سۇحبات • 29 ناۋرىز، 2021

مەيرام قايسانوۆ: كورەرمەنمەن ساحنا ارقىلى سىرلاسقان ۇنايدى

171 رەت كورسەتىلدى

اكتەردە دە اكتەر بار، ازاماتى ءبىر باسقا. ساحنادا ءجۇرىپ ءتۇرلى قاھارمان بەينەسىن كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەيتىن ارتىستەردىڭ، مويىنداۋ كەرەك، شىنايى ومىردە دە ءدال سونداي ازاماتتىق تانىتىپ، ءور مىنەز كورسەتە الاتىنى نەكەن-ساياق. سول ازدىڭ قاتارىندا ەلوردالىق ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى مەيرام قايسانوۆ بار. كوزى قاراقتى كورەرمەن قاۋىم مەيرام قايسانوۆتى ساحناداعى ءتۇرلى امپلۋاداعى تاماشا رولدەرى ارقىلى جاقسى تانىعانىمەن، سوناۋ 1986 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ۇلتجاندى جاستارمەن بىرگە الاڭعا شىعىپ، ۇلتىمىزدىڭ ومىرىندەگى ۇلى وقيعا – كيەلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ حابارشىسىنداي بولعان تاريحي ءساتتىڭ باسى-قاسىندا بولعاندىعىنان حاباردارى نەكەن-ساياق. ءبىزدى اكتەردىڭ قۇپياعا تولى جۇمباق جانى قىزىقتىردى. كوپشىلىك ونەر ادامىنا ءتان جارق-جۇرقتان جىراق جۇرەتىن، ساحنادا تەك بەينە تۋدىرۋدى عانا بىلەتىن تەكتى ونەردىڭ وكىلىن اڭگىمەگە تارتىپ، ساحناگەردىڭ جانسارايىنا ءۇڭىلىپ كورگەن ەدىك.

– مەيرام يەبەك ۇلى، ءسىزدى ساحناداعى رولدەرىڭىز ارقىلى جاقسى تانىعانىمىزبەن، كوپ­شىلىك الدىنا شىعىپ سۇحبات بەرىپ، ادام رەتىن­دەگى بول­مى­سىڭىزدى كورەر­مەن­دەرىڭىزگە كوپ اشا بەرمەيسىز. بۇلاي ساياق ءجۇرۋىڭىزدىڭ سىرى نەدە؟ ال­دە بۇل اكتەرگە ءتان وزىندىك ەرەك­شەلىگىڭىز بە؟

– ەرەكشەلىك دەۋگە كەلمەس. ايتكەنمەن، ءاۋ باستاعى بولمىس-تابيعاتىمنىڭ اسەرى شىعار، كوپ الدىنا شىعىپ ءجيى پىكىر ءبولىسىپ تۇرۋدى قارسى بولعاندىعىمنان ەمەس، جالپى قۇنتتامايدى ەكەن­مىن. وسى كۇنگە دەيىنگى اكتەرلىك جولىمدا باس-اياعى ەكى-ءۇش-اق رەت سۇحبات بەرگەن بولارمىن. ونىڭ ءوزى ەرتەرەكتە. ماعان كو­رەر­مەنمەن ساحنا ارقىلى تىل­­دەسكەن، سىرلاسقان ۇنايدى. قالعانى ماڭىزدى ەمەس. بىلە بىل­گەنگە ول دا سۇحباتتىڭ ءبىر ءتۇرى ەمەس پە؟! قالاي ويلايسىز؟

– ارينە! بىراق اكتەردى ساحنادان تىس الاڭدا سويلەتۋدىڭ دە ءوز قىزىعى بار عوي. ماسە­لەن، كوكەيدە جۇرگەن كوپ ساۋال­دى ساحنا ارقىلى قويا ال­ما­عانىمىزبەن، بەتپە-بەت سۇح­بات ارقىلى قويۋعا جانە وعان تۇشىمدى جاۋاپ الۋعا مۇم­كىندىك مول.

– ەندەشە، قۇلاعىم سىزدە! قىزىقتىرعان سۇراعىڭىزدى قويا بەرىڭىز، سىرلاسۋعا دايىنمىن.

– اۋەلگى ساۋالىمدى 1986 جىل­عى جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ تاريحي دايەكتى قۇجاتى رەتىندە كوپشىلىك اراسىندا تارالىپ، كەڭىنەن تانىلعان فوتوسۋرەت، ياعني ەكى سولدات ءبىر جاس جىگىتتىڭ قوس قولىن ارتىنا قايىرىپ، بۇيرا شاشىنان جۇلا ۇستاپ اكەتىپ بارا جاتاتىن ايگىلى سۋرەتتىڭ تاريحىن تارقاتۋدان باستاساق. اتالعان فوتو گازەت-جۋرنالداردا كوپ جارىق كوردى، تەلەەكرانداردان دا تالاي كورسەتىلدى. «بۇل جىگىت كىم بولدى ەكەن؟» دەگەن سۇراق سا­ناعا سان رەت ورالعانى جانە راس. سۇ­راستىرا، ىزدەستىرە كەلسەك، ول قاھارمان ءوزىڭىز ەكەن...

– بۇل – 1986 جىلدىڭ 17 جەل­توقسانى كۇنى تۇسىرىلگەن سۋرەت. مەن 16 جەلتوقسان كۇنى قالاداعى انام­نىڭ ءسىڭلىسىنىڭ ۇيىنە بارىپ، جاتاقحاناعا كەشەۋىلدەتىپ ورالعان بولاتىنمىن. كەلسەم، جاتاقحانا ءىشى ابىر-دابىر. بولمەدە بىرگە تۇراتىن جولداس­تارىم باقىتبەك قۇرمانعوجاەۆ، قۇرمانعازى ايتمۇرزاەۆ، ساعىن­دىق جۇمادiلوۆتەر وتىر ەكەن. وڭدەرى ابىرجۋلى. ءوزارا بىر­دەڭە­لەردى تالقىلاپ جاتقانعا ۇقسايدى. سالدەن سوڭ بولمەگە مۇحتار قاپالباەۆ دەگەن دوسىمىز كىرىپ كەلىپ: «ستۋدەنتتەر جينالىپ، كوشەگە شىعىپ جاتىر»،  دەدى اپتىعىپ. كوزىمىزدە وت ويناعان، جالىنداپ تۇرعان جاستار ەمەسپىز بە، كوپ ويلانباستان ءبىز دە دايىندالدىق. «كوركەمسۋرەت جانە كەسكiندەمە» فاكۋلتەتiنiڭ جiگiتتەرi دەرەۋ لوزۋنگتەر دا­يىندادى. وعان ء«ار ەلدiڭ ءوز كوسەمi بولۋى كەرەك» دەپ جازىپ تا قويدىق. بۇل كەزدە تاڭ اتۋعا جاقىنداپ قالعان بولاتىن. از ۋاقىت كوز ءىلىندىرىپ الدىق تا، تاڭ­عى ساعات التى-جەتiلەر شاماسىندا بiر توپ ستۋدەنت جاتاقحانا ماڭىنا جينالدىق. جولاي ادامدار قوسىلىپ جاتتى. قاتارىمىز قالىڭداي بەردى. الاڭعا جەتكەن كەزدە ءبىزدى شاعىن ەكى توپ كۇتىپ تۇردى. ونىڭ ءبىرى – مال شا­رۋاشىلىعى ينستيتۋتىنىڭ، ەكىنشىسى – اۋىل شارۋاشىلىعى ينس­تيتۋتىنىڭ ستۋدەنتتەرى ەدى. ولاردىڭ الاڭعا ءبىرىنشى بولىپ باراتىن دا جوندەرى بار. سە­بەبى جاتاقحانالارى سول بەتكە جاقىن ورنالاسقان. ونىڭ ۇستىنە وندا وقيتىنداردىڭ كوپشىلىگى اۋىلدىڭ بالالارى عوي. ولار ەلىم دەگەندە جۇرەكتەرى ەرەكشە سوعاتىن رۋحى بيىك جىگىتتەر ەدى. ەشتەڭەدەن تارتىنار ەمەس، بويلارىن نامىس بيلەپ العان. ء«وز ەلiمiزدە ءوز ۇلتىمىزدىڭ ازاماتى باسشى بولسىن!»، ء«ار ۇلتتىڭ ءوز كوسەمى بولسىن!» دەپ ايعايعا باسىپ تۇرمىز. ءبىر كەزدە جاستار ءشامشىنىڭ «مەنىڭ قازاقستانىم» ءانىن شىرقاي جونەلدى. اسقاق ءان جاستار رۋحىن كوتەرىپ، نامىسىن قايراي تۇسكەن ءتارىزدى، شەرۋ ەكپىندەپ كەتتى.

– ال الگى تاريحي سۋرەتكە قا­لاي ءتۇسىپ قالىپ ءجۇرسىز؟

– بۇل بەيبىت شەرۋ بولاتىن. الاڭعا دا بەيبىت ماقساتتا شىق­تىق. ءبىزدىڭ سانامىزدا ءتارتىپ بۇزۋ جايلى وي مۇلدەم بولعان ەمەس. تەك الاڭعا شىعىپ ءوز پىكى­رىمىزدى ايتامىز دەدىك. بىراق ءبارى باسقاشا بولدى... ءتۇس اۋا ساپ تۇزەگەن اسكەريلەر الاڭعا جي­نالعان جاستاردى تىقسىرا باس­تادى. ونى ەلەيتىن ءبىز جوق، بو­يىمىزدى ىستىق نامىس كەرنەپ العان. ءبىر كەزدە بەيتانىس بىرەۋ كەلىپ، مەنى موينىنا مىنگىزىپ الدى. قولىمدا ۇران جازىلعان لوزۋنگتىڭ ءبىر شەتى. لوزۋنگتىڭ ەكiنشi شەتiن مەنەن ءبىر كۋرس جوعارى وقيتىن جەڭىس دەگەن جiگiت ۇستادى. ول دا بىرەۋدىڭ موينىندا وتىر.  كەيىن ول جىگىت ەكى جارىم جىلعا سوتتالىپ كەتتى. اشىنعان جۇرت تارقار ەمەس. «قوناەۆ قايدا كەتتى، ءوز ەركىمەن باس تارتتى ما؟ شاقىرىڭدار. ءوز اۋزىنان ەستيiك»، دەپ ايعايلاعان داۋىستان قۇلاق تۇنادى. الايدا قارسى جاقتان ەش جاۋاپ جوق. ءسويتىپ، ورتالىق كوميتەت عيماراتىنا جاقىنداپ، قو­ناەۆتىڭ وزىمەن كەزدەسۋگە  تالپىنىپ كوردىك. «ديمەكەڭدى كۇش­پەن ۇستاپ وتىرسا، شىعارىپ الايىق»، دەستىك. ءبىز ەڭ الدىڭعى قا­تاردا تۇرمىز، ارتىمىزدا حالىق. شەگىنەرگە جول جوق. ءيىن تىرەسكەن جۇرت.  ءبارىمىز قول ۇستاسىپ الدىق. قورعانارعا ەشقانداي قارۋىمىز دا جوق. ويتكەنى ويىمىز دا، ماقساتىمىز دا بەيبىت بولاتىن. بىراق ونى ەسكەرگەن بيلىك جوق، قارسى الدىمىزدا تۇرعان اسكەريلەرگە «العا!» دەگەن بۇيرىق بەرىلگەنى سول ەكەن، دۋبينكالارىمەن بىزگە قاراي لاپ بەردى. الاڭ ۋدا-شۋ، قيان-كەسكi قاقتىعىس باستالدى دا كەتتi. ءاپ-ساتتە دالا قىزىل قانعا بويالدى. كوپپەن بىرگە مەن دە قارسىلىق بىلدىرۋگە ۇمتىلىپ ەدىم، باسقا تيگەن بىرنەشە سوق­قىدان قۇلادىم. ەسىمدى جيسام، 3-4 سولدات سۇيرەپ الىپ بارا جاتىر، بىرەۋلەرى قوس بۇيىردەن تەۋىپ كەلەدى. مىنە، سول كەزدە عوي كوز الدىما ۆيدەوكامەرانىڭ جا­رىعى ءتۇسىپ، جانارىمدى اشتىرماي تاستاعانى. ەسىم كىرەسىلى-شىعاسىلى بولسا دا، وسى ءسات ەسىمدە جاتتالىپ قالىپ قويدى. كەيىن ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ تەلەديداردان جەلتوقسان وقيعاسىنا قاتىستى باعا بەرىلگەن بەينەسيۋجەتتەر كورسەتىلە باستادى. سوندا ءوزىڭىز ايتىپ وتىرعان كادر كوزىمە وتتاي باسىلدى. ءوزىمدى جازباي تانىدىم. بىراق جاقىن دوسىمنان باسقا ەشكىمگە ءتىس جارمادىم. كەيىنىرەك بۇل وقيعانى تەاترىمىزدىڭ كوركەمدىك جە­تەك­شىسى، ساحناداعى ارىپتەسىم قۋان­دىق قىستىقباەۆ ەستىپ، ونى ءبىر جۋرناليسكە ايتقان ەكەن. وسىلايشا، بۇل سۋرەتكە «مەنىڭ قاتىسىم بارلىعى»  كوپشىلىككە تارالىپ كەتتى.

– شىنى كەرەك، الاڭعا شىق­قانداردىڭ ماڭايىنان بۇل وقيعانىڭ «سالقىنى» بەرتىنگە دەيىن سەيىلمەدى. ال تاسپادا بەي­نەسى اپ-انىق تاڭبالانىپ قال­عان سىزگە، ورىمدەي جاس ومى­رىڭىز­گە بۇل جايت قالاي اسەر ەتتى؟ ومىر­لىك ءھام قىزمەتتىك جولى­ڭىز­دا قانداي دا ءبىر كەدەرگىسىن تيگىزبەدى مە؟

– جوق، قىزمەتىمە ايتارلىق­تاي اۋىرتپالىق سالعان جوق. بىراق سول وقيعادان كەيىن ۇز­دىك­سىز تەرگەۋ جۇمىستارىن ايت­­پاعاندا، اسىرەسە وقۋىمدا ءبىر­شاما قيىندىق تۋىنداعانى راس. «وقۋدان شىعارامىز» دەپ تە ءبىراز ابىگەرگە سالدى. وسىنداي ساتتە جانىمنان تابىلىپ، ۇستاز­دىق، انالىق قامقورلىعىن اياما­عان، ۇنەمى قولداۋ بىلدىرگەن را­بي­عا قانىباەۆا باستاعان ۇستاز­دارىما العىسىم شەكسىز. وسى كىسىلەردىڭ ارقاسىندا وقۋىمدى امان-ەسەن ءبىتىرىپ شىقتىم. ءالى ەسىمدە، ۇزدىكسىز تەرگەۋ جۇمىس­تارىمەن تىعىرىققا تىرەگەن سول ءبىر قيىنداۋ كەزدەردە رابي­عا اپايىم: «مەيرامتاي، سەن ايت­قانىڭنان تانبا. ءبىز سەنىڭ جاعىڭ­دامىز. سەنى وقۋدان شىعار­مايمىز»، دەپ مەنى ءار تەرگەۋگە شاقىرعان سايىن وسىلاي دەپ دەم بەرىپ شىعارىپ سالاتىن. رابيعا اپايىم، اسىلبەك ىحسان سەكىلدى ۇستازدارىما كۇنى بۇگىنگە دەيىن قارىزدارمىن.

– ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، مىنەزدى تاربيە تۋدىرا ما، الدە جاع­داي ما؟ جالپى، ءوزىڭىز قان­داي بالا بولدىڭىز؟ نەنى ارمان­دا­دىڭىز؟

– جاستىق شاعىمدا الاڭعا شىعىپ، ادۋىنداپ جۇرگەنىممەن، جالپى مەن نەگىزى ەشقاشان سوتقار بولعان ەمەسپىن. تەنتەكتىك تابيعاتىما جات. مومىن ءارى سىر­شىل بولدىم. بالا كۇنىمنەن جا­نىم دا، دەنە ءبىتىمىم دە نازىك ەدى. كەيىنىرەك ينتەرناتتا وقىپ ءومىر مەكتەبىنە شىڭدالدىم عوي. ونىڭ ۇستىنە اجەمنىڭ بالاسى بولعاندىعىمنىڭ دا اسەرى بولار، ەس بىلگەننەن ەرتەگى تىڭ­داۋعا، كەيىنىرەك كىتاپ وقۋعا قات­تى قىزىعاتىنمىن. ودان بولەك اجەمنىڭ جانى ونەرگە جاقىن، ءاندى دە جاقسى ايتاتىن. تۋعان­نان باستاپ 7 جاسىما دەيىن سول كىسىنىڭ قاسىندا جاتتىم، ءسابي كۇنىمنەن قاناتتىعا قاقتىرماي، تۇمسىقتىعا شوقىتتىرماي ايالاپ ءوسىردى. اجەم جىر-داستانداردى جاقسى بىلەتىن، جاتقا ايتاتىن جانە جاي ايتپايدى، اندەتىپ وتىرىپ ماقاممەن ايتاتىن. «قوبىلاندى» جىرىن ەڭ العاش وسى كىسىنىڭ اۋزىنان ەستىپ، قاتتى ۇناتىپ، كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي قايتا-قايتا ايتقىزا بەرەتىنمىن. وقيعانى، كەيىپكەرلەرىن كوز الدىمنان وتكىزىپ، ءتاتتى قيالعا بەرىلەتىنمىن. سودان شىعار كىش­­كەنتايىمنان-اق  ءان ايتۋعا بەيى­مىم پايدا بولدى. 11-12 جاسىمدا ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەرىن» وقىدىم. ءالى ەسىمدە، سول وقىعانىمدى بىر­نەشە كۇن بويى تۇسىمدە كورىپ ءجۇردىم. «رۇستەم داستان»، «ال­پامىس»، «قوبىلاندى باتىر» – مىنە، وسىلاردىڭ ءبارى ءبىزدى نامىستى ءارى ونەرگە جاقىن ەتىپ ءوسىردى. ودان كەيىن اكتەرلىك جول­عا كەلۋىمە رەجيسسەر سۇلتان قوجىقوۆتىڭ ايگىلى «قىز جىبەك» ءفيلمىنىڭ اسەرى ايرىقشا بولدى. وسى كينونى قايتالاپ كورە بەرۋدەن جالىقپايتىنمىن. كەيىپكەرلەرىنە قاراپ ەلىكتەدىم، سولارعا ۇقساعىم كەلدى. سونىڭ اسەرى شىعار، بالا كۇنىمنەن-اق اكتەر بولامىن دەپ ارماندادىم جانە اللانىڭ قالاۋىمەن سول ماماندىقپەن تاعدىرىمدى بايلانىستىردىم. ادامنىڭ سۇيىكتى ىسىمەن اينالىسقانىنان ارتىق باقىت جوق قوي. جاراتقانعا مىڭ دا ءبىر شۇكىر دەيمىن، سول باقىتقا كەنەلىپ ءجۇرمىز.

– ءسىزدىڭ تەاترداعى رولدە­رىڭىزدى قاراپ، سارالاپ وتىرساق، كوبىنەسە قوسالقى رول­­دەردە كوپ كورىنىپ، سول ەپي­زودتىق بەينەلەرگە تاماشا تاعدىر سىيلاپ جۇرگە­نىڭىزدى بايقايمىز. جانە ساح­ناعا قىس­قا عانا ۋاقىتقا شىق­ساڭىز دا كوپ ەسىندە وزىندىك ەرەك­شەلىگىڭىزبەن ۇزاق ۋاقىتقا جاتتالىپ قالاسىز. بۇل – ونەر. دەسە دە ادام جانى ارمانمەن ءومىر سۇرەدى عوي. وسى جاسىڭىزعا كەلگەندە قيالىڭىزدا جۇرگەن، ساحنادا عۇمىر سىيلاۋدى ارماندايتىن بەينە بار ما؟ جالپى، ءوزىڭىزدى قاي جانردىڭ اكتەرىمىن دەپ سانايسىز؟

– ەگەر شىنىمدى ايتسام، شىعارماشىلىق جولىمدا اكتەر بولىپ كوڭىل قاناعاتتاندىردىم دەپ ايتا المايمىن. 1986 جىلعى ءوزىم قاتىسقان جەلتوقسان وقي­عاسى بار، ودان كەيىنگى 90-شى جىلداردىڭ اۋىرتپالىق كەزەڭى بار – بارلىعى ءبىزدىڭ جاستىق شاعىمىزعا تاپ كەلدى عوي. مەنىڭ جاستىق شاعىمدى اۋمالى-توكپەلى زامان جەپ قويدى دەپ ويلايمىن. ناعىز وت بولىپ جانىپ تۇرعان كەزىمىز وتكەن عاسىردىڭ 90-شى جىلدارىنا تاپ كەلىپ قالدى. قىتايلاردا «سەنىڭ ەڭ جاقسى كۇندەرىڭ اۋمالى-توكپەلى كەزدەرگە تاپ كەلسىن» دەگەن  ءبىر قارعىس بار ەكەن. مەنىڭ دە جاستىق شاعىم تۋرا سونداي كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. مۇمكىن ول ۋاقىت تالونمەن نان الاتىن، ادامنىڭ اسقازانىن ويلايتىن كەزەڭ ەمەس، ونەرگە بار­لىق جاعداي جاسالعان، تەك شىعارماشىلىقتى عانا ويلايتىن تەاتردىڭ قازىرگى جاعدايىنا كەز بولعاندا، بالكىم، ونەردەگى تاعدىرىم باسقاشا بولار ما ەدى؟! ارينە، ول كەزدە دە زاماننىڭ قيىن­دىعىنا قاراماي سۋىرىلىپ شىققاندار دا بولدى عوي. بىراق مەنىڭ جاعدايىمدا ول كەزەڭ ماعان، مەنىڭ شىعارماشىلىعىم ءۇشىن اسا تابىستى بولعان جوق. ويتكەنى سانانى تۇرمىس بيلەپ، بالا-شاعانى اسىراۋ ءۇشىن ساحنانى ەمەس، باسقا تىرشىلىك سالالارىندا ەڭبەك ەتىپ، تەر توگۋگە تۋرا كەلدى. وسىنىڭ كەسىرىنەن دە، ساحنادا ناعىز قاھارماندار بەينەسىن تۋدىراتىن جىلدارىمدى تۇرمىستىڭ تۇساۋىنا جىعىپ بەردىم. وقۋ ءبىتىرىپ، باس قالاداعى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادە­ميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنا كەلگەنگە دەيىنگى ارالىقتا مەندە 4-5 جىل ءۇزىلىس بولدى. ونىڭ اراسىندا مەنىڭ ىستەمەگەن جۇمىسىم بولمادى: مال دا باقتىم، باعبان دا بولدىم، كۇزەتشى دە، جۇك تاسۋشى دا بولىپ كوردىك، الماتىنىڭ بازارىندا ەت تە ساتتىم. بىراق ول تىرلىك ماعان جان باقىتىن سىيلامادى. بۇلاي جالعاسا بەرسە، ءوزىمدى، ومىرلىك ارمانىمدى جوعالتىپ الاتىنىمدى دەر شاعىندا ءتۇسىندىم.  قىسقاسى، كوپ تىرلىكتىڭ باسىن شالىپ كوردىم، بىراق ونەرگە دەگەن اڭسار، ىڭكارلىك مەنى ساحناعا قايتا الىپ كەلدى. ق.قۋانىشباەۆ تەاترىنا كەلگەننەن كەيىن رەجيسسەرلەر اۋەلدە ماعان شاعىن-شاعىن رولدەردى، كەيىنىرەك كۇردەلىلەۋ بەينەلەردى سەنىپ تاپسىرا باستادى. قۇدايعا شۇكىر، بۇگىندە ونەرىم وزىمە ورالدى. اكتەر ءۇشىن ساحناعا شىعىپ كورەرمەنمەن سىرلاسقاننان، سپەكتاكل سوڭىن­داعى كورەرمەننىڭ تولاسسىز سوعىلعان شاپالاعىنان اسقان قۋانىش جوق ەكەن. ونى ەشقانداي تىرلىك تە، بايلىق تا الماستىرا المايدى.

– بيىل ەلىمىز ءۇشىن ەلەۋلى جىل. ەلباسى ايتقانداي، «تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ حابارشىسى» جەلتوقسان وقيعاسىنا 35 جىل  تولسا، ۇلتىمىزدىڭ ۇلىق مەيرامى – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى. ارينە، بۇل تۇتاس ۇلت تاريحى ءۇشىن كوپ ۋاقىت ەمەس، بىراق از دەپ تە ايتا ال­مايمىز. ايتىڭىزشى، تاۋەل­سىزدىك دەگەندە ويىڭىزعا نە ورالادى؟ بۇگىندە ەلدىگىمىزدىڭ قادى­رىنە جەتە الىپ ءجۇرمىز بە؟

– ءبىز الىمساقتان تاۋبەشىل حالىقپىز عوي. بارعا شۇكىرشىلىك، جوققا سابىر ەتىپ ۇيرەنگەنبىز. ايتسە دە، ء«بىز تاۋەلسىزبىز، ءبىز ەگەمەنبىز، ازاتپىز» دەگەن سوز­دەردى قايتا-قايتا ايقايلاپ ۇرانداتۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ويلايمىن. ناقتى ىسكە كوشەتىن كەز الدەقاشان كەلدى. ءوزىڭىز ايتپاقشى، 30 جىل دەگەن كوپ ەمەس، بىراق از دا ەمەس. دەمەك تاۋەل­سىزدىك ءبىزدىڭ سانامىزعا سىڭەتىن، ەتتەن ءوتىپ، سۇيەككە جەتە­تىن كەز باياعىدا تۋعانى انىق. جاستارىمىز ءوسىپ كەلە جاتىر. سول جاستاردىڭ ەركىن ويىمەن بىرگە ەلىمىزگە دە ۇلكەن وزگەرىس كەلسە دەپ تىلەيمىن، سونى ارماندايمىن. ال ءبىز ءالى كۇنگە جال­تاقپىز. تاۋەلسىزدىگىمىزدەن گورى تاۋەل­دىلىگىمىزگە كوبىرەك سەنگىمىز كەلىپ تۇرادى. وسى ءبىر ۇرەيدەن، كومپلەكستەن ارىلۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ول ءۇشىن جاس­تارىمىز ءبىلىمدى، كەمەڭگەر ءھام ەڭ باس­تىسى ۇلتجاندى بولۋى كەرەك. كوزقاراستىڭ قالىپتاسۋىنا، ءپىسىپ-جەتىلۋىنە جۇيەلى دە ساپالى ءبىلىم قاجەت. بىلىممەن ۇش­­تالعان كوزقاراس نىق بولادى. سوندىقتان بىلىمگە قۇشتار جاس­تارىمىز العان ءبىلىمىن ەل ەر­تەڭىنە باعىتتاسا، ۇلتىمىزدىڭ كەلەشەگىنە بەيجاي قاراماسا، ەر­تەڭگى بولاشاعىمىزدىڭ  جارقىن بولارى حاق. بۇدان اسقان قانداي با­قىت كەرەك؟!

ال تاۋەلسىزدىك دەگەن – ءتاڭىر­دىڭ بىزگە بەرگەن تەڭدەسسىز تارتۋى. ونىڭ قادىرىنە جەتىپ، باعا­لاي ءبىلۋىمىز كەرەك. ۇلت ءۇشىن تاۋەلسىزدىك كۇنى ۇلى مەيرام بولۋى ءتيىس. سونى جەتە تۇسىنسەك ەكەن. بىراق، وكىنىشكە قاراي، ول كۇن ۇلى مەرەكە دەڭگەيىنە جەتپەي وتىر. سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تول­تىرۋعا كۇش سالىنسا، نۇر ۇس­تىنە نۇر بولار ەدى. ازاتتىقتىڭ، ەگەمەندىگىمىزدىڭ  قادىرىن، باعاسىن ءتۇسىنىپ، ءتۇيسىنىپ وسكەن ءار ازامات، ءاربىر جاس، وسكەلەڭ ۇرپاق ەرتەڭ ەلىن دە، جەرىن دە داۋعا بەرمەيتىن بولادى. ەندەشە، ەلدىگىمىز ماڭگىلىك بولسىن دەيمىن. تاۋەلسىزدىك تويى قۇتتى بولعاي! 

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

اڭگىمەلەسكەن

نازەركە جۇماباي،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

قارجى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار