قوعام • 20 ءساۋىر، 2021

«جۇرتقا جاقىن پوليتسيا» قاعيداتىن قالاي ىسكە اسىرامىز؟

1684 رەت كورسەتىلدى

ىشكى ىستەر ورگاندارى – ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى ءارى كوپسالالى قۇقىق قورعاۋ قۇرىلىمى.

ونىڭ بiرتۇتاس جۇيەسiن باسقاراتىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى قۇرامىندا قازىرگى تاڭدا پوليتسيا، قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى، اسكەري تەرگەۋ ورگاندارى جانە ۇلتتىق ۇلان بار. قاتاڭ كارانتين كەزىندە دارىگەرلەرمەن قاتارلاس كۇشەيتىلگەن تارتىپتە قىزمەت ەتكەندەر دە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى. ەل پرەزيدەنتىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا تاپسىرعان «جۇرتقا جاقىن پوليتسيا» قاعيداتىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بۇل سالادا قولعا الىنعان جۇمىستار از ەمەس.

الايدا ءبىز وسى قۇقىق قورعاۋ سالا­سىنداعى رەفورما ماسەلەسى ءسوز بولعاندا ءجيى كوتەرىلەتىن كادر دايارلاۋ مەن ىرىكتەۋ، پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ جاڭا ستاندارتىن بەكىتۋ توڭىرەگىندە ءسوز قوزعاۋدى ءجون كوردىك. سەبەبى پوليتسەي – حالىقپەن ەتەنە جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەر. بۇكىل جۇمىسى ەل-جۇرتتىڭ كوز الدىندا بول­عاندىقتان، سىنعا دا كوپ ىلىگىپ، العى­سىن دا ارقالاپ جۇرگەندەر – سولار.

قوعامنىڭ بارلىق سالاسىنا قاتىسى بار ءتار­تىپ ساقشىلارىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ مەن ماتەريال­دىق-تەحنيكالىق جاع­دايىن جاقسارتۋ بۇل سالاداعى بۇ­كىل ماسەلەنى شەشىپ تاستاماسى انىق. ويت­كەنى تۇيت­­كىلدىڭ ءتۇپ سەبەبى  كاسىبي بىلىكتى كادر دايار­لاۋعا بارىپ تىرەلەدى.

ەل ەگەمەندىگىن العالى بەرى ءتۇرلى رەفورمالاردان كوز اشپاي كەلە جاتقان بۇل مينيسترلىكتەن قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى ادىلەت مينيسترلىگىنە بەرىلىپ، كەيىن كەرى قايتارىلدى. ودان كەيىن اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتى جىك-جىككە ءبولىنىپ، جول-پاترۋلدىك پوليتسيا قىزمەتى جاساقتالدى. 2017 جىلدان باستاپ جەر-جەردە جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى قۇرىلا باستادى. وتكەن جىلى ءىىم-ءنىڭ قۇرامىندا بولعان توتەنشە جاعدايلار كوميتەتى قايتادان دەربەس مينيسترلىك بولىپ، «جەكە وتاۋ» تىگىپ كەتتى. بىرەسە قۇرىپ، بىرەسە تاراتىپ جۇرگەن وسىنداي وزگەرىستەر پوليتسيا قىزمەتىنىڭ ساپاسىنا تەرىس اسەر ەتپەي قويمايدى.

2018 جىلعى حالىققا جولداۋىندا ەلباسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىنا ساپالى وزگەرىستەر قاجەت دەپ، ۇكىمەتكە «ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاڭ­عىرتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن» قابىلداۋدى تاپسىرعان بولاتىن. اتاپ ايتقاندا، جولداۋدا: «بىرىنشىدەن، ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ شتاتتىق سانىن وڭتايلاندىرىپ، پوليتسيانى وزىنە تيەسىلى ەمەس فۋنكتسيالاردان ارىلتۋ قاجەت. ەكىنشىدەن، پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ جاڭا ستاندارتىن بەكىتىپ، مانساپتىق ىلگەرىلەۋ، سونداي-اق پوليتسيا اكادەميالارى ارقىلى كادرلاردى دايارلاۋ مەن ىرىكتەۋ جۇيەسىن وزگەرتۋ كەرەك»، دەلىنگەن ەدى. ءدال وسى «كادرلاردى پوليتسيا اكادەميالارى ارقىلى دايارلاۋ» تۇجىرىمداماسىنىڭ ورىندالۋىنا قاتىستى پىكىرلەر ەكىگە جارىلادى.

