ەلەكتروندى ساۋدا ەكسپورتتى ارتتىرا الا ما؟

اقشا اينالىمى 900 ملرد تەڭگەگە جەتتى

«قازپوشتا» اق دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, 2020 جىلى ەلەكتروندى ساۋدا نارىعىنداعى اقشا اينالىمى 900 ملرد تەڭگەگە جەتتى. بۇل بولشەك ساۋدانىڭ جالپى كولەمىنىڭ 9%-ىن قۇراعان. 2025 جىلعا قاراي وسى كورسەتكىش 3,5 ترلن تەڭگەگە نەمەسە بولشەك ساۋدانىڭ جالپى كولەمىنىڭ شامامەن 15%-ىنا جەتەدى دەپ بولجانىپ وتىر.

ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەگى بو­يىنشا بيىل قاڭتار-اقپان ارا­لى­عىندا قازاقستاندىق ەمي­تەنت­تەردىڭ تولەم كارتالارىن پاي­دالانۋدىڭ ناتيجەسىندە تران­­زاك­تسيالار كولەمى 744,6 ملن-عا جەتىپ, 10,4 ترلن تەڭگەنى قۇرا­عان ەدى. بۇل رەتتە اتالعان كەزەڭ­دە قولما-قول اقشاسىز تران­زاكتسيالار سانى 2,3 ەسەگە ءوسىپ, ياعني 703,1 ملن وپەراتسياعا دەيىن ارتتى نەمەسە اقشالاي سو­مادا 7,7 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەت­كەنىن ايتا كەتكەن ورىندى. قول­ما-قول اقشانى الۋعا بايلا­نىس­تى تولەم كارتا يەلەرى 2 663,7 ملرد تەڭگە سوماعا 41,5 ملن وپەراتسيا جۇرگىزگەن. قازاق­ستاندا قولما-قول اقشاسىز وپەرا­تسيا­لاردىڭ نەگىزگى ۇلەسى ءموبيلدى ينتەرنەت بانكينگكە (وپەرا­تسيالار­دىڭ جالپى سانى­نىڭ 65,7%-ى مەن قولما-قول اق­شاسىز تولەمدەر مەن اقشا اۋدا­رىمدارىنىڭ جالپى كولە­مىنىڭ 82,0%-ى) جانە POS تەر­مينالدارعا (قول­ما-قول اقشاسىز تولەمدەر مەن اقشا اۋدارىمدارىنىڭ جال­پى سانى مەن كولەمىنىڭ
34,2%-ى جانە 17,5%-ىن قۇرايدى) تيەسىلى.

قولما-قول اقشانى الۋعا بايلانىستى وپەراتسيالار نەگىزىنەن بانكوماتتار ارقىلى (وپەراتسيالاردىڭ جالپى سانى مەن كولەمىنىڭ 98,6%-ىن جانە 89,2%-ىن قۇرايدى) ىسكە اسى­رىلعان. دەسە دە بىلتىرعى ۇقساس كەزەڭمەن سا­لىس­تىرعاندا بۇل باعىتتاعى وپەراتسيالار سانى 20,7%-عا ازايسا كەرەك. 

ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ بۇگىنگى الەۋە­تىن ەس­كەرسەك, سالانى دامىتۋ ەرەكشە سيپات الىپ وتىرعانىن بايقاۋ قيىن ەمەس.

100 كومپانيا «التىن تاسىمالداۋشى» مارتەبەسىن يەلەندى

«قازىر QazTrade ءوز قۇزىرەتىنىڭ اياسىندا وتان­دىق تاۋار وندىرۋشىلەردى حالىقارالىق ەلەكتروندى الاڭدارعا شىعارۋعا بايلانىس­تى, سول سەكىلدى ينتەرنەت-ساۋدانى جۇر­گى­زۋگە قاتىستى شاعىن جانە ورتا بيزنەس كا­سىپورىندارىنا اقپاراتتىق-تالداۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋدى جولعا قويدى. QazTrade بىلتىردان باستاپ, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى Alibaba.com سىندى حالىقارالىق ساۋدا الاڭ­دارىنا شىعارۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن ۋاكىلەتتى ورگان سانالادى. ماسەلەن, 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, 100 كومپانيا اتالعان پلاتفورمادا «التىن تاسىمالداۋشى» (Gold Supplier) مارتەبەسىن يەلەنىپ, ولاردىڭ ىشىندە 71 كومپانيانىڭ اككاۋنتى جۇمىس ىستەپ تۇر. تۇتاستاي ال­عاندا, وسى باعىتتاعى قولداۋ شاراسىنىڭ ناتيجەلەرىن وڭ باعالايمىز. بۇل ارقىلى وتاندىق كاسىپورىندار 18,1 ملن دوللارعا ءوز ونىمدەرىن ساتۋعا مۇمكىندىك الدى», دەلىنگەن QazTrade ورتالىعىنىڭ بەرگەن اقپاراتىندا.

وسى تەتىك قازىر كاسىپكەرلەر اراسىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. مىسالى, قازاقستاندىق وندىرۋشىلەر ونىمدەرىن تەك 6 مىڭ دوللارعا عانا ساتقان كۇننىڭ وزىندە «التىن تاسىمالداۋشى» اككاۋنتىنىڭ پايدالانۋ مەرزىمىن ءوز ەسەپتەرىنەن ۇزارتىپ, قولدانىپ ءجۇر. سەبەبى ىسكەر ازاماتتار بۇل وتكىزۋ نارىعىنىڭ الەۋەتى قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى. بۇگىندە 4 كومپانيا اككاۋنتتارىنىڭ قولدانۋ مەرزىمىن ۇزارتىپ, تۇتاستاي ساۋدا الاڭىندا 4 مىڭنان استام قازاقستاندىق تاۋار ۇسىنىلعان.

ەكسپورتتىق تاسىمال 100 ملن دوللارعا ارتادى

«كومپانيالاردى ىرىكتەۋمەن قاتار, ينتەرنەت پلاتفورمادا شاعىن سايتتاردى قۇرۋدى قامتيتىن سەرۆيستىك قىزمەتتى كورسەتۋدەن بولەك, وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ءونىمىن سىرتقى نارىقتاردا نىسانالى تۇردە ىلگەرىلەتۋ بو­يىن­شا جۇمىستار اتقارىلۋدا. وسىلايشا, قازاقستاندىق كومپانيالار جايلى مالىمەتتى قامتيتىن بۇكتەمەلەر ازىرلەنىپ, شەتەلدىك ۇيىمدارعا جىبەرىلدى. بۇدان باسقا, بيزنەس قاۋىمداستىق وكىلدەرىمەن تۇراقتى بايلانىس ورناتىپ, بارلىق قاجەتتى ادىستەمەلىك جانە جەدەل قولداۋدى كورسەتىپ كەلەمىز. قازىر 2-كەزەڭدە ىرىكتەلگەن 50 كومپانيا «جەتىلدىرىلۋ» ساتىسىندا تۇر. ىقتيمال ساتىپ الۋشىلارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ, ءونىمنىڭ سىنامالى پارتيالارى جىبەرىلەتىن بولادى.

بيىل ىسكە اسىرىلاتىن 3-كەزەڭ مەن ينتەرنەت پلاتفورماعا شىعارىلاتىن قوسىمشا 50 كومپانيانى ەسكەرسەك, 2022 جىلدىڭ ورتاسىنا قاراي ەكسپورتتىق تاسىمالدىڭ جيىنتىق كولەمىن 50 ملن دوللاردان 100 ملن دوللارعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىگىمىز بار», دەدى ساۋ­دا ساياساتىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ وكىلدەرى.  

اتالعان ورتالىقتىڭ مالىمەتىنە سايكەس, حالىقارالىق ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ الەۋەتتى قاتىسۋشىلارىن اقپاراتتىق سۇيە­مەلدەۋ بويىنشا دا پرواكتيۆتى جۇمىس جۇر­گى­زىلىپ كەلەدى. ايتالىق, وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى Amazon, Rakuten, «ترەيدكي», GlobalSources جانە رەسەيلىك ماركەتپلەيستەردى قوسا العاندا 6 ءىرى حالىقارالىق ەلەكتروندى ساۋ­دا الاڭىنا ارنايى شولۋ دايىندالدى. 

Qaztrade ماماندارى قازىرگى حالىقارالىق پلاتفورمالار مەن جاڭا الاڭدارعا تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزىلەتىندىگىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, ءساۋىردىڭ باسىندا قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ساۋدا وكىلدىكتەرى بىرلەسىپ, KazanExpress حالىقارالىق ساۋدا الاڭىنا ءونىمدى شىعارۋعا بايلانىستى وقىتۋ ۆەبينارىن وتكىزدى. وعان قاتىسۋعا شامامەن 40-قا جۋىق كاسىپورىن نيەت تانىتىپتى. ءسوز ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, Kazan Express – ءونىمدى ءبىر كۇندە 34 قالاعا تەگىن جەتكىزۋگە قاۋقارلى 3 مىڭنان استام دۇكەندى قامتيتىن رەسەيدەگى جىلدام دامىپ كەلە جاتقان ماركەتپلەيس.

البەتتە, Amazon, Rakuten سىندى حا­لىقارا­لىق ساۋدا الاڭدارىنا شىعۋعا نيەتتى وتاندىق بيزنەس وكىلدەرى جەتكىلىكتى. الايدا بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرگە بايلانىستى ولاردىڭ كەي­بىرى مۇنداي پلاتفورمالاردا ساۋدا-سات­تىقپەن اينالىسۋعا دايىن ەمەس. قازىر بۇعان قا­تىستى ماسەلەلەردى شەشۋگە تۇراقتى نەگىزدە كۇش سالىنىپ كەلەدى.

بۇدان بولەك, حالىقارالىق ساۋدا ورتا­لىعى جانە ەۋروپالىق وداقپەن بىرلەسىپ, ور­تا­لىق ازياداعى وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ساۋدانى قولداۋعا باعىتتالعان Ready4Trade Central Asia ۇزاق مەرزىمدى جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.

«سوعان سايكەس, شاعىن جانە ورتا بيزنەس يەلەرىن ونلاين ساۋداعا داعدىلاندىرۋمەن اينالىساتىن 9 ۇلتتىق بيزنەس-ترەنەر ارنايى وقىتىلىپ, توقىما, تىگىن ءىسى, قولونەر جانە اگروبيزنەس سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ 45 وكىلى ىرىكتەلىپ الىندى», دەپ ناقتىلادى Qaztrade ماماندارى.

اتالعان جوبانى ىسكە اسىرۋ ارقىلى كاسىبىن ونلاين ورتادا بەلسەندى جۇرگىزەتىن وتان­دىق كاسىپورىنداردىڭ پۋلى قالىپتاسادى دەپ كۇتىلۋدە.

تسيفرلاندىرۋ جاھاندىق ساۋدانىڭ وسۋىنە ىقپال ەتتى

وسىدان ءبىر اي بۇرىن حالىقارالىق ەكسپرەسس تاسىمالى مەن لوگيستيكا سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشى سانالاتىن DHL Express كومپانياسى «B2B سەگمەنتىندەگى ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ تولىق نۇسقاۋلىعى: ءداس­تۇرلى ءتاسىلدى الماستىراتىن تسيفرلى شە­شىمدەر» اتتى جاڭا زەرتتەۋىن جاريالاعان ەدى. بۇل زەرتتەۋدە تاياۋ جىلدارداعى B2B سەگمەن­تىندەگى ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعىنىڭ دينا­ميكالىق دامۋ بولجامى ۇسىنىلدى. سوعان سايكەس, 2025 جىلعا قاراي تاسىمالداۋ­شىلار مەن تۇتىنۋشىلار اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ 80%-ى تسيفرلى ارنالار ارقىلى جۇ­زەگە اسىرىلادى دەپ ايتىلدى.

تسيفرلاندىرۋدىڭ قارقىن الۋىمەن بىرگە سا­تىپ الۋ مادەنيەتىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىس­تى ەلەكتروندى كوممەرتسيا B2C سەگمەنتىنەن بولەك, سونداي-اق B2B سەگمەنتىندە, ياعني كوم­پا­نيالار اراسىندا دا ءوسۋ ۇستىندە. ناقتى ايت­­ساق, پاندەمياعا دەيىن 2019 جىلى B2B سايتتارى مەن ماركەتپلەيستەردەگى جاھاندىق ساتىلىمدار 18,2%-عا ءوسىپ, 12,2 ترلن دوللارعا جەتتى. دەمەك, B2C سەگمەنتىنەن اسىپ تۇسسە كەرەك. پاندەميا مەن تسيفرلاندىرۋدىڭ قار­قىندى ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى B2B باعى­تىنداعى جاھاندىق ساتۋ كولەمى 2027 جىلعا قاراي 20,9 ترلن دوللاردى قۇرايدى دەپ باعا­لا­نىپ وتىر.

«پاندەميا جاعدايىندا ءومىر ءسۇرىپ جات­قانىمىزعا ءبىر جىلدان استى. وسى ۋاقىت ىشىن­دە تسيفرلى ەۆوليۋتسيانىڭ ون جىلعا سەر­پىلىس جاساعانىنا, سونداي-اق ونلاين ساۋدا مەن ترانسشەكارالىق تاسىمالدار كۇندەلىكتى اتقارىلاتىن ىسكە اينالعانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. بۇل تەك B2C بيزنەسى ءۇشىن عانا ماڭىزدى ەمەس. سونىمەن قاتار B2B سەگ­مەنتىندەگى ەلەكتروندى كوممەرتسيا ءۇشىن دە ماڭىز­دىلىعى وزەكتى. الۋان ءتۇرلى كومپانيا­لار ونلاين ساۋدا پلاتفورماسىنىڭ بيز­نەس­تى وركەندەتۋدە قانشالىقتى ىقپالدى ەكەنىن جاقسى ءتۇسىندى», دەدى DHL Express كومپانياسىنىڭ ەۋروپاداعى جانە جاھاندىق دەڭگەيدەگى اتقارۋشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى ميحەل گريۆەن.

كومپانيانىڭ قارجىلىق ەسەبىنە سەنسەك, DHL Express جەلىسىندەگى B2C كومپانيا­لارى­نىڭ ونلاين تاپسىرىستارىنىڭ كولەمى بىلتىر 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 40%-عا وسكەن.