الەم • 25 ناۋرىز, 2021

كوروناۆيرۋس: ءۇشىنشى تولقىن باستالدى

390 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلى كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنىڭ ءۇشىنشى تولقىنى باستالعانىن مالىمدەدى. ينفەكتسيا جۇقتىرعان ناۋقاستار سانى كۇن ساناپ ارتۋدا. وعان قوسا, جاقىندا ەۋروكوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كوروناۆيرۋسكە قارسى ۆاكتسيناعا تاپسىرىس بەرەردە قاتە كەتكەنىن مالىمدەدى. دەگەنمەن فرانس تيممەرمانس قورىتىندى جاساۋعا اسىعار ەمەس. 

كوروناۆيرۋس: ءۇشىنشى تولقىن باستالدى

ءۇشىنشى تولقىن باستالعا­نىن ەۋروپا كوميسسياسىنىڭ رەسمي وكىلى دانا سپينانت مالىمدەدى. ء«ۇشىنشى تولقىن باستالعانى سەزى­­لە­دى. الايدا ەۋروپانىڭ كەي ەلىن­دە ناۋقاستار سانى تەز ۇل­عا­يىپ بارادى, ياعني ۆيرۋس قار­قى­نى شاپشاڭ. ول ەكونو­مي­كا­عا ۇلكەن كەسىرىن تيگىزەرى انىق», دەدى رەس­مي وكىل.

ەۋروكوميسسيا وكىلى بۇل جاع­داي­دان شىعار جالعىز جول رەتىن­دە ۆاكتسينالاۋدى ۇسىندى. جوعا­رىدا ايتىپ وتكەنىمىز­دەي, جا­قىن­دا ەۋروپا ەلدەرىنە ۆاكتسيناعا تاپسىرىس بەرۋ كەزىندە ەۋروپا كوميسسياسى ولقىلىق جىبەرگەن. توراعا ورىنباسارى فرانس تيم­مەر­مانس كوروناۆيرۋسكە قاتىستى سترا­تەگيا دايىنداۋ بارىسىندا بىرنەشە ماسەلەنىڭ نازاردان تىس قالعانىن جاسىرمادى. الاي­دا ءدال قازىر قان­داي قاتەلىك كەتىپ, ونىڭ قانداي سالدارى بولارىن انىق­تاۋ مۇم­كىن ەمەس دەگەن ويدا. ء«دال قازىر تاپ باسىپ ايتۋ قيىن. نەنىڭ دۇرىس, نەنىڭ بۇرىس بولعا­نىن تەك پاندەميا اياقتالعان سوڭ بىلە الامىز. بۇگىن ەۋرو­پا حال­قى تۇگەلدەي ۆاكتسينا العا­نى ماڭىزدى بولىپ وتىر», دەدى ف.تيممەرمانس.

ەۋروكوميسسيا جالپى العان­دا 4 كومپانياعا 1,4 ملرد ۆاك­تسي­نا­عا تاپسىرىس بەرگەن. كوم­پا­نيالاردىڭ بارلىعى ەۋروپا ايماعىندا ليتسەنزيادان وتكەن. دەگەنمەن ەۋروپا حال­قى بي­لىك­تە­گىلەردىڭ شەشىم قا­­بىل­دا­ۋى باياۋ دەپ سىنادى. ونى­مەن قويماي, كەي ەل ەۋروپا ودا­عىنا اكەلىنگەن ۆاكتسينا مەم­لە­­كەتتەر اراسىندا تەڭ بولىن­بە­دى دەگەن پىكىر ايتادى.

ەۋروكوميسسيا دۇرىس نە بۇرىس دەگەن شەشىم ايتپاسا دا ايماقتا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋى ۇدەپ بارادى.

ماسەلەن, ۇلىبريتانيادا ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى ءبىر مي­ل­ليون ادامعا شاققاندا 1440 جاعدايدى قۇرايدى. بىراق بۇ­گىن­گە دەيىن ۇلىبريتانياداعى ەرەسەكتەردىڭ تەڭ جارتىسى ۆاكتسينا ەكتىرىپ ۇلگەرگەن. مەملەكەتتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى مەتت حەنكوك جەكسەنبىدە ازاماتتار ۆاكتسينا ەكتىرۋگە بەلسەنە قا­تىس­قانىن ايتادى. وسىلايشا, داع­دارىستان شىعار كۇن جاقىن دەگەن وڭ پىكىرىمەن ءبولىستى. جەل­توقساننان بەرى 26,8 ملن بريتا­نيا­لىق ەكپە سالدىرعان.

ال پولشادا تاعى دا لوكداۋن جاريالاندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى سارسەنبىدە قاراشانىڭ اياعىنان باستاپ كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ ەڭ كوپ سانىن تىركەدى. ءبىر كۇندە 26,4 مىڭ جاعداي انىقتالعان. ءبىر اپتا ىشىندە ناۋقاستار سانى 25 پايىزعا ءوسىپتى. جالپى العاندا 2 ميلليوننان استام ادام ۆيرۋس جۇقتىرسا, 50 مىڭعا جۋىعى باقيلىق بولعان.

گەرمانيادا كوروناۆيرۋسقا بايلانىستى ەرەجەلەرگە قارسى ميتينگ ءالى دە جالعاسۋدا. ەلدە جاعداي تۇراقسىز بولسا دا بەل­سەن­دىلەر نارازىلىقتارىن توق­تاتار ەمەس. وعان قوسا, ۇكىمەت­تە­گىلەر دە الداعى سايلاۋعا قاتىستى حا­لىق­تىڭ كوڭىلىن باعۋدا. بيلىك بيىلعا بىرقاتار ساياسي اكتسيا جوس­­­پارلاپ قويعان. الايدا ونىڭ ورىن­دالۋى ەكىتالاي بولىپ وتىر. شەكتەۋلەردەن شار­شا­عان حا­لىق پو­لي­تسياعا كۇش كور­سە­تۋ­گە كوشكەن. كەشە كاسسەل قالا­سىن­­داعى بەلسەندىلەر پوليتسيا دەپارتامەنتىنە شابۋىل جاساپ, قارۋ قولدانعان. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى دا قارسىلاسۋعا ءماجبۇر بولىپتى. Twitter جەلى­سىن­دەگى پاراقشاسىندا ولار «بەي­بىت شەرۋ مىناداي بولماۋى كەرەك» دەپ جازىپتى.

ماجارستاندا دا پاندەميا باستالعالى ەڭ ۇلكەن كورسەتكىشتەر جاڭا تولقىندا تىركەلگەن. مەدي­تسينا قۇرىلىمدارى كۇ­نى­نە 6 مىڭنان استام ادام ىندەت جۇقتى­را­تىنىن مالىمدەدى. مۇن­داعى ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيى دە جوعارى. ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ۆيكتور وربان بۇل كورسەتكىش ءالى دە كو­بەيە­تىنىن, اۋرۋحاناعا جاتۋشىلار سانى 8 مىڭنان 20 مىڭعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن دەپ ەسكەرتتى. ماجارستان رەسەيدىڭ سپۋتنيك V ۆاكتسيناسىن قولدانۋدى ماقۇل­دا­عان ەو-داعى العاشقى ەل بولدى. بۇگىنگە دەيىن حالىقتىڭ شامامەن 10 پايىزى ۆاكتسينا الىپ ۇلگەرگەن.

فرانتسيادا العاشقى 5 ميلليون ادام ۆاكتسينا الىپ ۇلگەرگەن. سەنبىدە ۇكىمەت لوكداۋن جاريالاناتىنىن حابارلادى. دەگەنمەن ەل ىشىندە ساپارلاۋعا تىيىم سا­لىن­باعان. مۇندا ۆاكتسينانى كورو­ناۆيرۋسپەن كۇرەستە العى شەپ­تە جۇرگەن ازاماتتار الدى. الايدا ينتەنسيۆتى تەرا­پيا­داعى ناۋقاستاردىڭ سانى ازايعان جوق. بيلىك اۋرۋحانالارداعى جاعداي تۇراقسىز دەيدى, بىراق ولار جاپپاي ۆاك­تسينالاۋ جولىندامىز دەپ حالىقتى سەن­دىرەدى. ءالى دە 60 ميلليون ادام ۆاكتسينالانۋى كەرەك.

سلوۆاكيادا دا ءولىم مەن ين­فەك­­تسيا جۇقتىرۋدىڭ جاڭا جاع­داي­لارى كوبەيىپ تۇر. سەيسەنبىدە ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى يگور ماتوۆيچ ەو-نىڭ ءدارى-دارمەك اگەنت­تىگىنە حالىق دەنساۋلىعىنا قاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن ەسكەرتىپ, رەسەيلىك ۆاكتسينانى ماقۇلداۋدى تەزدەتۋگە شاقىردى. بۇعان دەيىن ماتوۆيچ ەو شەشىمىن كۇتپەستەن جانە اليانستاعى كورشىلەرگە ەس­كەرتۋسىز ەكى ميلليون دوزا سپۋت­نيك V ۆاكتسيناسىن ساتىپ ال­عان.

يسپان دارىگەرلەرى ەڭبەك جاع­دايل­ارىن جاقسارتۋدى تالاپ ەتىپ, ەرەۋىلگە شىقتى. ء«بىز ابدەن تويدىق» دەگەن ۇرانمەن دارىگەرلەر 35 ساعاتتىق جۇمىس اپتاسىنا جەتۋ جانە تۇنگى اۋىسىمداردىڭ سانىن ازايتۋدى تالاپ ەتتى.

 يتاليادا كۇن سايىن تىركەلەتىن جاڭا اۋرۋ جۇقتىرۋشىلار سانى اقپان ايىنىڭ ورتاسىنان باستاپ كوبەيە باستادى جانە بۇگىندە 3, 39 ملن-عا جەتتى. پاندەميا باس­تال­عاننان بەرى مۇندا 105 مىڭ­نان استام ادام كوروناۆيرۋستان قايتىس بولدى. ىندەت سالدارىنان يتاليادا ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 2020 جىلى شامامەن 82,3 جىلعا دەيىن قىسقاردى, دەپ حابارلادى Istat ۇلتتىق ستاتيستيكا باسقارماسى. 2019 جىلى يتاليا وسى كورسەتكىش بويىنشا ەۋرو­پالىق وداقتا ءبىرىنشى ورىندا تۇر­عان ەدى.

جەلتوقسان, قاڭتار ايلارىندا باس­تالعان ۆاكتسينالاۋ ەۋروپادا ازىر­گە توقتاپ تۇر. ويتكەنى كوميسسيا AstraZeneca كومپانياسىنىڭ ۆاكتسيناسى قاننىڭ ۇيۋىنا الىپ كەلەدى دەگەن تۇجىرىمداما جاسادى. ونداي شەشىمگە ۆاكتسينا ەك­تىر­گەن دانيالىق ايەل مەن نورۆەگيالىق دارىگەردىڭ ءولىمى سەبەپ بولدى.

سوڭعى جاڭالىقتار