋمنىڭ ءبىرىنشى كۇنىندە نۇر­سۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ ديرەكتورى داريعا نازارباەۆا, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى ياكۋپ بەريش, موحاممەد بين راشيد ءال-ماكتۋما ءبىلىم قورىنىڭ باسقارما توراعاسى دجامال بين حۋ­ۆايرەب, Eurasian Resources Group (ERG) ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى الەكساندر ماشكەۆيچ جانە باسقا سپيكەرلەر قاتىستى.

فورۋم سەسسيالارى اياسىندا مەم­لە­­كەتتىك ورگاندار مەن باسقا دا ۇيىم­­دار­­دىڭ ەكونوميكا, الەۋمەتتىك قورعاۋ, دەن­ساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالا­لار­ىندا ءوزارا ءىس-ارەكەتتەردىڭ ماڭىزدى باعىتتارى تالقىلاندى. جىل سا­يىنعى الەۋمەتتىك يدەيالار مەن جو­بالار جارمەڭكەسى اياسىندا كەۇ ۇسى­ناتىن كوپتەگەن جوبانى تالقى­لاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. سون­داي جارمەڭكەلەردىڭ ءبىرى وسى جىلى الماتى قالاسىندا 14-15 ساۋىردە وتكىزىلدى. ءبىرىنشى الەۋمەتتىك جوبالار فورۋمى الەۋمەتتىك يدەيالار مەن جوبالار جارمەڭكەسىنىڭ جالعاسى رەتىندە ۇيىمداستىرىلىپ وتىر.

فورۋم سپيكەرلەرى الەۋمەتتىك يدەيا­لار مەن جوبالار جارمەڭكەسى سياق­­تى الاڭداردىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرا­لى ايتا كەلە, مۇنداي الاڭداردا بەل­سەن­­دى قازاقستاندىقتاردىڭ باستامالا­رى ناقتى قولداۋعا يە بولاتىنىن جەت­كىزدى.

فورۋمدى كىرىسپە سوزىمەن اشقان داريعا نازارباەۆا: «فورۋم ەل تاۋەل­­­سىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى مەرەيتويى اياسىندا ءوتىپ جاتىر. تاۋەل­­سىز­­دىك جىلدارى قازاقستاندا تۇراقتى ءارى قارقىندى دامىپ جاتقان ۇكىمەت­تىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جۇيەسى قالىپ­تاس­تى. قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋ باعدارلاماسى ۇەۇ جۇيەسىن دامى­تۋعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەردى. مۇنى ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى 1998 جىلعى قازاقستان حالقىنا جول­دا­ۋىندا ايتقان بولاتىن. ەلباسى ازامات­تىق قوعام قۇرۋدا ۇەۇ ءرولىن كۇشەيتۋ – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ دەموكراتيالانۋى مەن دامۋىنىڭ باستى ەلەمەنتى ەكەنىن اتاعان. ءسىرا, قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى سەكتورىنىڭ قىزمەتى ۇنەمى زەرتتەۋدى قاجەت ەتسە كەرەك. بۇل ءۇشىن جۇيەلەۋ, جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ مەن وزىق تاجىريبەنى قولدانۋ قاجەت. الەۋمەتتىك جوبالار فورۋمى ءوزارا تىعىز قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ تۇراقتى الاڭى بولا الادى. بۇگىنگى فورۋم نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ الەۋمەتتىك يدەيالار مەن جوبالار جارمەڭكەسىنىڭ جالعاسى ىسپەتتى. قور بۇل شارانى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن 2008 جىلدان بەرى وتكىزىپ كەلەدى. سودان بەرى جارمەڭكەگە 15000-نان استام ءتۇرلى ۇيىم قاتىسقان. 303 جوبا قوردىڭ قولداۋىنا يە بولىپ, گرانت يەلەندى», دەدى.  

راسىندا دا, 2008 جىلدان بەرى وتكىزىلىپ كەلە جاتقان جارمەڭكەنىڭ ءار جىلى جاڭا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋمەن قاتار كەلەدى. مىسالى, «درۋگايا جيزن» قوعامدىق قورى جارمەڭكەدە جەڭىسكە جەتىپ تالدىقورعان قالاسىن­دا اۋتيست بالالارعا ارنالعان سەنسور­لىق كومەك كابينەتىن اشتى. ال «ان­گەل» قوعامدىق بىرلەستىگى «پاكە­تام نەت!» ەكولوگيالىق اكتسياسىن ۇيىم­داستىرىپ, قورشاعان ورتانى پوليەتيلەن قاپشىقتارمەن لاستاۋ ماسەلەسىن شەشۋگە اتباسار اۋدانىنداعى 12 000-نان استام تۇرعىننىڭ اتسالىسۋىنا مۇمكىندىك بەردى.

قور ديرەكتورىنىڭ ايتۋىن­شا, بيىل ۇسىنىلعان جوبالاردىڭ سا­نى رەكورد­تىق دەڭگەيگە جەتكەن – 221. وتىنىش­تەردىڭ كوبى الماتى قالا­سىنان (35), الماتى (30), قوستاناي (18), پاۆلو­دار (17) جانە شىعىس قازاق­ستان (16) وبلىستارىنان كەلگەن. «221 جوبا­نىڭ ىشىنەن ەڭ ماڭىزدى دەگەن 50 جوبا­نى تاڭداپ العان بايقاۋ كوميس­سياسى­نىڭ جۇمىسى وڭاي بولعان جوق. جوبا­لاردى تاڭداعاندا, ولار­دىڭ ماڭىز­دىلىعى, تۇراقتىلىعى, الەۋ­مەتتىك اسەرى, جاڭاشىلدىعى جانە اقپا­راتتىق جاعىنان اشىقتىعى ەسكەرىلدى», دەدى داريعا نازارباەۆا.

23 ءساۋىر, الەۋمەتتىك جوبالار فو­رۋمىنىڭ ەكىنشى كۇنىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ گرانتى كىمگە بەرى­لەتىنى ءمالىم بولادى. ال فورۋم سپي­كەرلەرى مەملەكەت پەن كەۇ ىنتى­ماق­­تاس­تىعىنىڭ ءتيىمدى مىسالدارىن كەلتىرە وتىرىپ, وسى تاراپتار اراسىن­داعى ءوزارا ءىس-ارەكەتتى ءارى قاراي دا قا­لىپ­تاستىرۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار