ۆەدومستۆو وكىلى ەلىمىزدەگى 45 ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمنىڭ 37-سىندە شەكتى تاريف مولشەرى وسەتىنىن ايتتى. العاشقىدا تاريف 36% دەڭگەيىندە ۇلعايادى دەپ بولجانعان. دەسە دە جارتى جىل ىشىندە بەرىلگەن وتىنىمدەرگە تالداۋ جۇرگىزىلىپ, تالقىلاۋلاردىڭ ناتيجەسىندە ونىڭ قۇنى ەكى ەسەگە تومەندەتىلدى دەدى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
«قازاقستانداعى ەنەرگەتيكالىق نىسانداردىڭ باسىم بولىگى XX عاسىردىڭ 60-70-ءشى جىلدارى پايدالانۋعا بەرىلگەن ەدى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, رەسپۋبليكالىق ەنەرگەتيكالىق اكتيۆتەردىڭ توزۋى 53%-دى قۇراپ وتىر. سايكەسىنشە, گەنەراتسيا سەكتورىنداعى نەگىزگى شىعىندار ولاردى جۇمىس جاعدايىندا ۇستاپ تۇرۋعا باعىتتالىپ, كوپتەگەن ستانساداعى كىرىس مولشەرى ناقتى شىعىنداردان تومەن بولدى. ەلەكتر ستانسالارىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسى الاڭداۋشىلىقتى تۋدىرىپ وتىر. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە قاراجاتتىڭ جەتكىلىكسىزدىگىمەن بايلانىستى. وكىنىشكە قاراي شەكتى تاريفتە قاراستىرىلعان جوندەۋ جۇمىستارىنا جۇمسالاتىن شىعىن مولشەرى قاجەتتىلىكتەردى تولىق قامتىمايدى», دەدى ق.راحىموۆ.
قۇزىرلى ورگاننىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى وندىرەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىن مىندەتتى ساتىپ الۋ كولەمى دە بىلتىرعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 68%-عا, سونداي-اق بالاما ەنەرگەتيكاعا جۇمسالاتىن شىعىندار 49%-عا ءوستى. سول سەكىلدى ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتىڭ وسۋىنە بايلانىستى بيۋدجەتكە تولەنەتىن مىندەتتى تولەمدەر شىعىندارىنىڭ ارتۋى مەن ەلىمىزگە يمپورتتالاتىن جابدىقتار بويىنشا باعانىڭ ءوسۋى دە باعا ساياساتىنا اسەر ەتسە كەرەك.
«تولىق قارجىلاندىرۋدىڭ جوقتىعىنان وندىرىستىك اپاتتار مەن تەحنولوگيالىق ولقىلىقتاردىڭ وسكەنى بايقالادى. بىلتىر قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىندە 4 458 تەحنولوگيالىق بۇزۋشىلىققا جول بەرىلدى. ءار ءىرى تەحنولوگيالىق بۇزۋشىلىق – بۇل قازاقستاننىڭ بۇكىل ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنە قاۋىپ تۋدىرادى. ەلەكتر ستانسالارىنداعى شەكتى تاريفتەردى ۋاقتىلى تۇزەتۋ جاڭعىرتۋعا بايلانىستى جۇمىستى ساپالى جۇزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق 2021-2022 جىلدارداعى كۇزگى-قىسقى ماۋسىمنان ءساتتى وتۋگە جانە اۆاريالىق جاعدايلاردى ازايتۋعا ارنالعان جوندەۋ جۇمىستارىن تولىق كولەمدە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
2020 جىلى قاراجىرا كەنىندە كومىردىڭ باعاسى 8,6%-عا, ال «بوگاتىر كومىر» كاسىپورنىندا 9,9-عا, سول سەكىلدى كولىكتىك تاسىمالداۋ قۇنى 7%-عا قىمباتتاپتى.
«ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمداردىڭ كومىر كەن ورىندارىنىڭ الدىندا شامامەن جالپى سوماسى 2 ملرد تەڭگە جانە گاز وندىرەتىن كاسىپورىنداردىڭ الدىندا 4 ملرد-تاي تەڭگە بەرەشەگى بار», دەدى ق.راحىموۆ.
ەنەرگەتيكتەر تاپشى, جالاقى ماردىمسىز
ەنەرگەتيكتەر ايتقانداي, شەكتى تاريفتەردى ۋاقتىلى تۇزەتۋ شامامەن 23 مىڭ جۇمىس ورنىن ساقتاۋعا كومەكتەسەدى.
«2016 جىلى قازاقستاننىڭ نەگىزگى ەلەكتر ستانسالارىندا وندىرىستىك پەرسونالدان 26 مىڭنان اسا ادام جۇمىس ىستەگەن بولسا, 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, ءوندىرىس كولەمىنىڭ 15%-عا وسكەنىنە قاراماستان ولاردىڭ سانى 23 مىڭ ادامنان اسقان جوق. تاياۋ ارادا ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمدارىنداعى باسقارۋ جۇيەسىندە بىلىكتى پەرسونالعا جانە ولاردىڭ كاسىبيلىگىن جوعارى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. ول ءۇشىن ءتيىستى باعدارلامالاردى قابىلداپ, ەڭبەكاقىنى جوسپارلى تۇردە ۇلعايتۋ قاجەت», دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى.
رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى جىلۋ جانە ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرىپ, تاراتاتىن كاسىپورىندارداعى جالاقى جيىرما جىل ىشىندە وزگەرمەگەن. سالالىق جالاقىنىڭ كورسەتكىشى جاعىنان ەلىمىز تومەنگى ساتىدا ورنالاسقان. بۇل تۋرالى قازاقستاندىق ەنەرگەتيكتەردىڭ سالالىق كاسىپوداعىنىڭ توراعاسى ورازبەك بەكباس ايتتى.
ول وتاندىق ەنەرگەتيكتەردىڭ ەڭبەكاقىسى تمد ەلدەرى اراسىندا عانا ەمەس, ەلىمىزدەگى وندىرىستىك كاسىپورىندار اراسىندا دا ءتىزىمنىڭ سوڭىندا كەلە جاتقانىن جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, ەنەرگەتيكتەردىڭ ەڭبەكاقىسى 6,9%-عا تومەن.
«مۇنىڭ سالدارىنان قاجەتتى ماماندار باسقا جوعارى اقىلى سالالارعا, سونداي-اق كورشى مەملەكەتتەرگە دە ەرىكسىز كوشەدى. مىسالى, «اتىراۋ جارىق» اق-دا بىلتىر 1 311 قىزمەتكەردىڭ 98-ءى جۇمىستان كەتتى. ال «قوستاناي جىلۋ ەنەرگەتيكالىق كومپانياسى» كاسىپورنىندا 753 ادامنىڭ 156-سى جۇمىستان شىعارىلدى. «سەۆكازەنەرگو» ۇيىمىندا 1 158 قىزمەتكەردىڭ 191-ءى كورشى رەسەيگە جۇمىسقا كەتتى. سالىستىرمالى تۇردە, ەنەرگەتيكتەردىڭ ەڭبەكاقىسى كورشىلەس مەملەكەتتەردە 21%-عا ارتىق. مىسالى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىندا بۇل سان 28%-عا, قىرعىزستاندا ورتاشا ەڭبەكاقى ورتاشا جالاقىدان 44%-عا جوعارى», دەدى و.بەكباس.
وكىنىشكە قاراي, وندىرىستەگى جازاتايىم وقيعالاردىڭ سانى دا ازايماي تۇر دەيدى سالالىق كاسىپوداق وكىلدەرى. ايتالىق, 22 جاعدايدىڭ 14-ءى ولىممەن اياقتالادى ەكەن.
«سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جاعداي مەملەكەت پەن رەتتەۋشى ورگاندار تاراپىنان دۇرىس كوڭىل بولمەۋ سالدارىنان ورىن الىپ وتىر. وكىنىشتىسى سول, ءبىزدىڭ ەنەرگەتيكتەرگە ەڭبەكاقىنى كوتەرۋ ماسەلەسىنە بايلانىستى ۇكىمەتكە, پارلامەنتكە, ەنەرگەتيكا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنە بىرنەشە رەت جاساعان وتىنىشتەرىمىز شەشىمىن تاپپادى. بۇل تىعىرىقتان شىعۋدىڭ ءبىر جولى – ەنەرگەتيكتەردىڭ جالاقىسىن وڭىرلەردەگى ورتاشا دەڭگەيگە دەيىن ءبىر مەزەتتە كوتەرۋ, مۇنى تاريف بەكىتىلگەن كەزدە عانا جاساۋعا بولادى», دەدى كاسىپوداق باسشىسى.
تاعى ءبىر مىسال رەتىندە ەنەرگەتيكالىق ماماندىقتارعا تۇسەتىن تالاپكەرلەر سانىنىڭ ازايۋى كەلتىرىلدى. سول سەبەپتى كاسىپورىندار ەرىكسىز زەينەتكەرلىك جاستاعى مامانداردى ۇستاۋعا ءماجبۇر. جاس ماماندار كاسىپتىڭ العاشقى داعدىلارىن يگەرگەن سوڭ, جوعارى اقىلى جۇمىسقا اۋىساتىن كورىنەدى.
2020 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, ەلىمىزدە ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كولەمى 107,3 ملرد كيلوۆاتت-ساعاتتى قۇراپ, وتاندىق ەلەكتر ستانسالارى 108 ملرد كۆت ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرگەن. مينيسترلىكتىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, ەلەكتر ستانسالارىنىڭ جالپى بەلگىلەنگەن قۋاتى قاڭتاردا 23,6 مىڭ مەگاۆاتتى قۇرادى. بۇل رەتتە 2020 جىلعى قاراشادا ەلەكتر جۇكتەمەسىنىڭ جىلدىق ماكسيمۋمى 15,6 مىڭ مەگاۆاتتى كورسەتكەن ەدى. ءوندىرۋ قۇرىلىمىنداعى وتىن تۇرلەرى گەنەراتسيالايتىن كوزدەردىڭ ۇلەسى كەلەسىدەي. ماسەلەن, كومىر – 68%, گاز – 20%, سۋ ەلەكتر ستانسالارى – 9% جانە جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى – 3 %.
