ادامداردى الاڭداتپاي قويمايتىن وسى اعىندى سۋ ماسەلەسى تۋرالى پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا ايتىلدى. «قامدانعاننىڭ قاپى قالمايتىنىن» جۇرت جاقسى بىلەدى. بۇل رەتتە توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە وقىس وقيعالاردىڭ قاۋپىن ازايتۋ ماقساتىندا بىرقاتار كەشەندى شارانى قولعا الىپ جاتىر.
– وتكەن جىلدارداعى تاجىريبەگە سۇيەنىپ, بيىلعى سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە دايىندىق ماقساتىندا 2020 جىلى جازدا ەلىمىزدىڭ ايماقتارىندا شامامەن 150 شاقىرىم (148,9 شاقىرىم) قورعاۋ بوگەتتەرىن سالۋ جانە جوندەۋ, جاعالاۋدى نىعايتۋ, سۋ تاسقىنى قاۋپى بار وزەندەردىڭ 400 شاقىرىمعا جۋىق (374,7) ارناسىن تەرەڭدەتۋ, 15 مىڭ شاقىرىم سۋ بۇرۋ ارنالارىن ورناتۋ, 5 مىڭ ارنالاردى جانە 7 مىڭ ارىقتاردى, سۋ وتكىزۋ قۇرىلىستارىن تازالاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلدى, – دەيدى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى رۋستامبەك امرين.
دەپارتامەنت باستىعىنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك ازاماتتىق قورعانىس جۇيەسىن كوكتەمگى كەزەڭدەگى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋعا دايىنداۋ, سونداي-اق قاۋىپ تونگەن جاعدايدا حالىقتى جانە ەل اۋماعىن قورعاۋ بويىنشا ءىس-شارالار ازىرلەۋ ماقساتىندا بيىلعى 4-5 ناۋرىز كۇندەرى «كوكتەم – 2021» رەسپۋبليكالىق كوماندالىق-شتابتىق جاتتىعۋ وتكىزىلىپتى. اكىمدىكتەر بولسا, 27,2 ملن تەكشە مەتر قار شىعاردى. بۇل جۇمىستار ءالى دە جالعاسىپ جاتىر.
– سونىمەن قاتار وزەندەر ارنالارىنداعى مۇز, سەڭ كەپتەلىسى ورىن الاتىن ۋچاسكەلەردە مۇزدى ۇساقتاۋ, ۇگىتۋ ماقساتىندا مۇز جارۋ جۇمىستارى دا الدىن الا جۇرگىزىلەدى. ەل اۋماعىندا وسى كۇنگە دەيىن 119 مارتە مۇز جارۋ جۇمىسى قولعا الىنىپ, ول ءۇشىن 18 توننادان استام جارىلعىش زات پايدالانىلدى, – دەيدى ر.امرين.
ەرىگەن قار سۋىن سورۋ, قورعاۋ بوگەندەرىن نىعايتۋ جانە توپىراق سالىنعان قاپتاردى توسەۋ, وزەندەردەگى مۇزدى ءتىلۋ جۇمىستارى دا نازاردان تىس قالعان جوق. سۋ تاسقىنى جاعدايىن جەدەل باقىلاۋ ماقساتىندا «قازاقستان عارىش ساپارى ۇك» اق عارىش مونيتورينگ دەرەكتەرى پايدالانىلادى. وزەن باسسەيندەرىنىڭ سۋ تاسۋ قاۋىپ بار ۋچاسكەلەرىندە تۇراقتى تۇردە اەروۆيزۋالدى زەرتتەۋ جۇرگىزىلەدى.
– ءورت ءسوندىرۋ-قۇتقارۋ بولىمشەلەرىنىڭ, ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ, ازاماتتىق قورعانىس جانە ۇلتتىق ۇلان اسكەري بولىمدەرىنىڭ كۇشتەرى مەن قۇرالدارى ازىرلىككە كەلتىرىلدى. جەكە قۇرامنىڭ جالپى سانى بۇگىندە 10 مىڭنان استام ادامعا جانە 1,8 مىڭنان استام تەحنيكاعا جەتىپ وتىر. وسى جىلى 27 ناۋرىزدا شىعىس قازاقستاندا سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالار جۇرگىزۋ ءۇشىن 52859 اسكەري ءبولىمىنىڭ توبى (50 ادام, 8 بىرلىك تەحنيكالىق, 4 قايىق جانە 10 موتوپومپا) جىبەرىلىپ, بەلگىلەنگەن ورىندارعا ءبولىندى, – دەدى دەپارتامەنت باستىعى.
سونىمەن قاتار ازاماتتىق قورعانىس سالاسى قىزمەتكەرىنىڭ ايتۋىنشا, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ رەزەرۆتىك توپتارى دا ازىرلىككە كەلتىرىلگەن. ياعني سۋ باسۋ قاۋپى از وڭىرلەردەن قوسىمشا توپتار جاساقتالدى. ولاردىڭ جالپى سانى 1047 ادامدى, 121 بىرلىك تەحنيكانى, 47 ءجۇزۋ قۇرالىن جانە 127 موتوپومپانى قۇراپ وتىر. سونداي-اق كوكشەتاۋ تەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ جيىنتىق جاساعىنداعى 55 وفيتسەر مەن كۋرسانتتار, 3 تەحنيكا جوعارى دايىندىققا كەلتىرىلگەن. زارداپ شەككەن تۇرعىنداردى شۇعىل ەۆاكۋاتسيالاۋ كەزىندە كۇشتەر مەن قۇرالداردى جەتكىزۋ ءۇشىن «قازاۆياقۇتقارۋ» اق-نىڭ 17 تىكۇشاعى كەزەكشىلىك ەتەدى.
– زارداپ شەككەن حالىققا پالاتكالى لاگەر تىگىپ بەرۋ ماقساتىندا تجم-نىڭ جەدەل رەزەرۆىنىڭ مۇلكى مەن تەحنيكاسى دايىن تۇر. ولاردى جەتكىزۋگە, تىگۋگە قاجەت كۇش پەن قۇرالداردىڭ ەسەبى جاسالدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار دا اۋماقتىق ازاماتتىق قورعانىس قىزمەتتەرىنىڭ كۇشتەرى مەن قۇرالدارىنىڭ ەسەبىن ازىرلەدى. ەسەپ 38 مىڭنان استام ادامعا, 12 مىڭ بىرلىك تەحنيكاعا, 535 ءجۇزۋ جانە 2 مىڭ سۋ سورعىش قوندىرعىلارعا جۇرگىزىلدى. سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىمەن جانە قازگيدرومەتپەن بىرلەسىپ جەدەل اقپارات الۋ جانە باسقارۋ شەشىمدەرىن قابىلداۋ بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارى جاسالدى. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماعىنداعى جازىقتار مەن وزەندەر قاردان, مۇزدان بوساعاندىقتان, تاسقىننىڭ قاۋپى ازايدى. الايدا الماتى, شىعىس قازاقستان, جامبىل جانە تۇركىستان وبلىستارىنداعى تاۋلاردا ءالى دە قار بار. سوندىقتان قاردىڭ كوپتەپ بىردەن ەرۋى تاۋداعى وزەندەردى تاسقىنعا ۇلاستىرۋى مۇمكىن, – دەدى ر.امرين.
اۋا رايىنىڭ قۇبىلعانىنا قاراي باتىس قازاقستان, قوستاناي, اقمولا, شىعىس قازاقستان, اقتوبە, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنداعى 171 ەلدى مەكەندى سۋ باسۋ قاۋپى ءتونىپ تۇر. ولاردا 43 مىڭنان استام ادام تۇرادى. ءتىپتى اقمولا, الماتى, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان, جامبىل جانە قوستاناي وبلىستارىندا, نۇر-سۇلتان قالاسىندا جەكەلەگەن سۋ باسۋ وقيعالارى ورىن الدى. سونىڭ سالدارىنان 15 ەلدى مەكەندە كوشەلەر مەن اۋلالاردى, 3 تۇرعىن ءۇيدى سۋ باستى. نۇر-سۇلتان قالاسى مەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى بورودۋليحا اۋدانىنىڭ ورلوۆكا اۋىلىندا, اقمولا وبلىسىنىڭ قوياندى اۋىلىندا ەرىگەن قار سۋى سورىلدى.
بۇل رەتتە بيىلعى 1 ساۋىردەن باستاپ توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ احۋالدىق ورتالىعىندا رەسپۋبليكالىق جەدەل شتاب جۇمىس ىستەپ جاتىر. مۇنداي شتابتار اقمولا, اقتوبە, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, قوستاناي, پاۆلودار جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا دا ىسكە قوسىلعان. سۋ تاسقىنىنا بايلانىستى ماسەلەلەر تۋىنداعان جاعدايدا تجم جەدەل شتابىنا 559637, 323286 تەلەفوندارى, سونداي-اق 112 بىرىڭعاي بايلانىس نومەرى بويىنشا حابارلاسۋعا بولادى.
– سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىندە 2021 جىلعى سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە ارنالعان سۋ تاسقىنىنا قارسى كوميسسيا قۇرىلدى. وسىنداي كوميسسيالار «قازسۋشار» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى مەن ونىڭ فيليالدارىندا قۇرىلعان. گيدروتەحنيكالىق نىسانداردى پايدالانۋ قاعيدالارىنا سايكەس, ءاربىر سۋ قويماسى ءۇشىن سۋ قويمالارىن تولتىرۋعا جانە كۇتىلەتىن تۇسىمدەرگە بايلانىستى سۋ تاسقىنىن وتكىزۋ كەستەسى ازىرلەندى. سۋ تاسقىنى كەزەڭى باستالعانعا دەيىن تاسقىن سۋلاردى جيناقتاۋ جانە قارقىندى سۋ تاسقىنى كەزىندەگى مانەۆرلەۋ ءۇشىن سۋ قويمالارىندا بوس سىيىمدىلىقتار قورى قامتاماسىز ەتىلدى, – دەدى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك قوجانيازوۆ.
الايدا جاۋعان قاردىڭ كولەمىن ەسكەرسەك, سۋ قويمالارىنان اعىزىلاتىن سۋ كولەمى ەداۋىر ارتاتىنى انىق. سوندىقتان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ەلدى مەكەندەرگە جاقىن ورنالاسقان سۋ قويمالارىنان اعىزىلاتىن سۋدى بۇرۋعا قاجەت ارنالاردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ۇلعايتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جەدەلدەتۋى جانە كۇشەيتۋى قاجەت-اق. سەبەبى سۋ قويمالارىنىڭ سىيىمدىلىعى قالىپتاستىرىلىپ, ارنالار تازالانعان جاعدايدا عانا سۋ تاسقىنىن اپاتسىز وتكىزۋگە بولادى.
تاسقىن كەزىندە جولدار دا بۇزىلادى. وسىعان وراي جۇمىستاردى ۋاقتىلى ءارى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جول ماتەريالدارى ازىرلەنىپتى. اتاپ ايتقاندا, 631 توننا جانار-جاعارماي (97%), 7,3 مىڭ تەكشە مەتر قۇم (100%), 12,2 مىڭ تەكشە مەتر تاس (100%), 14,5 مىڭ تەكشە مەتر قيىرشىق تاس (100%), 44,6 مىڭ قاپ (82%) جانە 24 تەمىربەتون كونسترۋكتسياسى (100%) ساقاداي ساي تۇر ەكەن.
