قوعام • 23 ءساۋىر، 2021

ءسابي ساۋداسى قاشان توقتايدى؟

131 رەت كورسەتىلدى

«بالانىڭ قارا نارىقتاعى باعاسى – 500 مىڭ تەڭگە. بۇل اقشانى ءبولىپ تولەۋگە دە بولادى. باسىنا ءىس تۇسكەندە جاس انالارعا پانا بولار داعدارىس ورتالىقتارى مەن پەرزەنتحانالار بالا بازارىنا اينالعان». تاياۋدا اقپارات قۇرالدارىنىڭ بىرىنەن وسىنداي ماتىندەگى بەينەسيۋجەت كورسەتىلدى. جۇرتتىڭ جاعاسىن ۇستاتقان بۇل اقپارات قانشالىقتى راس؟ جاس نارەستەلەردى ساۋدالاعاندارعا جازا قانداي؟ جالپى، ەلىمىزدە بالا ساۋداسىنىڭ كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن «قىر-سىرى» نەدە؟

ءۇش ايدا تىركەلگەن ءۇش دەرەك

بۇل سۇراقتاردى ەڭ ءبىرىنشى رەسمي ورگان – ءىىم-ءنىڭ كريمينالدىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنە قويدىق. جوعارىدا ايتىلعان اقپاراتتىڭ راس-وتىرىگى تۋرالى سۇراعانىمىزدا دەپارتامەنتتىڭ اسا ماڭىزدى ىستەر جونىندەگى اعا جەدەل ۋاكىلى شىنار كوشەرباەۆا: «باق-تا ايتىلعان بۇل مالىمەتتەردىڭ بارلىعى شىندىققا جاناسپايدى. سەبەبى جىل باستالعالى بەرى ەلىمىز بويىنشا بالا ساۋداسىنا قاتىستى 3 دەرەك تىركەلدى. قازىرگى تاڭدا بۇل ءۇش وقيعاعا قاتىستى جان-جاقتى تەرگەۋ-تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقاندىقتان، ءمان-جايدى تولىق اشىپ ايتا المايمىن. بىراق ءبىر نارسە انىق، ول – تىركەلگەن ىستەر بويىنشا بىردە-ءبىر داعدارىس ورتالىعى نەمەسە پەرزەنتحانا قىزمەتكەرى كۇدىككە ءىلىنىپ وتىرعان جوق. ءسابي ساتۋ مەن ساتىپ الۋعا قاتىستىلار – جەكە ادامدار، ياعني بالانىڭ اناسى مەن زاڭسىز جولمەن بالالى بولعىسى كەلگەندەر»، دەدى. دەپارتامەنت وكىلى بالا ساۋداسىمەن اينالىسامىن دەپ باسى بالەگە قالعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى وقيعالار وسىدان 5 جىل بۇرىن تىركەلگەنىن ايتىپ ءوتتى.

«كوبىنە جاس قىز-كەلىنشەكتەر قا­لاۋسىز بالاسىن ساۋدالايدى. ال ءتىرى تاۋار­دى «ساتىپ الۋشىلاردىڭ» دەنى – انا بولۋ باقىتىنان ايىرىلعاندار»، دەگەن ول قانداي جاعداي بولسىن، دۇنيە ەسىگىن ەندى اشقان سابيلەردى ساۋداعا سالعانداردىڭ كىنالارى تولىعىمەن دالەل­دەنسە، ەكى جاق تا جازاسىز قالماي­تىنىن ەسكەرتتى. جەدەل ۋاكىل ايتقان «بەس جىل بۇرىنعى بالا ساتۋ ءىسى» ال­ماتى قالا­سىندا اشكەرەلەنگەن بولاتىن. ول كەزدە راسىمەن جاڭا تۋعان شاقا­لاق­تاردى ساۋداعا سالعاندار – «اق جەلەڭدى ازبال جاندار» ەدى.

الماتى قالاسىنداعى كوپبەيىندى كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ قىزمەت­كەرلەرى، ونىڭ ىشىندە اكۋشەر-گينەكولوگ پەن مەدبيكەسى بار دۇنيە ەسىگىن جاڭا اشقان سابيلەردى بەس جىل بويى ساۋدالاپ كەلگەن. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ەستىگەن ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن وسى بالا ساتۋ «بيزنەسىنە» قاتىسى بار قىلمىستىق توپتىڭ بەلگىلى ءبىر سحەما بويىنشا ء«ساتتى ساۋدا» جاساپ كەلگەنىن انىقتاعان ەدى. اۋرۋحانا قىزمەتكەرلەرى جاڭا تۋعان نارەستەلەردى 10 مىڭ اقش دوللارىنان باستاپ، 150 مىڭ تەڭگەگە دەيىن «ساتىلىمعا شىعارعان». سونداي-اق ولار ءتىرى تاۋارلارىنىڭ بولاشاق اتا-انالارىن تابۋ، جاس بوسانعان انامەن كەلىسۋ سەكىلدى دەلدالدىق قىزمەتتەر دە كورسەتكەن.

بەس جىل ىشىندە 28 شاقالاقتى ساتىپ، قارا نارىقتاعى بالا ساتۋ «بيزنەسىمەن» قالتالارىن قالىڭداتىپ كەلگەن بارلىعى 30-دان استام ادام 2016 جىلى زاڭ الدىندا جاۋاپ بەردى. الايدا وزەكتى ورتەيتىنى، بۇل ءسابي ساۋداسىنا قاتىستى ەلدەگى ال­عاشقى دا سوڭعى دەرەك ەمەس...

 

بالا ساتقان دا، ساتىپ العان دا جازاسىز قالمايدى

«جاڭا تۋعان نارەستەلەردى ساتۋ اۋىر قىلمىسقا جاتادى. سول سەبەپتى دە بۇل سوراقىلىققا قاتىسى بار بارلىق ادام جازالانادى. ىشكى ىستەر ورگاندارى وسىنداي فاكتىلەردى انىقتاۋ ماقساتىندا باق، الەۋمەتتىك جەلىلەرگە تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزەدى. ەگەر دەرەك راستالسا، مىندەتتى تۇردە قىلمىستىق ءىس قوزعالادى»، دەدى شىنار قاليبەكقىزى.

2019 جىلى ادام ساۋداسىمەن اينالىس­قاندار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋ بويىنشا قىلمىستىق كودەكسكە بىرقاتار وزگەرتۋ مەن تولىقتىرۋ ەنگىزىلدى. اتاپ ايتقاندا، كودەكستىڭ 135-بابى بويىنشا قارالاتىن ىستەر اۋىر قىلمىستار ساناتىنا جاتقىزىلىپ، كامەلەتكە تولماعانداردى ساۋداعا سالىپ، پايدا كوزدەگەندەردى ون سەگىز جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى ەنگىزىلدى.

«تالداۋ، ساراپتاۋ جۇمىستارى «قارا بازاردا» جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ قۇنى ميلليوننان باستالىپ، 3-4 ميلليون تەڭگەگە دەيىن «باعالاناتىنىن» كورسەتىپ وتىر. ادەتتە، ءالى جارىق دۇنيەگە كەلمە­گەن ءسابيىن اناسى ينتەرنەتتەگى ءتۇرلى سايت­تار، الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ساتىپ، اقشا تاپقىسى كەلەدى. بالا اسىراپ الۋدىڭ سان تالاپتارىن ورىنداپ، ۋاقى­­تىن جوعالتقىسى كەلمەيتىن «ساتىپ الۋشى­لار» دا كوبىنە وسى ءتاسىل ارقىلى «بولا­شاق بالاسىن» ىزدەيدى»، دەيدى اعا جەدەل ۋاكىل.

جالپى، ەلىمىزدە وتكەن 2020 جىلى ادام ساۋداسىنا قاتىستى 44 دەرەك انىق­تالسا، 15 قىلمىستىق ءىس قىلمىستىق كودەكستىڭ 135-بابى، ياعني بالا ساتۋ بو­يىنشا قوزعالعان.

بالا ساتۋدىڭ «كولەڭكەلى بيزنەسكە»، بۇگىنگى قوعامنىڭ اششى شىندىعىنا اينالعانىن، ارينە، جاسىرا المايمىز. «الايدا قىلمىستىڭ ەڭ سوراقى تۇرىمەن قوعام بولىپ كۇرەسۋىمىز قاجەت»، دەگەن ۆەدومستۆو وكىلى ءار ايماقتا ادام ساۋداسىنا قارسى ورتالىقتار مەن رەسپۋبليكالىق «116 16» سەنىم تەلەفونىنىڭ جۇمىس ىستەي­تىنىن ەسكە سالىپ ءوتتى. «سەنىم تەلە­فو­نىنىڭ وپەراتورلارى ادام ساۋداسى، ونىڭ ىشىندە بالا ساتۋ فاكتىلەرىنىڭ الدىن الۋ، بۇل قىلمىستاردى بولدىرماۋ ماقساتىندا تاۋلىك بويى قىزمەت اتقارىپ، وسى ماسەلەگە بايلانىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋگە دايىن»، دەپ مالىمدەدى.

راس، ەلىمىزدە بۇل ساۋدانىڭ «كورىگىن قىز­دىرىپ» جۇرگەندەر انا بولۋ با­قى­تىنان ايىرىلعاندار مەن تاعدى­رى تال­كەككە ءتۇسىپ، باسىنا تۇسكەن قيىندىعىنان قۇرساعىنا بىتكەن شاراناسىن ساتىپ قۇتىلعىسى كەلەتىندەر. اتا-انا اتانۋ باقىتىنان ايىرىلعاندار ءسابيلى بولۋدىڭ زاڭدى جولى – بالا اسىراپ الۋدىڭ ءجون-جورالعىسىنان وتكەننەن گورى، وڭتايلى وڭاي ىزدەيدى. قىلمىستىڭ ازايماۋىنا دا وسى جاعداي تۇرتكى بولىپ وتىر.

قازاقستاندا بالا اسىراپ الۋ وڭاي ەمەس. قوعامدا قالىپتاسىپ قالعان وسىنداي پىكىر بار. بالا اسىراپ الۋ ءۇشىن ءتيىستى قۇجاتتاردى راسىمدەۋ كەرەكتىگى ايدان انىق. بۇل – زاڭ تالابى. ونىڭ ۇستىنە كەزەككە تۇرۋ جانە ءبىراز ۋاقىتقا سوزىلاتىن بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردەن ءوتۋ قاجەت. قامقورشى ورگاندار ونسىز دا تۋا سالىپ، تاعدىردان تەپەرىش كورگەن ءسابيدى كىم كورىنگەننىڭ قولىنا ۇستاتا سالمايتىنى تاعى تۇسىنىكتى. الايدا كوپتىڭ كوڭىلىندە رەسمي ورگاندار بالانىڭ جاڭا وتباسىسىمەن تابىسۋىنا كەدەرگىنى كوبىنەسە وزدەرى قولدان جاسايدى دەگەن كۇدىك تە بار.

 

قۇنداقتاۋلى ءسابيدىڭ قۇنى قانشا؟

بالا اسىراپ العىسى كەلەتىن ادامدار قانداي قيىندىقتارعا تاپ بولادى؟ انالار نەلىكتەن الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى باۋىر ەتى بالاسىنان باس تارتۋعا دايىن؟ وسىنداي ايۋاندىققا بارۋعا ولاردى نە يتەرمەلەيدى؟ قازاقستاندا قۇنداقتاۋلى ءسابيدىڭ قۇنى قانشا تۇرادى؟

كوپتى مازالاعان بۇل ساۋالداردى بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل، «ميلوسەرديە» ەرىكتىلەر قوعامى» قوعام­دىق قورىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ارۋجان ساينعا دا قويعان ەدىك.

«وكىنىشكە قاراي، ەلىمىزدە قامقورشى مەكەمەنىڭ، جەتىمدەر ۇيلەرىنىڭ اكىمشىلىگى مەن قىزمەتكەرلەرى، كەيدە ءتىپتى سوتتاردىڭ دا قاتىسۋىمەن بالا ساۋداسى بويىنشا جان تۇرشىگەرلىك وقيعالار بولىپ جاتادى. ەڭ سوراقىسى، باۋىر ەتى بالاسىنان باس تارتىپ، جاڭا تۋعان نارەستەسىن ساۋدالايتىن اناسىماقتار دا كەزدەسەدى»، دەگەن ارۋجان ساين جاقىندا عانا باسىنان وتكەرگەن جايتپەن ءبولىستى.

«وتكەن اپتادا ماعان بالا اسىراپ العى­سى كەلگەن وتباسى مەن بالا اسىراپ العان اتا-انالار قوعامداستىعىنىڭ جەتەكشىسى كەلدى. ول وتباسى الماتى وبلىسىنداعى بالالار ءۇيىنىڭ بىرىنەن زاڭ بويىنشا بالا اسىراپ الۋ ءۇشىن ارەكەتتەنگەن ەكەن. بىراق بالالار ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ولاردان اقشا سۇراعان. بۇل زاڭعا قايشى ەكەنى بەلگىلى. سوندىق­تان ولار ەلىمىزدىڭ زاڭناماسىنا سايكەس الماتى قالالىق سىبايلاس جەمقورلىققا قار­سى ءىس-قيمىل قىزمەتىنە جۇگىنگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزى­لىپ، قامقورشى مەكەمەنىڭ قىزمەتكەرى مەن ورتاداعى دەلدال ۇستالدى. سونداي-اق بالالاردى ساتۋ جولدارى انىقتالدى. قازىر باسقا شەنەۋنىكتەر مەن بالالار ءۇيى قىزمەتكەرلەرىنىڭ وسى ىسكە قاتىسى بار-جوعى تەرگەۋ بارىسىندا انىقتالۋ ۇستىندە. كەيىن بۇل ءىس سوتقا جىبەرىلەدى. كوبىنە وسىنداي جاعدايدا اسىراپ الۋشىلار بوپسالاۋ جانە بالا ساتۋ تۋرالى ءتيىستى ورگاندارعا حابارلاۋدان قورقادى. ويتكەنى ولار وسى ءىس بويىنشا كەيىن وزدەرىن دە جاۋاپقا تارتادى نەمەسە مۇلدەم بالا بەرمەي قويادى دەپ قاۋىپتەنەدى»، دەيدى ارۋجان ساين.

بالا ساتۋعا جانە ساتىپ الۋعا قاتىس­­قاندار، بالانى زاڭسىز جولمەن باسقا بىرەۋگە بەرگەندەر قىلمىستىق جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلاتىنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن قوعام قايراتكەرى: «بالانى ساتقان نەمەسە بەرگەن ادامدار عانا ەمەس، ساتىپ العان جانە قابىلداعاندار دا جاۋاپتى بولادى»، دەپ قىلمىستىق كودەكستە كوزدەلگەن جازانى ايتىپ ءوتتى.

قوعامدا نەلىكتەن وسىنداي قىلمىس­تارعا جول بەرىلەدى؟ وسى سۇراققا كەڭىنەن توقتالعان بالا قۇقىقتارى جونىن­دەگى ۋاكىل بۇل ماسەلەنىڭ بالالار ۇي­لەرىندە، قامقورشى مەكەمەلەردە جۇمىس ىستەيتىن كەيبىر ادامداردىڭ ادامگەرشىلىگىنە دە قاتىستى ەكەنىن جاسىرمادى.

«ويتكەنى ولار بالالاردىڭ قاسىندا جۇرەدى جانە قولدارىندا سول مەكەمەگە كەلگەن تاربيەلەنۋشىلەر تۋرالى بارلىق اقپارات بار. نەگىزى، ونداي اقپاراتتار – اسىراپ الۋشىلارعا، قامقورشىلارعا نەمەسە پاتروناتتارعا بەرىلۋگە مىندەتتى مالىمەتتەر. سونداي-اق ەلىمىزدەگى پەرزەنتحانالاردىڭ وزىندە بالا ساتۋ وقيعالارى انىقتالعانى بەلگىلى. ولار جونىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جارىسا جازعانىن دا بىلەمىز. ناتيجەسىندە، قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ، سوتتىڭ شەشىمى دە شىقتى. قازىرگى تاڭدا قىلمىسقا قاتىسى بارلار تەمىر توردىڭ ار جاعىندا جازالارىن وتەپ جاتىر»، دەدى ول.

«وسىنداي قىلمىسقا باراتىندار، نەگىزىنەن، اسىراپ الۋشىلاردىڭ كوپتىگىن جانە ولاردىڭ تەزىرەك بالالى بولعىسى كەلەتىندىگىن پايدالانادى. قازىر جىل سا­يىن بالا اسىراپ الۋعا، قامقورشى جانە پاترونات بولۋعا نيەتتى وتباسىلاردىڭ سانى ارتىپ وتىر. ولار قۇجات تاپسىرۋعا كەلگەن كەزدە بالا جوقتىعىن، راسىمدەردىڭ كۇردەلىلىگىن، كەزەكتىڭ كوپتىگىن ايتىپ، «كۇتۋ كەرەك» دەپ شىعارىپ سالادى. وسىلايشا، الدارىنا كەلگەن وتباسىنىڭ بالا اسىراپ الۋ ءۇشىن بارىنە دە دا­يىن ەكەنىن انىقتاپ، ماسەلەنى شەشۋدىڭ باسقا جولىن ۇسىنادى. سول جەردە دەلدالدار دا پايدا بولا كەتەدى. ەڭ وكىنىشتىسى، كەيبىر ازاماتتارىمىز مۇنداي قادامنىڭ قىلمىس ەكەنىن بىلە تۇرا، سوعان كونەدى»، دەگەن قوعام قايراتكەرى بۇگىندە ەلىمىزدە بالا اسىراپ الۋ ءۇشىن كەزەككە تۇرعانداردىڭ سانى 8 مىڭنان اسىپ جىعىلاتىنىن دا ايتىپ قالدى.

 

بىرەۋگە – قايعى، بىرەۋگە – پايدا

ء«وز باقىتىڭىزدى بىرەۋدىڭ قايعىسى­نان قۇرا المايسىڭ»، دەگەن قوعام قايرات­كەرى بالا ساۋداسىنا توقتاۋ بولماعان ەلدە زاڭ عانا ەمەس، ەڭ ءبىرىنشى سابيلەردىڭ قۇقىقتارى اياققا تاپتالا بەرەتىنىن جەتكىزدى. «قىلمىستىڭ بۇل سوراقى ءتۇرى بالالارىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر ءتوندىرىپ تۇر. ويتكەنى بولاشاعى ب ۇلىڭعىر، الداعى ماقساتى بەلگىسىز كۇماندى ادام­دارعا بىردە-ءبىر بالانىڭ تاعدىرىن سەنىپ تاپسىرۋعا بولمايدى. ولاردىڭ ويىندا نە تۇرعانىن ەشكىم بىلمەيدى. مۇمكىن، ءسابيدى ادام اعزاسىن ساتۋ ءۇشىن، قۇلدىققا سالۋ ءۇشىن، پەدوفيلدىككە پايدالانۋ ءۇشىن اسىراپ الىپ جاتقان بولار. ءبىز سول سەبەپتى دە بۇۇ-نىڭ بالالار ساۋدا­سىنىڭ جولىن كەسۋ باعدارلامالارى اياسىندا ۇنەمى وسى ماسەلەلەردى ءجىتى نازاردا ۇستاپ، تالقىلاپ وتىرامىز»، دەگەن ارۋجان ساين، وكىنىشكە قاراي، ەلىمىزدە قىزمەتتىك لاۋازىمىن پايداكۇنەمدىك ماقساتتا قولدانىپ، ادامداردىڭ قايعى-قاسىرەتىنەن بايىپ قالعىسى كەلەتىن ارام نيەتتىلەردىڭ بار ەكەنىن اشىق مالىمدەدى.

قوعام قايراتكەرى مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن ازاماتتىق قوعام بەلسەندىلىگىنىڭ ارقاسىندا سوڭعى 15 جىلدا ەلىمىزدە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردىڭ سانى 5 ەسەگە ازايعانىن دا ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، 2006 جىلى 19800 بالا مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىندا بولسا، بۇل سان 2020 جىلى 3700-گە دەيىن ازايعان.

«قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا ەرلى-زايىپتىلاردىڭ 15 پايىزى بالا ءسۇيۋ باقىتىنان ايىرىلعان بولسا، ءسابي سۇيە الماعاندىقتان 20 پايىز وتباسىنىڭ نەكەسى بۇزىلادى»، دەپ، ۋاكىل تاعى ءبىر ۇلكەن ماسەلەنىڭ شەتىن شىعاردى.

ء«ار بالانىڭ بولاشاعىنا الاڭدايتىن ەل ەكەنىمىز راس بولسا، ەڭ الدىمەن زاڭدى تولىعىمەن ساقتاي ءبىلۋىمىز قاجەت»، دەگەن بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ول ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردى ەسەپكە الۋدىڭ تولىق ءارى اشىق جۇيەسىن قۇرۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. «بۇل دەرەكتەر جۇيەسىندە اقپارات­تىڭ بارلىعى قولجەتىمدى بولعانى دۇرىس. ەڭ باستىسى، بىرەۋدەن جاسىرىپ-جاباتىنداي قۇپيالىق قاجەت ەمەس. اسىرەسە دەرەكتەر جۇيەسى بالا اسىراپ العىسى كەلەتىن ازاماتتار، مەملەكەت، بارلىق جاۋاپتى جانە باقىلاۋشى ورگاندار ءۇشىن تولىعىمەن ءادىل ءارى اشىق جانە جاريالى بولعانى ءجون. ءبىز ءبىراز جىلدان بەرى ءدال وسىنداي مەملەكەتتىك دەرەكتەر بانكىن قۇرۋدىڭ ءتۇرلى جولدارىن قاراستىرىپ كوردىك. الايدا، وكىنىشكە قاراي، بالا اسىراپ الۋدىڭ ءوزىن «بيزنەسكە» اينالدىرىپ ۇلگەرگەن قاسكويلەر وسى دەرەكتەردى قولدانۋ ارقىلى دا پايدا تابۋدىڭ كوزىن تاۋىپ الۋى ابدەن مۇمكىن. سول سەبەپتى الداعى ۋاقىتتا بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىمەن بىرلەسىپ، جاڭا دەرەكتەر بانكىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستى باستايمىز دەپ ۇمىتتەنەمىز»، دەگەن ارۋجان ساين ءسوزىنىڭ سوڭىن زاڭنان اتتاماي-اق بالا اسىراپ الۋدى ماقسات تۇتقان اتا-انالارعا قاراتا اياقتادى. «بالا اسىراپ الۋشى اتا-انالارعا ايتار ءوتىنىشىم بار. ەگەر سىزدەن بالا اسىراپ الۋ، قامقورشى بولۋ، پاتروناتتىق ءۇشىن اقشا تالاپ ەتسە، بۇل جايىندا جەرگىلىكتى ورگاندارعا اقپارات بەرۋگە سەنىمسىزدىك تانىتساڭىز، ماعان بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل رەتىندە كەز كەلگەن ۋاقىتتا حابارلاسا الاسىز: info@detdom.kz، 8-727-250-12-83. ءبىز سىزبەن مىندەتتى تۇردە حابارلاسامىز، جاعدايدى باقىلاۋعا الىپ، قولدان كەلگەنشە كومەكتەسەمىز»، دەدى ول.

قىرىق اپتا قۇرساعىندا كوتەرىپ، جۇرەك تۇسىندا توعىز اي بويى سەزىنىپ كەلگەن ءسابيىن انا قالاي ساۋداعا سالادى؟ بۇل سۇراققا جاۋاپ ىزدەگەندە تاعى سول «تۇرمىستىڭ تومەندىگىن»، «كۇنكورىستىڭ قيىندىعىن» العا تارتىپ اقتالاتىندار ءالى دە تابىلادى. ال بىراق ەڭ سوراقىسى – بالا ساتىپ بايۋدى كانىگى كاسىپكە اينالدىرىپ العان قاسكويلەردىڭ قىلىعى بولىپ تۇر. جازا قاتاڭداتىلعانىمەن، زاڭنان اياق تارتىپ جاتقاندارى اسا بايقالمايدى. اياق تارتسا، ءسابي ساتقانداردىڭ سانى ازايار ەدى.

ءتۇيىن: بالا ساتۋ – قازاققا عانا ەمەس، بارشا ادامزاتقا جات قىلىق. ومىرگە كەلمەي جاتىپ وگەيلىك پەن مەيىرىمسىزدىكتىڭ قۇربانى بولعان بالا جەتىمدەر ۇيىندە جەتىلەر. الايدا پەرزەنتىن ساتىپ بايى­ماق بولعان انانىڭ، انالىق باقىتتى ساتىپ الماق بولعان جاننىڭ ار الدىنداعى جازاسى قانداي بولماق؟

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار