ايماقتار • 13 ءساۋىر، 2021

جايناي بەر، جاڭارعان تالدىقورعان!

499 رەت كورسەتىلدى

وسىدان تۋرا 20 جىل بۇرىن، ءالى ەسىمدە، الماتىدان شىققان كەرۋەن كوش ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنا قاراي بەت الىپ، ساپ تۇزەگەن ساربازدارداي ءبىر لەك كولىك تالدىقورعانعا تارتتى. بۇل تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «الماتى وبلىسىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعىن تالدىقورعان قالاسىنا كوشىرۋ» تۋرالى № 585 جارلىعى شىققاننان كەيىن قونىس اۋدارعان كوش ەدى.

ءبىزدى الماتىداعى الاڭنان ابىز اقساقال بايكەن ءاشىموۆ باستاعان القالى توپ باتاسىن بەرىپ شىعارىپ سالعان بولاتىن. تالدىقورعاننىڭ كىرە بەرىسىنە جينالعان تۇرعىنداردىڭ كوزىندە قۋانىش ۇشقىنى، قولدارىندا – «تالدىقورعان»، «كوش بايسالدى بولسىن!»، «گۇلدەنە بەر، الماتى وبلىسى!» دەگەن جازۋلارى بار جالاۋشالار مەن ترانسپارانتتار. كوپشىلىكتىڭ جاقسى جاڭالىققا جانى جادىراعانى، تاۋەلسىز ەلدىڭ بولاشاعىنا، جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ، سونىڭ ىشىندە تالدىقورعاننىڭ ەرتەڭىنە دەگەن سەنىمدەرى كۇشەيە تۇسكەنى بال-بۇل جانعان جۇزدەرىنەن ايقىن اڭعارىلادى. وسىنداي ەرەكشە كوڭىل-كۇي، اقجارما تىلەكتەر ىرگەلى ىسكە بىلەك تۇرە كەلگەن ءبىزدىڭ دە بويىمىزعا قۋات بەرىپ، كۇش-جىگەرىمىزدى ەسەلەي ءتۇستى. ول كەزدە مەن الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولاتىنمىن. «ەلباسى تاپسىردى، تالدىقورعاندى كوتەرۋ كەرەك، ول ءۇشىن قۇرىلىس سالاسىنا جەتەكشىلىك ەتەتىن بىلىكتى مامان قاجەت» دەگەن سوڭ، تالدىقورعانعا تابان تىرەگەن كەزىم.

ءسويتىپ بۇعان دەيىن دە ءتۇرلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سەبەپتەرگە بايلانىستى بىردە الماتى وبلىسىنىڭ قۇرامىندا، بىردە جەكە ايماق رەتىندە ىرگەسىن بولە، دارا دامىعان تالدىقورعان 2001 جىلدىڭ 14 ساۋىرىندە ەلباسىنىڭ تاريحي شەشىمىمەن تۇتاس الماتى وبلىسىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى مارتەبەسىن يەلەندى. سارىارقا تورىنە استانا سالىپ، ەلوردانىڭ اۆتورى اتانعان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ جەتىسۋدىڭ كىندىك قالاسى رەتىندە تالدىقورعاندى دامىتۋداعى ءرولىن ەرەكشە اتاپ ءوتۋ كەرەك. تابيعاتى جايلى، توپىراعى مايلى، وتى-سۋى مول جەرۇيىق مەكەن ءۇشىن بۇل ۇلكەن وزگەرىستەرگە جول اشقان يگى قادام بولدى.

ءيا، تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا تالدىقورعان عانا ەمەس، تۇتاس ەلىمىز داعدارىس قيىندىعىمەن كۇرەستى. نارىقتىق رەفورمالاردىڭ بىرنەشە كەزەڭىنەن ساتىلاي ءوتىپ، ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورلارىن ساۋىقتىرۋدى قولعا الدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ۇزاق مەرزىمدىك ستراتەگياسىنا ساي تاۋەلسىزدىكتىڭ ەكىنشى ونجىلدىعىنا قاراي بىرتە-بىرتە ەل ەڭسە تىكتەي باستادى. سول كەزدەگى ۇكىمەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ باستاعان مەملەكەتتىك كوميسسيا مۇشەلەرى تالدىقورعانعا ارنايى كەلىپ، جاعدايدى كوزبەن كورىپ، ەلباسىنا ناقتى احۋالدى جەتكىزدى. وسىدان سوڭ تاريحي شەشىم قابىلدانىپ، تالدىقورعان ءوڭىرىن قايتا كوتەرۋگە مۇمكىندىك تۋىپ، كوپتىڭ تىلەگى قابىل بولدى.

سس

بيىل ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىمەن قاتار، تالدىقورعاننىڭ وبلىس ورتالىعى بولعانىنا 20 جىل تولىپ وتىر. وتىز جىل – قازاقستان ءۇشىن ۇلكەن بەلەس، ەس جيىپ، ەسەيۋ جىلدارى، كەمەلدەنۋگە اياق باسقان جاڭا ءداۋىردىڭ جارقىن باستاۋى. وسى جىلدار ىشىندە قازاقستاننىڭ ءبىر بولشەگى –تالدىقورعان دا اياعىنان نىق تۇرىپ، ارمان-اڭسارىن، ماقسات-مۇددەسىن ءتول وتانىمەن توعىستىرا ورلەپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە دە كۇللى قازاق دالاسىمەن بىرگە جەتىسۋ ولكەسىن وركەندەتۋگە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ باسا ءمان بەرىپ، وڭىرلەردىڭ قۋاتتى بولۋىنا قولداۋ تانىتۋدا.

شىنىندا دا تالدىقورعانعا كەلگەن العاشقى جىلدار قانشالىقتى قيىن بولسا، قازىر ونى سونشالىقتى جىلىلىقپەن ەسكە الامىن. ول كەزدە جارىعى سونگەن، جىلۋى وشكەن، كاسىپورىندارى تۇرالاعان، تۇرعىن ۇيلەرى مەن عيماراتتارىنىڭ كوبى قاراۋسىز بوس قالعان قالانىڭ كەيپى جۇدەۋ بولاتىن. الدىمەن وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن ۇيلەستىرەتىن مەكەمەلەردىڭ ورنالاساتىن عيماراتتارىن دايىنداۋ، قىزمەتكەرلەردى جايعاستىراتىن تۇرعىنجايلاردى ازىرلەۋ مىندەتى تۇردى. جانە ەڭ باستىسى –قالاداعى قوردالانعان پروبلەمالاردى كەشەندى تۇردە قاراستىرۋعا كىرىستىك. سونىڭ ناتيجەسىندە جارىق، جىلۋ بەرۋ سياقتى ماسەلەلەر ءبىرىنشى كەزەكتە شەشىلدى. كوشە شامدارى جارقىراپ، جولدار جوندەلىپ، قالانىڭ كەلبەتى كىرە باستادى.

مەكەمەلەردىڭ عيماراتتارىن رەتكە كەلتىرىپ، جۇمىسقا كەلگەن ماماندارعا ءۇي سالىپ بەرىپ، كادرلاردى تۇراقتاندىردىق. تىرشىلىك قايتا جانداندى، كەزىندە ءۇي-جايىن تاستاپ كەتكەن تۇرعىندار بىرتە-بىرتە قالاعا قايتا كوشىپ كەلە باستادى. اينالدىرعان 5 ايدىڭ ىشىندە قۇرىلىسشىلاردىڭ جانكەشتى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا قالا قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ، بارلىق مەملەكەتتىك مەكەمە تالدىقورعان قالاسىنا قىركۇيەكتە قونىس اۋداردى. مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ارقاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس اياعىنان تۇردى. كاسىپورىنداردىڭ تامىرىنا قان جۇگىردى. قالا ءومىرى ءوز ءورىسىن تاۋىپ، تالدىقورعان ايماقتىڭ دامۋ نۇكتەسىنە اينالدى.

الماتى وبلىسىندا قازىر حالىقتىڭ سانى 2 ميلليوننان اسادى. 2001 جىلى تالدىقورعان حالقىنىڭ سانى 100 مىڭنىڭ اينالاسىندا بولسا، قازىر ەكى ەسە كوبەيىپ 200 مىڭعا جۋىقتادى. قالانىڭ اۋماعى 4 ەسەگە كەڭەيدى، تۇتاستاي جاڭا تۇرعىن اۋداندار سالىندى. تالدىقورعاننىڭ باس جوسپارى ەكى مارتە جاسالدى. العاشقىسى وبلىس ورتالىعى بولعان كەزدە قولعا الىنسا، قالانىڭ كەيىنىرەك قاناتىن كەڭگە جايعان شاعىندا جاڭا جوسپار ءتۇزۋدىڭ قاجەتتىلىگى تۋدى. وسى جوسپارلارعا سايكەس جاڭا عاسىردىڭ ءبىرىنشى ونجىلدىعىندا «قاراتال»، «كوكتال»، «شىعىس» شاعىناۋداندارى تولىسىپ، سولتۇستىك-باتىس تۇرعىن ءۇي الابى پايدا بولدى.

سوڭعى 5 جىلدا قۇرىلىس قارقىنى بۇرىنعىدان دا ەسەلەنىپ، 6-شى، 7-ءشى، 8-ءشى شاعىناۋداندار، كوتتەدج قالاشىعى بوي كوتەردى، ىنتىماق، جاستار-1، جاستار-2، 3-ءشى بولىمشە سياقتى ءبىرشاما جاڭا تۇرعىن اۋداندار حالىق كوپتەپ قونىستانعان ەلدى مەكەندەرگە اينالدى. بۇگىندە قالانىڭ وڭتۇستىك-باتىس اۋدانى ەل ىشىندە «جاڭا تالدىقورعان» دەپ تە اتالادى. بۇل – تالدىقورعاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە گەوگرافيالىق-ەكولوگيالىق تارتىمدىلىعىن تانىتاتىن وڭ دەموگرافيالىق ءوسىمنىڭ ايعاعى.

سونىڭ ىشىندە كوتتەدج قالاشىعى – ەرەكشە جوبا. مۇندا جالپى سانى 670 تۇرعىن ءۇي سالىنادى. سونىڭ 400-دەيى قازىر قولدانىستا. بۇل كوتتەدجدەر كەزەكتە تۇرعان از قامتىلعان، كوپبالالى وتباسىلارعا، الەۋمەتتىك سالا ماماندارىنا بەرىلدى. پاندەميا كەزىندە دارىگەرلەر دە وسى قالاشىقتا ءۇيلى بولدى. بىرىڭعاي ساۋلەتتىك شەشىممەن سالىنعان كوتتەدج قالانىڭ كوركىن كىرگىزىپ قانا قويماي، الەۋمەتتىك ءالجۋاز تۇرعىنداردىڭ باسپانا ماسەلەلەرىن شەشۋگە زور ىقپال ەتىپ وتىر. سول سياقتى ءتۇرلى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ اياسىندا بەرىلىپ جاتقان تۇرعىن ۇيلەردى قوسپاعاندا، مەديتسينا ماماندارىنا جانە جەتىم بالالارعا ارنالعان كوپپاتەرلى ۇيلەر سالىندى. بۇل ءوز كەزەگىندە وڭىردەگى دارىگەر تاپشىلىعىن ازايتۋ ءۇشىن ءتيىستى مامانداردى باسپانامەن قامتۋعا، جەتىم بالالاردىڭ ءۇي كەزەگىن جىلدام جىلجىتۋعا كومەگىن تيگىزدى.

ۆ

جالپى، الماتى وبلىسىندا وتكەن جىلى 2 395 وتباسى جاڭا قونىسپەن قامتاماسىز ەتىلدى، سونىڭ 1258-ءى – از قامتىلعان جانە كوپبالالى وتباسىلار. بيىلعى جىلعى تۇرعىن ءۇي مەجەسى – 1 ملن. شارشى مەتر. جاڭا باسپاناعا 3731 وتباسى قول جەتكىزەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە تالدىقورعان قالاسىنىڭ ۇلەس-سالماعى ەلەۋلى. بۇل رەتتە «نۇرلى جەر»، «باقىتتى وتباسى»، «7-20-25»، «شاڭىراق» باعدارلامالارىنىڭ كومەگى زور.

حالىق سانى كوبەيگەن سايىن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ دە سالماعى ارتا تۇسەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى جاڭا كاسىپورىندار قۇرۋدى، جۇمىس ورىندارىن اشۋدى نەگىزگى باعىت ەتىپ كەلەمىز. ماسەلەن، تالدىقورعاندا «قاينار»، «تەمىربەتون»، «مەتاكون»، «JLC ءسۇت» سياقتى جيىرماعا جۋىق ءىرى جانە ورتا كاسىپورىن بار. ال وبلىس بويىنشا ولاردىڭ سانى 100-گە تارتا. سونىڭ ىشىندە تالدىقورعانداعى «قاينار» اككۋمۋلياتور زاۋىتىنىڭ اتاعى بۇرىنعى وداق كەزىنەن تانىمال. تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلى ىشىندە بۇل زاۋىتتىڭ ىرگەسى ەداۋىر كەڭەيدى، زاماناۋي جەلىلەرى ىسكە قوسىلىپ، تاۋارلارىن ەكسپورتقا كوپتەپ شىعارا باستادى. وعان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى ارقىلى كوپ قولداۋ كورسەتىلدى.

يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا جانە ايماقتا قولايلى ينۆەستيتسيالىق كليمات قالىپتاستىرۋ ءۇشىن وبلىستا 6 يندۋستريالىق ايماق جانە بىرنەشە وندىرىستىك الاڭدار قۇردىق. سونىڭ ءبىرى – قالا سىرتىندا اۋماعى 595،0 گەكتار جەردە ورنالاستىرىلعان «تالدىقورعان» يندۋستريالىق ايماعى. وندا بارلىق ينفراقۇرىلىم تارتىلعان، ءتىپتى تەمىر جول جەلىسىنە دەيىن جاسالدى. ينۆەستورلارعا وسىنداي جاعداي تۋعىزۋدىڭ ناتيجەسىندە ول جەردە بىرنەشە زاۋىت ىسكە قوسىلدى. مۇنداعى "جەتىسۋ-ماجيكو" ماي زاۋىتى قازىر سويا، جۇگەرى، كۇنباعىس سياقتى مايلى داقىلداردى وڭدەۋمەن اينالىسادى. وسى رەتتە ەسكە تۇسىرسەك، 2001 جىلى تالدىقورعان قالاسىندا ونەركاسىپتە وندىرىلگەن ءونىمنىڭ كولەمى 17،6 ملرد تەڭگە بولعان، وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 88،3 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ال وبلىس اۋقىمىندا بيىلعى جىلدىڭ سوڭىندا ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ مولشەرى 1 ترلن 300 ملرد تەڭگەگە جەتەدى. وعان ترانسۇلتتىق كومپانيالاردى جانە باسقا دا ءىرى ينۆەستورلاردى تارتا وتىرىپ، سوڭعى جىلدارى وبلىستا جۇزەگە اسىرعان «مارەۆەن فۋد»، «لۋكويل»، «الاتسەم» سىندى جوبالاردىڭ، سول سياقتى جۋىردا وسى قاتارعا قوسىلاتىن «تايسونفۋد»، «باۋمان» ءتارىزدى الپاۋىت كومپانيالار زاۋىتتارىنىڭ قوسار ۇلەسى زور بولماق.

كاسىپ اشىپ، بيزنەسىن جۇرگىزىپ، ءوزىن ءوزى قامتاماسىز ەتەتىن ازاماتتار قاتارى كوبەيگەن سايىن قالانىڭ دا ەڭسەسى كوتەرىلىپ، ەكونوميكالىق جاعىنان تىنىسى اشىلا تۇسەدى. وسى سالادا بۇدان 20 جىل بۇرىن تالدىقورعاندا نەبارى 2،5 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلسە، قازىر ول ون ەسەگە جۋىق ءوسىپ، 197 ملرد تەڭگە بولدى. مەملەكەت باسشىسى جالپى ىشكى ونىمدەگى شاعىن، ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن 2025 جىلعا قاراي 35% جەتكىزۋدى تاپسىرعان ەدى، ءبىزدىڭ جەتىسۋ وڭىرىندە بيىلدىڭ وزىندە بۇل كورسەتكىش 34،3% جەتەدى دەپ مەجەلەپ وتىرمىز. وسى جىلى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا وبلىستا 13 ملرد تەڭگە باعىتتالادى.

حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ شارالارىنىڭ ارناسى دا بارعان سايىن كەڭەيۋدە. الماتى وبلىسىنا، سونىڭ ىشىندە تالدىقورعانعا تابيعي گاز جەتكىزىلدى. قازىر قالانىڭ جىلىتۋ قازاندىقتارى گازعا اۋىستىرىلا باستادى. ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا الماتى مەن تالدىقورعاننىڭ اراسىن جالعايتىن تاقتايداي تەگىس جول سالىندى. ەندى تالدىقورعان – وسكەمەن باعىتىنداعى رەسپۋبليكالىق جولدى رەكونسترۋكتسيالاۋ قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. 

سوڭعى 20 جىل ىشىندە وبلىس ورتالىعىندا 8 جاڭا مەكتەپ، 26 مەديتسينالىق نىسان سالىنعان. سونىڭ ىشىندە تالدىقورعان كوپسالالى اۋرۋحاناسى، دياگنوستيكالىق ورتالىق، ينفەكتسيالىق ءمودۋلدى اۋرۋحانا، دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار، نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى، № 25، 26، 27 مەكتەپتەر، ءىت مەكتەپ-ليتسەيى جانە باسقا دا نىساندار بار. بۇل قۇرىلىستاردىڭ كوپشىلىگى «100 مەكتەپ، 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا اتقارىلعانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. وسىدان 20 جىل بۇرىن قالادا بالاباقشالار سانى 6 عانا بولسا، قازىر ونىڭ سانى 66-عا، مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋ 95،1% جەتتى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن بالالار مەن جاستارعا قامقورلىق رەتىندە تالدىقورعاندا جاستارعا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى، «جاستار» سپورت سارايى، بالالار ونەر مەكتەبى، وقۋشىلار سارايى سالىندى. تەك وتكەن ءبىر جىلدىڭ وزىندە ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى اياسىندا جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ، مەديتسينالىق جانە پوليتەحنيكالىق كوللەدجدەردىڭ ستۋدەنتتەرىنە ارناپ جالپى سانى 768 ورىندىق ءۇش جاتاقحانا سالىپ بەردىك. دوستىق ءۇيى، ءتىل سارايى، جۋرناليستەر ءۇيى، كورمە كەشەنى، دراما تەاترى، سالتانات سارايى، رۋحاني جاڭعىرۋ ورتالىعى سياقتى اسەم عيماراتتار تەك قالاعا كورىك بەرىپ قانا قويماي، حالىقتىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتىپ كەلەدى. جاڭا قۇرىلىستارمەن قاتار، بۇرىننان بار عيماراتتار دا قازىر جاڭا سيپاتتا جارقىراپ تۇر. ماسەلەن، ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى مادەنيەت سارايىنىڭ تاريحي كەلبەتىن ساقتاي وتىرىپ رەكونسترۋكتسيالاۋدا كورنەكتى ساۋلەتشى قالدىباي مونتاقاەۆتىڭ قولتاڭباسى بار. وسى مادەنيەت سارايى تۇرعان ورتالىق الاڭعا ەۋروپالىق ۇلگىمەن، ءجۇز جىلدا دا توزبايتىن تابيعي تاس توسەلدى، وعان ءوزىمىزدىڭ ارقارلىنىڭ تاسىن، قاپالدىڭ ءمارمارىن پايدالاندىق. مۇنىمەن قوسا جەتىسۋدىڭ جەتى وزەنىن بەينەلەيتىن فونتاندار قازىر ورتالىق الاڭعا ءار بەرىپ تۇر. قالادا 30-دان استام ساياباق، سكۆەر، اللەيالار جاسالدى. «جاستار» مادەنيەت جانە دەمالىس ساياباعى سالىندى. ونداعى ارنايى تۇعىرعا قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تۋى 92 مەتر بيىكتىكتە ورناتىلعان.

مەن العاش تالدىقورعاندى كوكتەي ءوتىپ اعىپ جاتقان قاراتال وزەنىن، وزەن جاعالاۋىن كورگەننەن-اق، وسى ماڭايدى كوركەيتىپ، جاقسى ءبىر دەمالىس ورنىنا اينالدىرساق دەپ ارماندادىم. ول جەرگە قاراعاشتان باسقا ەشتەڭە وسپەيدى دەگەندەر دە بولدى. ساۋلەتشىلەرمەن اقىلداسا كەلە، مولشەرى 1،5 شاقىرىم ۇزىنا بويى سوزىلىپ جاتقان جاعالاۋدى اباتتاندىرۋدىڭ جاڭا جوباسىن جاساپ شىقتىق. وندا بالالار ويىن الاڭى، ۇلكەندەر سەرۋەندەپ، دەمالاتىن ورىن، ۆەلوسيپەد جولى – ءبارى قاراستىرىلدى. قىلقان جاپىراقتى جانە جاپىراقتى اعاشتار، بۇتالار، بۇتالى قورشاۋلار، گازوندار مەن گۇلزارلار وتىرعىزىلدى. شاعىن ساۋلەتتىك مۇسىندەر دە ۇيلەسىممەن ورناتىلدى. قازىر قاراتال جاعالاۋى كوز تويمايتىن اسەم دەمالىس ورنىنا اينالدى.

جۋىردا تالدىقورعاندا وليمپيادالىق ستاندارتپەن سالىنعان الىپ عيمارات – جابىق ءجۇزۋ باسسەينىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. كۇنى ەرتەڭ وسى باسسەيندە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جارىستار وتكىزۋگە بولادى. بۇل – تالدىقورعاندى تانىمال ەتەتىن ايتۋلى نىساننىڭ ءبىرى. بالالارىمىز باسسەيندە تەگىن جاتتىعادى.

ەل بىرلىگىن ساقتاۋ مەن قالانىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىن ارتتىرۋدىڭ اراسى – قىل وتپەيتىن تۇتاس دۇنيە. بۇلار تۇراقتىلىقتىڭ قوس قاناتى سەكىلدى. وسى ورايدا تالدىقورعان جۇرتشىلىعى ەگەۋبەك دالباعاەۆ، ءباتيما ساقاۋوۆا، زىليحا تامشىباەۆا، امانعازى شەگىروۆ، ناۋرىز قىلىشباەۆ، ورالبەك جاقيانوۆ، كۇلاش ءشامشيدينوۆا، تىلەۋقابىل مىڭجاسار جانە باسقا دا ارداقتى ازاماتتاردىڭ ەسىمدەرىن قۇرمەتپەن اتايدى. سەبەبى تالدىقورعاننىڭ تۇرالاپ قالعان شاعىندا ەلدىڭ توزىمدىلىك تانىتۋىنا، بىرلىگىن ساقتاپ، قيىندىقتى قايىسپاي كوتەرىپ شىعۋىنا جىگەر بەرگەن دە، قالانىڭ جاڭعىرۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىندە قوعامدىق-ساياسي، مادەني-رۋحاني ومىرىنە بەلسەنە قاتىسىپ، كوپتى ورتاق ىسكە جۇمىلدىرۋعا اتسالىسقان دا وسىنداي اۋزى دۋالى، كوكىرەگى قازىنا قارتتار ەدى. ابزال اعا-اپالارىمىزدىڭ ەلجاندىلىعى، وڭىرگە سىڭىرگەن ەڭبەگى – جاس بۋىن ءۇشىن ءتالىم الار تاعىلىم.

تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا تالدىقورعان تۇلەدى، تۇرلەندى، جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ جاۋھارىنا، ساۋلەت-سالتاناتىمەن كوز تارتاتىن كورىكتى قالاعا اينالدى. ەڭ كۇردەلى كەزەڭدە قالانى اياعىنان نىق تۇرعىزۋعا قۇرىلىسشى رەتىندە شالباي قۇلماحانوۆ كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. كەيىن سەرىك ۇمبەتوۆ، اڭسار مۇساحانوۆ باستالعان ءىستى جالعاستىرىپ، ءوز ۇلەستەرىن قوستى. قالانى ۇزاق جىل باسقارعان مارقۇم ساكەن جىلقايداروۆتىڭ دا ەڭبەگى ەرەكشە اتاپ وتۋگە تۇرارلىق. مۇندا قانشاما قۇرىش قولدى قۇرىلىسشىلار، ارحيتەكتورلار، جول جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالالارىنىڭ بىلگىرلەرى ءوز قولتاڭباسىن قالدىردى. تيمۋر سۇلەيمەنوۆ، سايران فازىلوۆ، اقمىرزا رۇستەمبەكوۆ، امانجول شورماقوۆ، سەيداحمەت شۇرەگەەۆ، اناتولي ريابينين، ۆيكتور يۆكين، ماناربەك احىمبەكوۆ، ۆالەري كيم، مالدىباي قاليەۆ جانە باسقا دا ازاماتتاردىڭ ايشىقتى ءىزى ءالى كۇنگە سايراپ جاتىر. ولاردىڭ ەسىمدەرى قالا تاريحىمەن بىرگە اتالادى.

«جەر جانناتى جەتىسۋدىڭ ورتالىعى – تالدىقورعان از ۋاقىتتىڭ ىشىندە تانىماستاي وزگەردى. جىلدان-جىلعا جاقسارىپ، اجارلانىپ كەلەدى. جولدار مەن كوشەلەر ساپالى جاسالىپ، تۇرعىندار دەمالاتىن جاڭا ورىندار پايدا بولدى، مەكتەپتەر، اۋرۋحانالار سالىندى. مۇنىڭ ءبارى كوز قۋانتادى»، دەگەن ەدى ەلباسى تالدىقورعانعا كەلگەن ساپارىنىڭ بىرىندە. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا جەتىسۋدىڭ كىندىك قالاسىن: «تالدىقورعان – قازاقستانىمىزدىڭ قارقىندى دامۋىنىڭ جارقىن ۇلگىسى بولا الادى»، دەپ باعالاعان بولاتىن. بۇل تالدىقورعاندىقتاردى قاناتتاندىرا ءتۇستى.

ءبىز وبلىس ورتالىعىن دامىتۋدا نۇر-سۇلتان قالاسىنا قاراپ بوي تۇزەدىك، استانامىزدى ۇلگى ەتتىك. شىرايلى شاھاردىڭ دامۋ بەلەستەرى ءالى الدا. وعان ونىڭ الەۋەتى دە، تابيعي مۇمكىندىكتەرى دە، ادامي كاپيتالى دا جەتەدى.

ءيا، تالدىقورعاندى نارلەندىرەتىن دە، ارلەندىرەتىن دە – ونىڭ تۇرعىندارى. سوندىقتان تالدىقورعاندىقتار تىنىمسىز ەڭبەگىمەن، بەرەكە-بىرلىگىمەن ەل تاۋەلسىزدىگىنە، قالانىڭ قارىشتاپ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسا بەرمەك.

اماندىق باتالوۆ،

الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • 14 مامىر، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار