ايماقتار • 21 ءساۋىر، 2021

تالدىقۇدىق نەدەن تارىقتى؟

588 رەت كورسەتىلدى

اتاۋىنىڭ ءوزى سويلەپ تۇرادى عوي قازاق جەرىنىڭ. تالدىاپان، سارىقۇدىق، كۇتىر، اششىساي، قاراسۋ، اقكول...

ءجا، ول بولەك اڭگىمە.

ءبىزدىڭ قولىمىزعا قالام الدىرىپ وتىرعان – باتىس قازاقستان وبلىسى، قازتالوۆ اۋدانىنداعى تال­دىقۇدىق اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ءجايى.

تالدىقۇدىق دەسە، تالدى قۇ­دىق – تۇگىن تارتساڭ، مايى شى­عاتىن وسى ءبىر شىرايلى ءمۇيىستى مەكەندەگەن حالىقتىڭ كوڭىلى كوپتەن كۇپتى.

719 تۇرعىنى بار، جەر كولەمى – 166 584،2 گا، ونىڭ جايىلىم جەرى – 25 674،7 گا، ەگىستىك جەرى – 65 440 گا. كەزىندە كۇركىرەگەن ءالدى سوۆحوزدىڭ ءبىرى بولعان وسىناۋ كۇرە تامىرداي اۋىلدى السىرەتۋگە كىم قۇشتار بولدى دەگەن سۇراق كوپتەن بەرى كوكەيدە ءجۇر.

بۇل ىرگەلى مەكەن دە «بولاشاعى جوق» اۋىلداردىڭ تىزىمىنە ىلىگىپ كەتكەن سوناۋ ءبىر جىلى. وسى «بولاشاعى جوق اۋىل» دەگەندى ويل­اپ تاپقان ادامدى ۇستاپ الىپ، جاۋاپقا تارتار ما ەدى؟ پروب­لەمالاردى شەشۋدىڭ ەڭ وڭاي جولىن تاپقان تۇرلەرى (قى­سىلعاندا قۇيرىعىن كەسىپ تاس­تاپ قاشاتىن انا ءبىر جاندىك سياقتى...). جوعارىداعى، اۋىلدىڭ ءيىسى مۇرنىنا دا بارىپ كورمەگەن، اسفالتتا وسكەن بىرەۋلەر وسىلاي «جاڭالىق» اشادى دا، ونى تومەندەگىلەر قولداي كەتەدى. سال­دارىنان، قازىنادان قارجى بو­لىنبەي، اۋىل مەملەكەتتىڭ ەسە­بىنەن اعىتىلىپ قالادى دا بىر­تىندەپ سولا بەرەدى.

وسى كەپتى كيىپ وتىرعان اۋىل كوپ. سونىڭ ءبىرى – تالدىقۇدىق.

ەلدىگى مىقتى، ەڭسەسى بيىك اۋىل 1932 جىلدان بەرى ءوز دەڭگەيىن ۇستاپ، مىزعىماي كەلە جاتقان ءداتى مىقتى اۋىل بۇل. شارۋا ءجايى جامان ەمەس. 42 قوجالىق بار. مال سانى: ءىرى قارا – 4 176 باس، قوي-ەشكى – 6 060، جىلقى – 512 باس.

اۋىرتپالىق مالعا ءتۇستى دەگەن بيىلعى قىستان دا شىعىپ، اۋزى كوككە ىلىنسە كوتەرىلىپ كەتەدى عوي دەپ شۇكىرشىلىك قىلىپ وتىرا­دى كۇن­دىككە. «باس امان بولسىن!» دەيتىن، ۇرانعا بەرگىسىز جۇ­با­نىش­تى ءسوزى بار قازاقتىڭ، بۇلار دا سول ءسوزدى اۋىزعا ءجيى الادى. بارعا قاناعات، جوققا سابىر.

سول نيەتىنە قاراي، ۇزدىكسىز اۋىسىپ-ءتۇيىسىپ جاتاتىن اكىم-قا­رانىڭ ىشىندە اللاعا قاراعاندارى تالدىقۇدىقتىڭ قادىرىن ءبىلىپ، ءۇزىپ-ج ۇلىپ كومەكتەسىپ كەتىپ جات­تى.

قازىر دە سول. قۇدايعا شۇكىر، گاز قۇبىرى تارتىلدى. بيىل تۇر­عىندار كوگىلدىر وتىنمەن، «اق­بۇلاق» باعدارلاماسى ارقىلى تازا اۋىز سۋمەن قامتىلعالى وتىر.

ال ەندى كوڭىلدى كۇپتى قىلىپ تۇرعان نە ماسەلە سوندا؟ ول – مەكتەپ! ەڭ جاندى جەر. اۋىلدى وبا جاساعىڭ كەلسە، مەكتەبىن قۇرت. ءبىت­تى! قالعانى ءوز-وزىنەن بىتىراپ كەتەدى.

اۋىلدىڭ ورتاسىنداعى ءبىر كەز­دە وڭىرگە ماقتانىش بولعان 468 ورىندىق تيپتىك جوباداعى مەكتەپ بۇگىندە كۇردەلى جوندەۋگە مۇقتاج. بۇگە-شىگەلەپ سۋرەتتەۋدىڭ كەرەگى بولماس، سۋرەتىن سالارمىز، ينتەرنەت زامانى عوي، بەينە-بايان دا جاساي سالۋعا بولادى، جانى اشىپ، سۇراعان دەپۋتاتتار بولىپ جاتسا...

وسى جەرگە كەلگەندە تالدى­قۇدىق شىنداپ تارىعۋلى. مەك­تەپتى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋگە 359 ملن قارجى كەرەك ەكەن. جو­بالىق سمەتالىق قۇجاتى دايىن. بىراق اقشا جوق. بار بولسا دا جوق. سەبەبى تالدىقۇدىقتا «بولاشاق جوق».

بۇل ەلدەن شىققان ەڭبەك ەر­لەرى، سپورت چەمپيوندارى، اقىن­دار، سان-سالادا تىندىرىپ ەڭ­بەك ەتىپ جۇرگەن جوعارى ءبىلىمدى ازا­ماتتار – ءبارى دە «جوق».

وسى ماسەلە ءىس باسىندا جۇر­گەندەردىڭ الدىنا قابىرعاسىنان قويىلعالى، ەكىنشى ۇسىنىستىڭ شەتى قىلتيدى: رەسپۋبليكالىق جوبا بويىنشا سالىناتىن جاڭا مەكتەپتەر جوباسىنا ىلىكتىرىپ جى­بەرسە، ەسكىنى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزگەننەن، جاڭاسىن سالۋ انا­عۇرلىم ارزانعا تۇسەدى ەكەن-مىس.

اۋىل بۇعان قۋانبايدى بىراق. سەبەبى ءوز مەكتەبى ەسكى دە بولسا قاۋقارلى، ۇلكەن، تيپتىك جوبامەن سالىنعان. بالاباقشاسى دا سونىڭ ىشىندە.

ال جاڭا مەكتەپتىڭ جوباسى، ەستۋىمىزشە، شاعىن عانا. دەمەك، كۇنى ەرتەڭ بالاباقشا پروبلەماسى تاعى الدىمىزدان شىعادى دەگەن ءسوز.

اۋىلدىڭ تابانى بەرىك، بۇل جەردەن ۇدەرە كوشۋ ويدا جوق. بالا تۋ باعىتى دا جامان ەمەس. اۋىلدا كوپ بالالى وتباسى سانى – 25، جاس وتباسىلار سانى – 40.

بالا ءوسىمى جىل سايىن ارتۋدا. 2018 جىلى – 17، 2019 جىلى – 9، 2020 جىلى 15 ءسابي دۇنيەگە كەلدى.

سوندا، تالدىقۇدىق نەدەن سورلى بولادى؟ بولاشاعى نەگە «جوق»؟

«اۋىلداردىڭ، ەلدى مە­كەن­­­دەردىڭ اراسى قاشىق ور­نالاسقان، سوندىقتان ولارعا كوم­مۋنيكاتسيا تارتۋ، جول سالۋ، ينتەرنەت، سۋ ت.ب. جۇرگىزۋ ءتيىم­سىز، ءوزىن-ءوزى اق­تا­ماي­دى» دەگەن جەلەۋدى ءجيى ايتا باس­تاپتى بي­لىكتەگى جاستاردىڭ باز ءبىر وكىل­دەرى.

سونداعى ويلارى قالاي، الىس اۋىلداردى تۇنشىقتىرىپ، قول­دان ميگراتسيا جاساپ قالاعا ءيىرىپ قويماق پا ءبارىن؟ مالسىز كۇنى بار ما بۇل قازاقتىڭ؟ ءون­دىرىس ور­نى دا جوق جاپپاي جۇمىس قو­لىن سۇراپ تۇرعان، جۇمىس­سىزدار مەن باسپاناسىزدار سانىن كوز-كورە قولدان كوبەيتۋ بولىپ شىقپاي ما بۇل؟

قاستىقپەن دەمەي-اق قويايىن، جاستىقپەن ايتاتىن بولار مۇنى.

قىسقاسى، تالدىقۇدىقتىڭ زا­رى – جالعىزدىڭ زارى ەمەس. وسىنداي-وسىنداي مۇڭلىق اۋىلدار كوپ، ساناپ قالساق.

«كىسىسى از»، «جەرى شالعاي»، «سپۋت­نيكتەن تىس»، «شەكارالىق اي­ماققا كىرمەيدى» ت.ب. سىلتاۋ­مەن قالاداعى بالاعا ەت، ماي، قاي­ماق-قۇرتپەن قاراسىپ وتىرعان اۋىل-ايماقتى قازىنادان قاعاجۋ قال­دىرۋ كوبەيىپ تۇر.

نەگە؟

تامىرىنان ايىرىلعان قۋ قاڭ­باقشا دومالاپ كەتپەيمىز بە اۋىلداردان ايىرىلساق؟

ءار اۋىلدىڭ ءوز ورنى بار – جەرى كەڭ، حالقى از مەملەكەتىمىزدە.

سونىڭ ىشىندە تالدىقۇدىقتىڭ دا.

تارىقپاسىنشى اۋىلدار. تا­رىقتىرماڭدارشى، مەكتەپتەن قي­نالىپ، تالىقسىپ وتىرعان تالدى­قۇدىقتى!

ساقتالىپ قالسىن.

 

داريعا مۇشتانوۆا،

قازتالوۆ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى،

«ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى

 

باتىس قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىككە تولى سۋرەتتەر

رۋحانيات • بۇگىن، 13:05

كيىكتەردىڭ تولدەۋ كەزەڭى باستالدى

فوتوگالەرەيا • بۇگىن، 12:07

«بارىستىڭ» العاشقى ترانسفەرى

حوككەي • بۇگىن، 08:50

«ءان» بە، «ءۇن» بە؟

رۋحانيات • بۇگىن، 08:36

جۋرناليست قاسىم

رۋحانيات • بۇگىن، 08:34

ءسوز سويىل: ءازىل-وسپاق

رۋحانيات • بۇگىن، 08:32

دالالىق وركەنيەت تاعىلىمى

تاريح • بۇگىن، 08:23

بالاباقشانىڭ جوعىنان بارى جاقسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:18

كاسىپكە باۋلۋ – قاسيەتتى بورىش

ايماقتار • بۇگىن، 08:16

اتى-جونىمىزگە اباي بولايىق

قوعام • بۇگىن، 08:14

ءۇي ىشىندەگى ۇيلەسىم

پىكىر • بۇگىن، 08:06

قوي باققان وزار...

ايماقتار • بۇگىن، 08:03

حالىقارالىق قۇجاتتار قابىلداندى

قازاقستان • بۇگىن، 07:58

ايسبەرگ اقيقاتى

ادەبيەت • كەشە

جوق كىتاپتى ىزدەۋ

ادەبيەت • كەشە

كرەست-كەدەرگى...

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار