كەڭەس وكىمەتى زامانىندا ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋعا تىيىم سالىنعانىمەن, ۇلى دالامىزدىڭ ءار جەرىندە بۇل كۇندى اتاپ ءوتۋ ۇمىتىلماعان. ءتىپتى ەل باسىنا كۇن تۋعان قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە دە ەل ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن اتاۋسىز قالدىرماعان. مۇنى سول زاماندى كوزىمەن كورگەن قاريالاردىڭ ەستەلىكتەرىنەن بىلۋگە بولادى. بۇل كۇندە 110 جاسقا كەلىپ وتىرعان جامبىل اۋدانى اسا اۋىلىنىڭ تۇرعىنى كۇلبارام سۇگىروۆا ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ اشارشىلىق كەزىندە دە تويلانعانىن ايتادى. كوپتى كورگەن كەيۋانا ءوزى كۋا بولعان اۋمالى-توكپەلى زاماندى ەسكە الىپ, تاريح قويناۋىنا كەتكەن جىلداردان ەستەلىكتەر ايتتى. ناۋرىز مەيرامىن سول زاماندا ەلدىڭ قالاي اتاپ وتكەنى تۋرالى اڭگىمەلەدى. ء«بىز قيىن-قىستاۋ زاماندا ءومىر سۇردىك. اشتىقتى دا, سوعىستى دا كوردىك. تىلدا ەر-ازاماتتارمەن بىرگە ەڭبەك ەتتىك. سول زاماندا دا قازاقتار اتا-بابالارىنان مۇرا بولىپ قالعان سالت-داستۇرلەرىن, ادەت-عۇرىپتارىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتايتىن. مەن ءوزىم قىرعىز ەلىنىڭ قىزىمىن. بىراق قازاق پەن قىرعىزدىڭ نەگىزىنەن سالت-داستۇرلەرى ۇقساس, ءدىنى دە ءبىر. تىلدەرى دە تۇسىنىكتى. مەن ەس بىلگەن 1920 جىلداردان بەرى ناۋرىز مەيرامى تويلاناتىن. ويتكەنى سول كەزدەگى حالىقتىڭ تۇسىنىگىندە جىل باسى – ناۋرىز بولاتىن. ول كەزدە قاراشا حالىق ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى, سالت-داستۇرلەردى ناۋرىز مەيرامى ارقىلى دارىپتەيتىن. ول كەزدە جۇرتتىڭ ءبارى ءبىر جەرگە جينالىپ, بارلىعى ءبىر كۇندە ناۋرىز مەرەكەسىن اتاپ وتەتىن. جەتى ءتۇرلى دامنەن ناۋرىز كوجە ازىرلەپ, ەلگە تاراتاتىنبىز. اشتىق كەزىندە دە ناۋرىز اتالىپ ءوتتى. ادامدار تاپقان اس-اۋقاتىن ءبىر-بىرىنە ۇسىناتىن. ادامداردىڭ ءبارى بىردەي ەمەس, ارينە. كەيبىر بايلار قوي سويسا, جوق ادامدار كوجە ىستەيتىن. جۇگەرىنى الدىمەن ديىرمەنگە جاراتىن, سودان ونى ءتۇيىپ, كەبەگىن جەلگە ۇشىرىپ, كوجەگە قوساتىن. بيدايدى قول ديىرمەنگە تارتىپ, كەلىگە ءتۇيىپ, ءداۋ قازانعا سالىپ, تۇكتەپ قۋىراتىن. جاسىمىق دەگەن بولاتىن. ءوزى ميا سەكىلدى. بىزدەر سونى قوساتىنبىز. تۇك تاپپاعانى ءبىر قازان بىلامىق ىستەپ بەرەتىن. ال ەندى بۇگىندە ەلدىڭ ءبارى بىردەي. نە كەرەك, بارلىعى بار.
ناۋرىز مەيرامى قازاق دالاسىندا بۇرىننان بار. ناۋرىز – ول جاي مەرەكە ەمەس, ول – اتا-بابا داستۇرىنە قۇرمەتپەن قاراۋدى ۇلگى ەتەتىن ۇلكەن مەيرام. بارلىعىمىزعا ورتاق مەرەكە», دەدى ءوز اڭگىمەسىندە كۇلبارام اجە.
عاسىردان دا ۇزاق جاساعان اجەنىڭ اڭگىمەسىنەن سول كەزەڭدەردەگى سۋرەتتى كورىپ قانا قويماي, ەلدىڭ سالت-داستۇرگە دەگەن قۇرمەتىن دە اڭعارۋعا بولادى. ايتپەسە, «بالاپان باسىمەن, تۇرىمتاي تۇسىمەن كەتكەن» كەر زاماندا مەرەكەنى اتاپ وتپەك تۇگىلى, اركىم ءوز باسىمەن قايعى بولعان ەدى عوي. سوعان قاراماستان, ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن ۇلىقتاعان ەلدىڭ بۇل كورەگەندىگى ەرلىك بولاتىن. ءبىز دە مۇنى ەركىندىكتى اڭساعان اتا-بابالاردىڭ ۇرپاعىنىڭ الدىنداعى ادالدىعى مەن دانالىعى دەپ تۇسىندىك.
جامبىل وبلىسى
