ءۇشىنشى بەسجىلدىق: مەجە مەن مىندەت

يندۋستريا جانە ينفرا­قۇرىلىمدىق دامۋ مينيستر­لىگى ونەركاسىپ ساياساتى دەپار­تامەنتىنىڭ ديرەكتورى لاۋرا سادىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, باع­دارلامانىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىندە ەڭ الدىمەن ىشكى نارىقتى ساپالى ونىممەن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ەكسپورتقا باعىتتالعان ءتيىمدى وندىرىستىك كاسىپورىندارعا باسا نازار اۋدارىلادى. سونى­مەن قاتار مەملەكەتتىك قول­داۋ­دىڭ جەكەلەگەن قۇرال­دارى­نىڭ ورنىنا دامۋدى جان-جاقتى ىنتالاندىرۋ جۇيەسىن قالىپ­تاستىرۋ ۇسىنىلادى. بۇدان بولەك, قاراما-قارسى مىندەت­تەمە­لەر مەن بيزنەستىڭ جاۋاپ­كەر­شىلىگىن انىقتاۋ, سالالىق پرينتسيپتەن ناقتى باسىم تاۋار­لاردى انىقتاۋعا كوشۋ قاراس­تى­رىلعان. سونداي-اق قۇن قالىپ­تاس­تىرۋدىڭ جاھاندىق تىزبەگىنە بەل­سەندى ينتەگراتسيالانۋ جوس­پارلانعان.

– بۇل رەتتە ماقساتقا جە­تۋ ءۇشىن ءتورت نەگىزگى مىندەت انىق­تالدى. ءبىرىنشى مىندەت – وندىرىستىك كاسىپكەرلىكتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ارقىلى يندۋستريالاندىرۋدى تەرەڭدەتۋ. ەكىنشى – ىشكى جانە سىرتقى نارىقتا سۇرانىسقا يە ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋ جانە قايتا وڭدەلگەن تاۋارلاردىڭ نومەن­كلاتۋراسىن كەڭەيتۋ. ءۇشىنشى – بازالىق سالالاردىڭ دا­مۋىن جانە ستراتەگيالىق جوبا­لاردى ىسكە اسىرۋدى ىنتالان­دىرۋ ارقىلى وندىرىستىك قۋات­تىلىقتى ارتتىرۋ. ءتورتىنشى مىن­دەت – وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ تەحنو­لوگيالىق دامۋى مەن تسيفر­لانۋىن قامتاماسىز ەتۋ. جال­پى, باعدارلاما شەڭبەرىندە بار­لىق ءوندىرىس تىزبەگى بويىنشا جاڭا وندىرىستەردى قۇرۋدان نەمە­سە قولدانىستاعى وندىرىستەردى جاڭار­تۋدان باستاپ, دايىن وتان­دىق وڭدەلگەن تاۋارلاردى ىشكى جانە سىرتقى نارىقتارعا شىعا­رۋعا دەيىنگى كەڭ اۋقىمدى مەم­لەكەتتىك قولداۋ شارالارىن ۇسى­نۋ قاراستىرىلعان, – دەيدى ل.سا­دىقوۆا.

يندۋستريالاندىرۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى الەمدى ابىگەرگە سالعان پاندەميامەن تۇسپا-تۇس كەلدى. سوعان قاراماستان, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا يندۋستريالىق دامۋدىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى بويىنشا وڭ ءۇردىس ساقتالعان. ماسەلەن, ەڭبەك ونىمدىلىگى 4,4 پايىزعا, ينۆەستيتسيا 3 پايىزعا, قوسىمشا قۇنى جوعارى ونىمدەر ەكسپورتى 4,9 پايىزعا وسكەن. جالپى, وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءوندىرىس كولەمى بىلتىر 3,9 پايىزعا ءوسىپ, كاسىپورىندار 13,1 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعاردى. بۇل يندۋستريالاندىرۋ باستالعان كەزەڭگە قاراعاندا 4,4 ەسە كوپ.

باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2025 جىلعا قاراي ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ءوسىمى 1,6 ەسە, وڭدەۋ ونەركاسىبى ەكسپورتى كولەمىنىڭ ءوسىمى 1,9 ەسە, نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ ناقتى ءوسۋى 1,6 ەسە بولادى دەپ كۇتىلۋدە.

– وزگەرتىلگەن جاعدايلار مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋدا جاڭا تاسىلدەردى ۇسىنۋدى قاجەت ەتەدى. وسى جىلدىڭ باسىندا ەلىمىزدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارى قابىلداندى. وندا ەلىمىزدىڭ جاڭا ەكونوميكالىق باعىتى­نىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى مەن پارامەترلەرى, ونىڭ ىشىندە وتاندىق ونەركاسىپتى دامىتۋ باعىتتارى انىقتالعان. ول وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ داعدارىستان كەيىنگى جاڭا احۋالعا بەيىمدەلۋىن, باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن جاع­دايلار جاساۋعا باعىتتالعان, – دەيدى دەپارتامەنت ديرەكتورى.

ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل قابىلدانعان جاڭا مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىن ەسكەرە وتىرىپ, يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ۇلتتىق جوباعا قايتا فورماتتاۋ بويىنشا جۇمىس باستالعان. باعدارلامانىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن مىندەتتەرى ساقتالادى.

– يندۋستريالاندىرۋدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن كەشەندى, جۇيەلى ءتاسىلدىڭ قاجەت­تىلىگىن نازارعا الا وتىرىپ, مەم­لەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا «ونەر­كاسىپتىك ساياسات تۋرالى» زاڭ جوباسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. اتالعان زاڭ جوباسى دايىندالدى جانە وتكەن جىل­دىڭ جەلتوقسان ايىندا پارلامەنت ماجى­لىسى­نە ەنگىزىلدى. قازىرگى كەزدە قۇجات پار­لامەنت ءماجىلىسىنىڭ جۇمىس توبى­نىڭ قاراۋىندا. زاڭ جوباسىنىڭ ماق­ساتى – قازىرگى زامانعى ونىمدىلىگى جوعا­رى, باسەكەگە قابىلەتتى, ەكسپورتقا باعدار­لان­عان ونەركاسىپتى جەدەل دامىتۋ ارقىلى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ. زاڭ جوباسىندا ەكونوميكالىق, اكىمشىلىك, قۇقىقتىق, ينستيتۋتسيونالدىق جانە باسقا جاعدايلاردى قامتيتىن ونەر­كاسىپتىك كليمات ۇعىمىن ەنگىزۋ كوزدەل­گەن. ونەركاسىپتىك كليماتتىڭ جاي-كۇيىن باقىلاۋدى ءتيىستى وكىلەتتى مەملە­كەتتىك ورگان جۇزەگە اسىرادى. ونىڭ ناتي­جەلەرى الداعى كەزەڭدەرگە ارنالعان ونەركا­سىپ­تىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ كەزىندە ەس­كەرىلەدى. اتالعان مونيتورينگ نەگىزىن­دە باسقارۋ شەشىمدەرى قابىلدا­نىپ, مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىسىنىڭ تيىم­دىلىگى باعالانادى, – دەيدى ل.سادىقوۆا.

بەلگىلى بولعانداي, وندىرىسكە قاتىس­تى فۋنكتسيالار ءارتۇرلى ۆەدومستۆالار اراسىندا بولىنگەن. سول سەبەپتى ونەر­كاسىپتىك ساياساتتى ءتيىستى ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن زاڭ جوباسىندا ۇكىمەت باسشىسى ورىنباسارىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن ونەركاسىپتىك ساياسات جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا قۇرۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق كوميس­سيا قۇرامىنا مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارى, ونەر­كاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ وكىلدەرى, قوعام قايراتكەرلەرى, دەپۋتاتتار جانە باسقا دا مۇددەلى تۇلعالار كىرەتىن بولادى. ينس­تيتۋتسيونالدىق قولداۋ شەڭبەرىندە زاڭ جوباسى ونەركاسىپتى دامىتۋ قورىن جانە «ونەركاسىپ» اقپاراتتىق جۇيەسىن قۇرۋ مەن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيدى.

«QazIndustry» قازاقستاندىق يندۋستريا جانە ەكسپورت ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسى بەرىك بەكەنوۆتىڭ مالىمەتىنشە, 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ مەملەكەتتىك قولداۋ شاراسى شەڭبەرىندە 58 كاسىپورىننىڭ جالپى سوماسى 420 ملن تەڭگە كولەمىندەگى شىعىنى وتەلگەن.

وتاندىق وڭدەلگەن تاۋارلاردى, جۇ­مىس­تار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ىشكى نارىقتا ىلگەرىلەتۋ شەڭبەرىندە 2020 جىلى 51 كاسىپورىنعا جالپى سوماسى 93,1 ملن تەڭگەگە شىعىندار وتەلدى. شىعىنداردىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋ تۇرىندەگى مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋ شارالارى وتاندىق بيزنەسكە شەتەلدىك مامانداردى تارتۋعا, ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىلىكتى­لىگىن ارت­تىرۋعا, شەف-مونتاج جۇرگىزۋگە, جاب­دىقتى ىسكە قوسۋعا, باسقارۋدىڭ اۆتو­ماتتاندىرىلعان جۇيەلەرىن, ين­دۋست­ريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋگە, اۋديت جۇرگىزۋگە, ءونىمدى سەرتيفيكاتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

– ماسەلەن, «AlumConstruction» كوم­پانياسىنىڭ جابدىقتى شەف-مونتاجداۋعا جانە ىسكە قوسۋ-جوندەۋگە قاتىستى شى­عىن­دارى وتەلدى. بۇل ءوز كەزەگىندە شى­نىنى قايتا وڭدەۋ كولەمىن ەكى ەسەگە ارت­تىرۋعا, سونداي-اق قالدىقتاردى قاي­تا وڭدەۋگە جانە ونى وندىرىستە قايتا پاي­دالانۋعا جول اشتى. سونداي-اق شەتەل­دىك ماماندى تارتقانى ءۇشىن «KARLSKRONA LC AB» كومپانياسىنا قول­داۋ كورسەتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە وندىرىستىك پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلدى جانە جاڭا سورعى جابدىقتارىنىڭ جەلىلەرى يگەرىلدى. بۇدان بولەك, ءونىمنىڭ جاڭا تۇر­لەرىن ءوندىرۋ بويىنشا كونسترۋكتورلىق جانە تەحنولوگيالىق قۇجاتتاما ازىرلەندى. «SAMHAT» اياق كيىم فابريكاسىنىڭ جۇ­­مىس­كەرلەرىن وقىتۋعا قولداۋ كور­سە­تىل­دى. بۇل اياق كيىم تىگۋ ساپاسىن 20 پا­يىزعا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. سو­نى­مەن قاتار «ستيلون» تىگىن ون­دى­رىسى­نە اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەنى ەن­گىز­گەنى ءۇشىن «اگف گرۋپپ» كومپانيا­سى مەم­لەكەتتىڭ قولداۋىنا يە بولدى. كورىپ وتىر­عاندارىڭىزداي, مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ءتيىمدى تۇستارى وتە كوپ, – دەدى ب.بەكەنوۆ.

بىلتىر QazIndustry قازاقستاندىق يندۋستريا جانە ەكسپورت ورتالىعى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ وتاندىق وڭدەلگەن تاۋارلاردى سىرتقى نارىقتارعا جىلجىتۋ جونىندەگى وپەراتورى رەتىندە جۇمىس ىستەدى. بۇل رەتتە 487 ءوتىنىمنىڭ ىشىنەن 216 كاسىپورىننىڭ جالپى سوماسى 5,6 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى شىعىنى وتەلگەن. ب.بەكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, وتىنىشتەردىڭ باسىم بولىگى شىعىس قازاقستان وبلىسىنان (11,9 پايىز), قوستاناي وبلىسىنان (10,7 پايىز), قاراعاندى وبلىسىنان (10,2 پايىز), الماتى قالاسىنان (8,7 پايىز) جانە الماتى وبلىسىنان (8,2 پايىز) كەلىپ تۇسكەن. بۇل رەتتە تاماق ونەركاسىبىنىڭ وكىلدەرى بەلسەندىلىك تانىتقان. بارلىق ءوتىنىمنىڭ 41,7 پايىزى وسى باعىتقا تيەسىلى. بۇدان بولەك, مەتاللۋرگيا, مەتالل ەمەس مينەرالدىق ونىمدەر ءوندىرىسى, ەلەكتر جابدىقتارى ءوندىرىسى سالالارىنىڭ وكىلدەرى دە بارىنشا كوپ ءوتىنىش بەرگەن.

– وڭدەلگەن تاۋارلاردى ەكسپورت­تاۋ­شىلاردىڭ شەتەلدىك كورمەلەرگە, جار­مەڭكەلەرگە, فەستيۆالدارعا قاتى­سۋ, شەتەلدە ءونىمدى سەرتيفيكاتتاۋ, قويمالاردى, ساۋدا ءۇي-جايلارىن جالعا الۋ جانە تاۋارلاردى جەتكىزۋ شىعىندارى وتەلدى. بىل­تىر قولداۋ شارالارىمەن قام­تىل­عان تا­­ۋار­لار ەكسپورتىنىڭ گەوگرافيا­سى الەمنىڭ 29 ەلىن قۇرادى. سونىڭ ىشىن­دە كۋۆەيت, ومان, ساۋد ارابياسى, اقش جانە وڭتۇستىك كورەيا سياقتى جاڭا ەكس­پورت­تىق ەلدەر پايدا بولدى. 2021 جىل­دىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ ەكسپورتتاۋشى­لار­دى قولداۋ بويىنشا ء«بىر تەرەزە» قۇرۋ اياسىندا سىرتقى نارىقتارعا تاۋارلاردى جىلجىتۋ شىعىندارىن وتەۋ فۋنكتسيالارى «Qaztrاdە» اكتسيونەرلىك قوعامىنا بەرىلدى, – دەدى QazIndustry باسشىسى.

وسى ورايدا, ءۇشىنشى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنا سايكەس QazIndustry مەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى بىرلەسىپ مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جاڭا قۇرالىن – «ونەركاسىپتىك گرانتتى» ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇر­گىزۋدە. بۇل جۇمىس ىستەپ تۇرعان وندى­رىس­تەردى جاڭعىرتۋعا جانە جاڭا وندىرىس­تەردى قۇرۋعا باعىتتالماق. گرانت كاسىپ­ورىن­دارعا قۇرال-جابدىقتى ساتىپ الۋ جانە ونى وندىرىسكە ەنگىزۋ ءۇشىن 50 پا­يىز مولشەرىندە بىرلەسىپ قارجىلان­دىرۋ شار­تىن ۇسىناتىن بولادى. بۇل نەگىز­گى قورلاردىڭ جاڭارتىلۋ پايىزىن ارتتى­رۋعا, ىشكى نارىقتا قوسىلعان قۇنى جوعارى باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق سىرتقى نارىقتارعا شىعۋ ءۇشىن بازا قالىپتاستىرادى.