تالاي جىل ءىىم-ءنىڭ ءبىلىم سالاسىندا قىزمەت ەتكەن زاپاستاعى پوليتسيا گەنارال-مايورى ميرلان قىزىلوۆ «قاتارداعى پوليتسەي كاسىبي مامان، قۇرىشتان قۇيىلعانداي دەنساۋلىعى مىقتى، رۋحاني باي بولماي، ىشكى ىستەر سالاسىنىڭ كوشى تۇزەلمەيدى. وسى سالانىڭ ىستىعىنا كۇيىپ، سۋىعىنا توڭىپ قىزمەت اتقارعان مەن پوليتسيا ماماندارىن دايارلايتىن ءبىلىم ورداسىنداعى ماتەريالدىق بازانى دۇرىستاماساق، بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتپەسەك، مامانداردى وندا ءتورت جىل دايىنداماساق، قالعان اڭگىمەنىڭ ءبارى كۋرسانتتاردىڭ قۇلاعىنا ءبايىت وقۋمەن بىردەي دەپ سانايمىن» دەيدى.

ۆەدومستۆولىق ءبىلىم بەرۋ جونىندە وزىندىك كوزقاراسى بار گەنەرالدىڭ ايتىپ وتىرعانى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىن بەكىتۋ تۋرالى» ۇكىمەتتىڭ 2018 جىلعى 27 جەلتوقسانداعى №897 قاۋلىسىندا كورسەتىلگەن ء«ىىم وقۋ ورىندارىن 5 زاماناۋي پوليتسيا اكادەمياسى ەتىپ قايتا قۇرۋ ارقىلى وڭتايلاندىرۋ» ماسەلەسى. قاۋلىدا «وڭتايلاندىرۋ» ءۇشىن «قاراجات تالاپ ەتىلمەيدى» دەپ كورسەتىلگەن. ال تالاي جىل ءىىو-نىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ەڭبەك ەتكەن م.قىزىلوۆ «جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن ينۆەستيتسياسىز جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭعىرتۋعا قارجى جۇمسالماي، مامانداردىڭ ساپالىق دەڭگەيىن الەمدىك ستاندارتتارعا جەتكىزەمىز دەگەنىمىز – بوس اۋرەشىلىك» دەگەن پىكىرىن اشىق ءبىلدىردى.

ال ءبىر جىل وتكەننەن كەيىن ۇكىمەتتىڭ 2019 جىلعى 15 قازانداعى №769 قاۋ­لىسى شىقتى. قۇجاتتا ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىنداعى 6 وقۋ ورنىن تاراتۋ تۋرالى جازىلعان. الايدا ءىىم-ءنىڭ پاۆلودار قالاسىنداعى وقۋ ورتالىعى «قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتىنىڭ وقۋ ورتالىعى» بولىپ اتاۋى وزگەرىپ، جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى. بۇل دا ءسوز بەن ءىستىڭ قابىسپايتىنىن كورسەتەدى. سەبەبى ءىىم-گە قاراستى 12 وقۋ ورنىنىڭ التاۋى قالعانىمەن، ءبىر قاۋلى ەكىنشىسىنە قايشى ەكەنى كورىنىپ تۇر.

ەكىنشى ماسەلە – جول كارتاسى شەڭ­بەرىندە ءىىم قوستاناي جانە الماتى اكادەميالارىندا باكالاۆريات باعدارلاماسى بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىستى الىپ تاستاۋعا قاتىستى. «بۇل – ۇلكەن قاتەلىك» دەگەن گەنەرال: «بۇگىندە سانى 100-دەن اسىپ جىعىلاتىن ازاماتتىق جوو دايارلايتىن زاڭگەر مامانداردى ىشكى ىستەر ورگاندارىنا تارتىپ، بار-جوعى 3-6 ايدا ولاردان قۇقىق بۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسىمەن جانە قىلمىستىلىقپەن كۇرەسەتىن «كاسىبي شەبەر» شىعارۋ مۇم­كىن ەمەس. رەسەي فە­دەراتسياسى ءتارتىپ ساق­شىلارىن بەس جىل بويى دا­يىنداپ، حالىققا قىزمەت ەتۋدى سانالارىنا ءسىڭىرىپ، ءوز ماماندىعىنا  بەرىلگەندىگىن مىقتاپ، ءبىلىم بەرۋدە»، دەگەن ويىن دا جەتكىزدى.

وسى ماسەلە سەنات قابىرعاسىندا دا كوتەرىلگەن بولاتىن. وتكەن جىلى 21 اقپاندا وتكەن ۇكىمەت ساعاتىندا ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلانعان ەدى. جيىندا ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن رەفورمالاۋ بارىسىمەن تانىستىرا كەلىپ، ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنگەن 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما ناتيجەسىندە 16 ملرد تەڭگەگە جۋىق بيۋدجەت قارجىسى ۇنەمدەلگەنىن مالىمدەگەن-ءدى. وسى تۇستا حالىقارالىق قاتىناستار، قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ەلىمىزدەگى زاڭگەر مامانداردى دايار­لاۋ ءىسى سىن كوتەرمەيتىنىن ايتا كەلىپ: «بۇرىن زاڭگەر مامانداردى دايارلايتىن وقۋ ورىندارى ساناۋلى بولاتىن. تاۋەلسىزدىك العان سوڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا زاڭگەر مامانداردى دايار­لايتىن فاكۋلتەتتەر اشىلا باس­تادى. ولاردىڭ مامان دايارلاۋ ساپاسىنىڭ ناشار ەكەنىن ءبارىمىز دە بىلەمىز. الەۋمەتتانۋشىلاردىڭ زەرتتەۋىنشە، قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا جۇمىسسىز مامانداردىڭ قاتارىندا زاڭگەرلەر كوش باستاپ تۇر»، دەگەن ەدى.

سەناتورلار ۇكىمەت ساعاتىندا ىشكى ىستەر سالاسىنداعى كەز كەلگەن رەفورماعا وتە ۇلكەن ساق­تىقپەن كەلۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتىپ، الدىمەن عىلىمي تۇر­عىدان زەرتتەۋ جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن ايتقان بولاتىن. ال مينيستر جاڭعىرتۋ جۇزەگە اسپاسا، باكالاۆريات دەڭگەيىندە مامانداردى دايارلاۋدى قايتا قالپىنا كەلتىرەتىنىن ايتىپ قالدى.

ء«ىىم-ءنىڭ ۆەدومستۆولىق وقۋ ورىندارىندا باكالاۆرياتتان باس تارتۋ – پوليتسيا قىزمەتكەرىن ءتيىستى كاسىبي بىلىكتىلىكتەن سانالى تۇردە الشاقتاتۋ» دەپ سانايتىن گەنەرالدىڭ ءۋاجىن تولىق تىڭداعاننان كەيىن بىزدە دە وسى ماسەلەگە قاتىستى بىرنەشە سۇراق تۋىنداعان ەدى. راسىمەن، ءىىم-ءنىڭ وقۋ ورتالىقتارى سانىن ازايتىپ، الماتى جانە قوستاناي اكادەميالارىندا 4 جىل كۋرسانت وقىتۋدى توقتاتۋ كادر ساپاسىنا تەرىس اسەرىن تيگىزبەي مە؟ بۇل تاريحى وتكەن عاسىردىڭ 50-60-جىلدارىنان باستالاتىن قوس وقۋ ورداسىنىڭ ۆەدومستۆولىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەن داستۇرلەرىنە كورسەتىلگەن سەنىمسىزدىكتى بىلدىرە مە؟ ازاماتتىق جوو دايارلايتىن مامانداردى ىشكى ىستەر ورگاندارىنا تارتۋ قانشالىقتى دۇرىس؟ التى ايدا ولاردان «بىلىكتى پوليتسيا» شىعارۋ مۇمكىن بە؟ جالپى، الداعى ۋاقىتتا مينيسترلىكتە باكالاۆريات دەڭگەيىندە مامانداردى دايارلاۋدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىن بە؟ وسى سۇراقتاردى ءىىم-ءنىڭ كادر ساياساتى دەپارتامەنتىنە جولداعان ەدىك.

ءار ساۋالىمىزعا تىڭعىلىقتى جاۋاپ بەرگەن دەپارتامەنتتىڭ ۆەدومستۆو­لىق ءبىلىم بەرۋدى ۇيىمداستىرۋ باس­قار­ماسىنىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى اعا ينسپەكتورى قاناتبەك قارابەكوۆ قازىرگى تاڭدا ءىىم-گە قاراستى 3 اكادەميا – الماتى، قاراعاندى جانە قوستا­ناي اكادەميالارى، 2 ينس­تيتۋت – اقتوبە زاڭ ينستيتۋتى جانە ۇلتتىق ۇلان­نىڭ اسكەري ينستيتۋتى، 2 وقۋ ورتا­لىعى – ما­مانداندىرىلعان كۇزەت قىز­مەت­كەر­لەرىن دايارلاپ شىعاراتىن شىم­­كەنت قالا­سىنداعى ب.مومىش ۇلى اتىن­داعى جانە قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى قىز­مەتكەر­لەرىن دايارلايتىن پاۆلودار قالا­سىن­داعى ورتالىقتار بار ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.

اعا ينسپەكتور ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىنا سايكەس 2019 جىلدان باستاپ كادر دايارلاۋ سالاسىندا «قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى» باكالاۆريات ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا وقۋعا قابىلداۋدى تەك قاراعاندى اكادەمياسى عانا جۇزەگە اسىراتىنىن راستاپ وتىر.

«بۇرىن باكالاۆريات ماماندارىن دايارلاۋ­مەن قوستاناي، الماتى اكادەميالارى مەن اقتوبە زاڭ ينس­تيتۋتى دا اينالىساتىن. سونداي-اق بۇرىن العاش­قى كاسىبي دايىندىق كۋرستارىن ءىىم جۇيەسىندەگى 12 وقۋ ورتالىعى جۇزەگە اسىرىپ كەلدى. ونىڭ ىشىندە جوعارى وقۋ ورىندارى دا، وقۋ ورتالىقتارى دا بار. وسى ورتالىقتاردىڭ 6-ى قىزمەتىن توقتاتتى. بۇرىن ازاماتتىق جوعارى وقۋ ورىندارىن ءتامامداپ كەلگەن ازاماتتاردى العاشقى كاسىبي دايىندىقتان وتكىزۋ بىرگە جۇزەگە اسىرىلسا، قازىرگى كەزدە ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى جوو-دا عانا وتەدى. ياعني بۇل دايارلىق الماتى، قوستاناي جانە قاراعاندى اكادەميالارى مەن اقتوبە زاڭ ينستيتۋتىندا وتكىزىلەدى. بۇل كادر ساپاسىنا تەرىس اسەرىن تيگىزبەيدى. سەبەبى بۇرىن وقۋ ورتالىقتارىندا جۇمىس ىستەگەن وقىتۋشىلىق قۇرامنىڭ بىلىكتىلىگى جوو-مەن سالىستىرعاندا تومەندەۋ بولاتىن. ال قازىر العاشقى كاسىبي دايىندىق كۋرستارىن ءبىلىم-بىلىكتىلىگى جوعارى پروفەسسورلىق-وقىتۋشى قۇرام جۇرگىزەدى»، دەيدى ءىىم وكىلى.

«ازاماتتىق جوو دايارلايتىن زاڭگەر مامانداردى ىشكى ىستەر ورگاندارىنا تارتۋ – ەڭ ءبىرىنشى كادر قاجەتتىلىگىنەن تۋىنداعان قادام» دەپ اتاپ وتكەن دەپارتامەنت قىزمەتكەرى ۆەدومستۆولىق ءبىلىم جۇيەسىندەگى بۇل باستامانى جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ بەردى.

ء«بىز تەك ۆەدومستۆولىق وقۋ ورىندارى دايارلاعان كادرلارمەن ىشكى ىستەر ورگاندارىن تولىعىمەن قامتاماسىز ەتە المايمىز. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى، ءىىم-گە جۇكتەلگەن مىندەتتەر وتە اۋقىمدى ءارى سان ال­ۋان. وسى تالاپ-مىندەتتەردى تولىق ورىنداۋدا بىزدە كادر قاجەتتىلىگى بار. جالپى، ازاماتتىق جوعارى وقۋ ورىندارىن ءتامامداپ شىققان تۇلەكتەردى پوليتسيا قىزمەتىنە تارتۋ بۇرىننان بار ءۇردىس، بۇل – كۇنى كەشە اشىلعان جاڭالىق ەمەس»، دەيدى بۇل جونىندە ق.قارابەكوۆ.

«راس، كوپشىلىكتە «التى ايدا ازا­ماتتىق وقۋ ورنىن بىتىرگەن زاڭگەرلەر­دەن قانداي «بىلىكتى پوليتسيا» شىعادى؟» دەگەن سۇراق تۋىنداپ جاتادى. وسى تۇستا مىنا جايتتىڭ باسىن اشىپ العىم كەلەدى. ءبىز ول ماماندارعا قۇقىق سالاسى بويىنشا ءبىلىم بەرمەيمىز. كوپتىڭ تۇسىن­بەيتىنى دە وسى تۇسى. ءبىز زاڭگەر ماماندىعى بويىنشا جوعارى ءبىلىمدى، قول­دارىندا زاڭگەرلىك ءبىلىمىن راستايتىن ديپلومى بار ازاماتتارعا جارتى جىل بويى العاشقى كاسىبي دايىندىقتى، ياعني تاجىريبەگە باعىتتالعان ءبىلىم بەرۋدى عانا جۇزەگە اسىرامىز. بۇل كۋرسقا – اتىس جانە دەنە دايىندىعى، ارنايى تاكتيكالىق دايىندىق، ارنايى تاجىريبەلىك دايىندىق پاندەر وقىتىلادى، ءار سالا بويىنشا، ماسەلەن، اكىمشىلىك پوليتسيا، قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى، تەرگەۋ، انىقتاۋ ورگاندارى، كۇزەت قىزمەتىنىڭ قىر-سىرىن بىلۋ­گە، داعدى-ماشىقتارىن يگەرۋگە كومەك­تەسەمىز. زاڭگەر ونسىز دا دايىن مامان، ال دايىندىق كۋرستارى – ولاردى تەك كاسىبي تۇرعىدان جەتىلدىرەتىن ساتى عانا»، دەپ ءتۇسىندىردى ول.

ال ءبىزدىڭ «مينيسترلىكتە باكالاۆريات دەڭگەيىندە مامانداردى دايارلاۋدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جوس­پاردا بار ما؟» دەگەن سۇراعىمىزعا اعا ينس­پەكتور: «بۇل ساۋالعا ءدال قازىر ناقتى جاۋاپ بەرۋ قيىن. سەبەبى 2018 جىلعى جول كارتاسىنا سايكەس اتقارىلعان ءىس-شارالار بويىنشا 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسىن تالداۋ ارقىلى تەك جوسپار جاساي الامىز. ياعني ىشكى ىستەر ورگاندارىنا باكالاۆريات قاجەت پە، جوق پا دەگەن سۇراق سول كەزدە تۋىنداۋى مۇمكىن. ەگەر مينيسترلىكتە كادر قاجەتتىلىگى تۋىنداسا، بۇل ماسەلەنى قايتا قاراستىرۋعا بولادى»، دەپ جاۋاپ بەردى.

ءىىم كادر ساياساتى دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، بۇگىندە ىشكى ىستەر ورگاندارىندا رەسپۋب­ليكا بويىن­شا 70 مىڭعا جۋىق پوليتسيا قىز­مەت­كەرى جۇمىس ىستەيدى. جىل سايىن پوليتسيا قاتا­رىن مىڭعا جۋىق كۋرسانت تولىق­­تىرادى. بىراق 2019 جىلدان باس­تاپ باكالاۆريات تەك قاراعاندى اكادەمياسىندا جۇرگىزىلەتىندىكتەن، بۇل سان 2023 جىلدان باس­تاپ 250-گە كەميدى. ق.قارا­بەكوۆ ازاماتتىق جوو-نى ءبىتىرىپ، العاشقى كاسىبي دايىندىقتان وتكەن تىڭداۋشىلاردىڭ سانى جىلىنا 3 مىڭنان اساتىنىن دا ايتىپ ءوتتى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى، ولاردىڭ اراسىندا جوعارى بىلىمدىلەرى دە، اسكەري بورىشىن وتەپ كەلگەننەن كەيىن العاشقى كاسىبي دايىندىقتان ءوتىپ، ءىىو-نىڭ كىشى باسشى قۇرامىنا قابىلداناتىندار دا بار. ال «ارلان»، «سۇڭقار» سەكىلدى جەدەل قيمىلدايتىن جاساق ساربازدارى وقۋ ورىندارىندا ەمەس، وزدەرىنىڭ وقۋ-جاتتىعۋ لاگەرلەرىندە ارنايى دايىن­دىقتان وتەدى.

وڭتۇستىك كورەيانىڭ ۇلتتىق پوليتسيا اكادەميا­سى – 4 جىلدىق ءبىلىم باعىتىن ۇستانعان الەمدەگى وزىق ءبىلىم وشاقتارىنىڭ ءبىرى. مۇندا كۋرسانتتار ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. پولي­تسيا قىزمەت­كەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىس­تىق دارەجەسى دە وتە بيىك. كورشى رەسەيدە 2012 جىلى ۆەدومستۆولىق ءبىلىم سالاسىن رەفورمالاۋ قارقىندى جۇرگىزىلدى. سول كەزدە ولارعا دا ەۋروپالىق جۇيەنى ەنگىزۋ ۇسىنىلعان ەدى. الايدا بۇل «جاڭاشىلدىققا» رەسەي ءىىم وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى ءبىراۋىزدان قارسى شىعىپ، وزدەرىنىڭ بۇرىنعى ءداستۇر­لى وقىتۋ باعىتىن ساقتاپ قالدى. ساقتاپ قانا قويماي، 5 جىلدىق مەرزىمگە وقىتۋدى قولعا الدى. بۇل دا بولاشاق پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن دۇرىس باعىتتا دايارلاۋعا دەگەن كوزقاراستى بىلدىرسە كەرەك.

«جۇرتقا جاقىن پوليتسيا» تۇجىرىم­داماسى كاسىبي بىلىكتى كادرلارمەن عانا جۇزەگە اسادى. بۇل – داۋسىز. ال پوليتسيا فورماسىنداعى كاسىبيلىكتىڭ باس­تى قاعي­داتى قانداي؟ ول – ەڭ الدىمەن، بۇل سالاعا جۇرەك قالاۋىمەن كەلگەن جان. ول – مورالدىق، پسيحولوگيالىق، ىشكى دايىندىق. ول – وتانشىل، پاتريوت بولۋ دەگەن ءسوز. پوليتسيا ساپىنا تۇرعان العاشقى ساتتەن-اق مامان، ول كۋرسانت بولسىن، زاڭگەرلىكتى بىتىرگەن جاس مامان بولسىن، ەڭ الدىمەن قوعام مەن زاڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ جوعارى ەكەنىن سەزىنە ءبىلۋى ءتيىس. ال وتباسىندا الا الماعان تاريبەنى ارناۋلى وقۋ ورىندارى دا بەرە الماسى انىق.

ءتۇيىن: ءسوز باسىندا دارىگەرلەر مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن بەكەر تىلگە تيەك ەتكەن جوقپىز. سەبەبى ەلىمىزدە ادامنىڭ ءتانىن ەمدەيتىن دارىگەر ماماندى 9 جىل دايارلايمىز. ال قوعامنىڭ دەرتىن ەمدەپ، قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا قۇقىقتىق باعا بەرەتىن، ەڭ باستىسى – قۇقىق بۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسى مەن قىلمىستىلىقپەن كۇرەسەتىن ءتارتىپ ساقشىلارىن اينالاسى 3-6 ايدا اعاشتان ءمۇسىن جاساعانداي قىرناپ شىعارۋىمىز قالاي بولار ەكەن؟

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • 14 مامىر، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار